grecfacilegrecfacile
Στενό στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου το 2015· στο Ρέθυμνο η Λιλίκα Νάκου δίδαξε ωδική από το 1934. Σύγχρονη φωτογραφία του τόπου, όχι πορτρέτο της συγγραφέα.
Στενό στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου το 2015· στο Ρέθυμνο η Λιλίκα Νάκου δίδαξε ωδική από το 1934. Σύγχρονη φωτογραφία του τόπου, όχι πορτρέτο της συγγραφέα. · Josep M. Gracia · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

C2Greqia moderne · Romanciere; gazetare

Lilika Nakou

Λιλίκα Νάκου

1904 – 1989 · Athinë · Gjenevë · Paris

Lilika Nakou (1904–1989; disa burime japin 1899 ose 1903) ishte romanciere, tregimtare dhe gazetare greke. E rritur pjesërisht në Gjenevë, botoi tregimet e para në revista pariziane dhe nisi të shkruante greqisht në fillim të viteve 1930. Reportazhet dhe proza e saj u japin zë grave punëtore dhe fëmijëve të uritur; kujtohet mbi të gjitha për Η κυρία Ντορεμί (Madame Doremi, 1955), që më vonë u bë një serial televiziv i dashur.

Jeta

Ioulia Nakou, e njohur si Lilika, lindi në Athinë në një familje të pasur. Shumica e burimeve greke, mes tyre arkivi i ERT-së, japin vitin 1904 si vit lindjeje, ndërsa regjistrat e bibliotekave japin 1903 dhe studimi i Deborah Tannen-it i vitit 1983 jep 1899. Më 1917 nisi studimet në Fakultetin e Filozofisë në Gjenevë. Tregimet dhe novelat e saj të para dolën frëngjisht në revista pariziane.

U kthye në Greqi në fillim të viteve 1930 dhe më 1932 doli përmbledhja e saj Η ξεπάρθενη (Vajza e çvirgjëruar). Nga viti 1934 dha mësim këndimi, fillimisht në Rethimno të Kretës e pastaj në Athinë. Më 1936 iu kthye gazetarisë dhe shkroi për gazetat Ακρόπολις (Akropolis) dhe Έθνος (Ethnos) si dhe për revista letrare si Νέα Εστία (Nea Estia). Për shumë vite ishte e vetmja grua në gazetarinë greke. U njoh me Nikos Kazancakisin dhe iu bashkua shkrimtarëve të rrethit të Dexamenit në Athinë.

Gjatë pushtimit nga fuqitë e Boshtit punoi si vullnetare me fëmijë të sëmurë e të uritur. Pas luftës kaloi disa vite jashtë vendit, pjesërisht në Zvicër, para se të vendosej sërish në Athinë. Vdiq në Athinë më 25 maj 1989.

Veprat

Nakou i përkiste Brezit të viteve '30, shkrimtarëve që i dhanë formë romanit modern grek, dhe ishte ndër gratë e para prozatore të tij. Pjesa më e madhe e prozës së saj buron nga jeta e vet. Tregimet dhe romanet e saj kritikojnë pajën, prostitucionin dhe vendin e ngushtë që shoqëria greke u linte grave, përfshirë trysninë mbi to nën diktaturën e Metaksasit, që nisi më 4 gusht 1936. Romani i saj Οι παραστρατημένοι (Të humburit) doli më 1935.

Gazetaria e saj është po aq e drejtpërdrejtë. Në Ακρόπολις shkroi për gratë punëtore, punën e fëmijëve dhe ditën tetëorëshe të punës, dhe vizitoi lagjen e shtëpive publike Vurla në Pire, duke i lënë gratë atje të tregonin historitë e tyre me fjalët e veta. Η κόλαση των παιδιών (Ferri i fëmijëve, 1944) mbledh tregime të bazuara në punën e saj me fëmijët gjatë urisë së pushtimit; më 1946 doli një përkthim anglisht.

Η κυρία Ντορεμί (Madame Doremi, 1955) është roman komik dhe libri i saj më i njohur; heroina është një mësuese që përballet me paragjykimet e një qyteti provincial. Ndër romanet e mëvonshme është Για μια καινούργια ζωή (Për një jetë të re, 1960). Shkroi gjithashtu biografi të romancuara, si një jetë të Edgar Allan Poe-s, dhe kujtime nga vitet e saj si gazetare.

Trashëgimia në Greqinë e sotme

Televizioni e njohu Nakou-n me një brez të ri. Më 1983 ERT transmetoi një serial me 13 episode sipas Η κυρία Ντορεμί, me regji të Nikos Koutelidakis-it, skenar të Giannis Kandilas-it dhe Eleni Anousaki-n në rolin kryesor; ai ndjek një mësuese të kthyer nga Parisi që përplaset me konservatorizmin e Rethimnos midis dy luftërave. ET-2 përshtati Για μια καινούργια ζωή më 1988. Arkivi i ERT-së e përkujton më 25 maj me materiale për jetën e saj. Si ushtrim greqishteje, merrni fjalinë e saj të vitit 1936 «Εγώ η ίδια εργάζομαι, παλεύω…» (Unë vetë punoj, luftoj…) dhe rishkruajeni në ligjëratë të zhdrejtë: Η Νάκου είπε ότι η ίδια εργαζόταν… (Nakou tha se ajo vetë punonte…). Pastaj shkruani një dialog katër rreshtash mes mësueses dhe një prindi dhe tregojeni me μου είπε ότι… dhe της είπα πως…

A e dinit?

  • Poeti Nikos Kavvadias, që e njihte mirë Pireun, i dha informacione për reportazhet dhe e shoqëroi në një shtëpi publike «lundruese» mbi një maune të vjetër.
  • Η κόλαση των παιδιών doli anglisht më 1946 me titullin The Children's Inferno: Stories of the Great Famine in Greece, përkthyer nga Allan Ross Macdougall.
  • Gjuhëtarja amerikane Deborah Tannen shkroi një studim të plotë për të, Lilika Nakos (1983), dhe përktheu një tekst ku Nakou shkruan për nënën e saj.
  • Tregimet e saj u arritën lexuesve anglezë që në vitet 1930: “The Broken Doll” doli në revistën londineze Life and Letters Today më 1936–1937.

Veprat kryesore

Titulli greqishtTitulliViti
Η ξεπάρθενηVajza e çvirgjëruar1932
Οι παραστρατημένοιTë humburit1935
Η κόλαση των παιδιώνFerri i fëmijëve1944
Η κυρία ΝτορεμίMadame Doremi1955
Για μια καινούργια ζωήPër një jetë të re1960

Një varg për t’u mbajtur mend

Εγώ η ίδια εργάζομαι, παλεύω και ξέρω από πείρα με τι κόπο η γυναίκα βγάζει το ψωμί της.

Egó i ídia ergázome, palévo ke xéro apó píra me ti kópo i gynéka vgázi to psomí tis.

Unë vetë punoj, luftoj dhe e di nga përvoja me sa mundim e fiton gruaja bukën e saj.

Interview in the newspaper Ριζοσπάστης (Rizospastis), International Women's Day feature, 1936; quoted by Teti Solou, HuffPost Greece, 2023.
C2

Lexoni për Lilika Nakou në greqisht (C2)

Fjalë nga teksti

  • pajë
  • denoncoj
  • mjerim i skajshëm
  • i kushtohem
  • pasqyroj
  • i butë, i dashur
  • paragjykim
  • ligjëratë e zhdrejtë

Provoni një mësim falas të nivelit C2Pa llogari për tre ushtrimet e para.

Të tjerë në nivelin C2

Greqia moderne · Romancier, kritik dhe satiristEmanuil Roidis1836 – 1904Greqia moderne · PoetAndreas Kalvos1792 – 1869Antikiteti · Filozof dhe prozatorPlatonic. 427 BC – c. 347 BCAntikiteti · Poet epik dhe didaktikHesiodic. 750–650 BCGreqia moderne · Shkrimtar revolucionar dhe poetRigas Feraiosc. 1757 – 1798Antikiteti · FilozofAristoteli384 BC – 322 BCAntikiteti · HistorianTukididic. 460 BC – c. 400 BCAntikiteti · Poet lirikPindaric. 518 BC – c. 438 BCRilindja · Historiane, princeshë bizantineAna Komnena1083 – c. 1153Rilindja · Kryepiskop dhe predikuesJoan Gojarti (Joan Krisostomi)c. 347 – 407Rilindja · Historian bizantinProkopi i Cezaresëc. 500 – c. 565Greqia moderne · Dijetar i Iluminizmit grekAdamantios Korais1748 – 1833Greqia moderne · Gjuhëtar, përkrahës i demotikesJannis Psiharis1854 – 1929Greqia moderne · Poet dhe piktor surrealistNikos Engonopulos1907 – 1985Antikiteti · SatiristLukiani i Samosatësc. 125 – after 180Antikiteti · Ligjvënës dhe poetSolonic. 630 BC – c. 560 BCGreqia moderne · SatiristAndreas Laskaratos1811 – 1901Greqia moderne · RomancierKosmas Politis1888 – 1974Greqia moderne · RomancierStratis Cirkas1911 – 1980Greqia moderne · Poet surrealist, psikoanalistAndreas Embirikos1901 – 1975Greqia moderne · PoetMiltos Sahturis1919 – 2005Greqia moderne · RomanciereMelpo Aksioti1905 – 1973Greqia moderne · Romancier, poetJanis Skarimbas1893 – 1984Greqia moderne · Filozof, ekonomist, psikanalistKornelius Kastoriadis1922 – 1997Greqia moderne · Kompozitor, arkitektJanis Ksenakis1922 – 2001Greqia moderne · ProzatorJorgos Joanu1927 – 1985Greqia moderne · Romancier, dramaturgPavlos Matesis1933 – 2013Greqia moderne · GjuhëtarManolis Triandafilidis1883 – 1959Greqia moderne · HistorianKonstantinos Paparigopulos1815 – 1891Greqia moderne · Gdhendëse, grafisteVaso Katraki1914 – 1988Greqia moderne · Filozof, jurist, presidentKonstantinos Cacos1899 – 1987Greqia moderne · FilozofJoanis Theodhorakopulos1900 – 1981Greqia moderne · Tregimtare · mësueseAlexandra Papadopoulou1867 – 1906Greqia moderne · Folkloriste · antropologeAlki Kyriakidou-Nestoros1935 – 1988Greqia moderne · Aktore · regjisore teatriAna KokinuGreqia moderne · Aktore teatri dhe filmiAntigoni Valaku1930 – 2013Antikiteti · PiktorApeliAntikiteti · Gramatikan dhe botuesAristofani i Bizantitc. 257 BC – c. 180 BCGreqia moderne · Romanciere; gjuhëtareDimitra Koliaku1968Greqia moderne · Këngëtare · autore këngëshEleni Vitali1954Greqia moderne · Romanciere · pedagogeEli Aleksiu1894 – 1988Greqia moderne · Këngëtar · kompozitorGiorgos Alkaios1971Antikiteti · Orator dhe mësuesIsokrati436 BC – 338 BCGreqia moderne · Aktore skene dhe ekraniKaryofyllia Karabeti1958Greqia moderne · Koreografe · balerinëLenio Kaklea1985Greqia moderne · Aktore · yll i muzikaleveMarta Karajani1939 – 2022Greqia moderne · PoeteOlga Voci1922 – 1998Antikiteti · Skulptor në bronz dhe teoricien i artitPolikletiGreqia moderne · Këngëtar popSarbel1981Greqia moderne · Këngëtare · aktoreStefania Liberakakis2002Antikiteti · Poet lirik koralBakilidic. 510 BC

Të gjitha personalitetet →