Jeta
Karyofyllia Karabeti, e shkruar edhe Karampeti ose Karambeti, lindi më 1958 dhe u rrit në Doksa, një fshat pranë Didimotihos në Evros, në skajin verilindor të Greqisë; disa vepra referuese japin 5 korrikun 1958 si ditëlindjen e saj. Në Selanik studioi inxhinieri ndërtimi në Politeknik, ndërsa njëkohësisht përgatitej në Shkollën e Dramës të Teatrit Shtetëror të Greqisë Veriore. Atje, sipas saj, aktorja Maya Lymperopoulou qe një mësuese vendimtare. Që nga mosha 21 vjeç e mbajti veten duke dhënë mësime matematike, duke ruajtur fëmijë dhe duke punuar si kameriere në bare.
Vitet e saj të para në skenë ishin pa pagesë, në Skenën Eksperimentale të trupës Τέχνη (Arti) në Selanik, prandaj punonte njëkohësisht edhe gjetkë. Më pas iu bashkua Giorgos Michailidisit në Ανοιχτό Θέατρο (Teatri i Hapur), ku luajti Anabelën te Mjerisht është kurvë, Lulun e Vedekindit dhe Mashën te Tri motrat e Çehovit. Ajo e kujton si një nga periudhat më të bukura të jetës së saj.
Më 1997 Teatri Kombëtar i Greqisë i besoi rolin e Medeas së Euripidit, me regji të Nikaiti Kontourit dhe muzikë të Savina Yannatou. Pas Epidaurit shfaqja bëri turne jashtë vendit, ndër të tjera në Melburn, Montreal dhe Nju Jork. Që atëherë ajo lëviz mes tragjedisë antike, dramës moderne, televizionit dhe kinemasë.
Veprat
Karabeti njihet mbi të gjitha si aktore tragjike. Ndër rolet që çmon më shumë përmend Antigonën, që e lidh me kujtimin e regjisorit Minos Volanakis, Medean, disa Elektra dhe Klitemnestra, sidomos Klitemnestrën që ia mësoi Peter Stein, Lady Makbethin dhe madje Hamletin. Me Michail Marmarinosin luajti Megarën te Herakliu i tërbuar i Euripidit, dhe për Yannis Houvardasin qe Christine Mannon te Elektrës i ka hije zia e Eugene O’Neillit.
Drama moderne greke i ka dhënë disa nga rolet e saj më të çuditshme. Më 2015 luajti Norma Desmondin, yllin e harruar të filmit pa zë, te Στροχάιμ (Strohajm) e Dimitris Dimitriadisit, me regji të Stamatis Fasoulisit. Më 2017 qe Atosa, mbretëresha persiane, te Persët e Eskilit nga Organizata Teatrore e Qipros, me regji të Aris Biniarisit në Epidaur. Për këtë rol mori çmimin Karolos Koun për dramën antike, të dorëzuar në Athinë në shkurt 2019.
Në ekran luajti tekstshkruesen Eftychia Papagiannopoulou në vitet e saj të pjekurisë në filmin e Angelos Frantzisit Ευτυχία (Eftychia, 2019), me Katia Goulionin si Eftychia e re. Më 2023 pati rolin kryesor te Φόνισσα (Vrasësja) e Eva Nathenës, sipas novelës së Aleksandros Papadiamantisit për Hadulën, një të ve plakë në një ishull grek rreth vitit 1900. Metoda e saj, thotë ajo, është vetëm puna: përqendrim, shënime në prova dhe studim i çdo lëvizjeje e çdo fraze.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Arkivi dixhital i Teatrit Kombëtar ruan fotografi, programe dhe prerje shtypi nga Medea e saj e vitit 1997, përfshirë një foto të saj si Medea pranë Lazaros Georgakopoulosit si Jason. Filmat e saj të fundit i sollën një publiku të gjerë dy gra greke të fjalës: një autore tekstesh këngësh popullore dhe heroinën e një vepre klasike të prozës greke. Më 2026 ajo u kthye te Medea, 29 vjet më vonë, në një shfaqje me regji të Nikita Milivojevićit.
Provoni: lexoni fjalinë e saj në greqishten e sotme nga një intervistë e vitit 2015 në Το Βήμα, «Ο ηθοποιός γίνεται το όχημα για να συμβεί αυτό» (Aktori bëhet mjeti që kjo të ndodhë). Pastaj shkruani dy fjali tuajat: një për aktoren, që nis me Η Καραμπέτη λέει ότι… (Karabeti thotë se…), dhe një për një personazh, që nis me Η Μήδεια αποφασίζει να… (Medea vendos të…). Kontrolloni që çdo fjali të tregojë qartë kush flet ose kush vepron.
A e dinit?
- Ajo studioi inxhinieri ndërtimi në Politeknikun e Selanikut në të njëjtën kohë me aktrimin.
- Medea e vitit 1997 kishte muzikë të Savina Yannatou, të luajtur me vegla që përfshinin lirën pontike dhe klarinetën popullore.
- Ajo ka luajtur edhe Elektrën edhe Klitemnestrën, vajzën dhe nënën që përballen në të njëjtin mit.
- Te Strohajm luajti një yll të filmit pa zë: një aktore ekrani e paraqitur në skenë.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Μήδεια | Medea — roli kryesor, Teatri Kombëtar i Greqisë, regji Nikaiti Kontouri | 1997 |
| Στροχάιμ | Strohajm nga Dimitris Dimitriadis — si Norma Desmond, regji Stamatis Fasoulis | 2015 |
| Πέρσες | Persët — si Atosa, Organizata Teatrore e Qipros në Epidaur, regji Aris Biniaris | 2017 |
| Ευτυχία | Eftychia — film i Angelos Frantzisit, si tekstshkruesja Eftychia Papagiannopoulou | 2019 |
| Φόνισσα | Vrasësja — film i Eva Nathenës sipas Papadiamantisit, si Hadula | 2023 |
Një varg për t’u mbajtur mend
Είμαι η Καρυοφυλλιά, αυτό δεν με αφήνει ποτέ, όποιον ρόλο κι αν παίξω.
Eímai i Karyofylliá, aftó den me afínei poté, ópoion rólo ki an paíxo.
Jam Karyofyllia; kjo nuk më lë kurrë, çfarëdo roli që të luaj.
