Pavlos Matesis

Matesisi lindi më 1933 në Divri, një fshat malor i Ilias në Peloponezin perëndimor, që sot quhet Lampeia. Fëmijëria e tij përkoi me dekadën më të errët të historisë moderne greke: Pushtimin (1941–1944) dhe Luftën Civile që pasoi (1946–1949), vite urie, hakmarrjesh dhe fshatrash të përçarë. Këto përvoja, të para me sytë e një fëmije, do të bëheshin lënda e parë e veprave të tij më të mira.

U shpërngul në Athinë, studioi aktrim në një shkollë dramatike dhe gjithashtu muzikë, duke marrë diplomë në violinë. Në vitet 1960 filloi të shkruante drama: Ο σταθμός (Stacioni) fitoi një konkurs dramaturgjie më 1964, dhe Η τελετή (Ceremonia) mori Çmimin Shtetëror të Teatrit më 1966. U bë një nga dramaturgët e brezit që e ripërtëriu teatrin grek në vitet 1960 dhe 1970, krahas Loula Anagnostakit, Vasilis Ziogasit dhe Dimitris Kehaidisit. Dramat e tij përzienin realizmin, humorin e zi dhe absurdin, dhe vështronin pa mëshirë jetën familjare greke, hipokrizinë shoqërore dhe plagët e historisë.

Matesisi ishte gjithashtu një përkthyes pjellor për skenën greke, nga Aristofani te Shekspiri, Molieri, Tennessee Williams dhe Pinteri, dhe shkroi seriale televizive. Iu kthye romanit vonë, pas të pesëdhjetave, me Αφροδίτη (Afërdita, 1986), dhe ishte romani ai që e bëri të njohur jashtë vendit: Η μητέρα του σκύλου u përkthye në shumë gjuhë. Vazhdoi të shkruante romane deri në fund të viteve 2000. Më 2011 pësoi një goditje në tru gjatë një shfaqjeje në Theatro Technis dhe vdiq në Athinë më 20 janar 2013, pak pas ditëlindjes së tij të tetëdhjetë.

Teatri i tij filloi në vitet 1960 me drama si Η τελετή (Ceremonia) dhe vazhdoi me vepra si Περιποιητής φυτών (Kujdestari i bimëve, 1989), që fitoi çmimin Karolos Koun. Ato janë shpesh groteske dhe zbavitëse në sipërfaqe dhe mizore përbrenda: familje të mbyllura, qyteza, njerëz të burgosur nga konvencionet, dhe ndjesia e përsëritur se jeta publike në Greqi ishte një teatër gënjeshtrash.

Η μητέρα του σκύλου (1990) është kryevepra e tij. Rrëfimtarja, Rarau, tregon jetën e vet në një greqishte bisedore pa frymë, plot gabime, proverba dhe keqkuptime komike. Gjatë Pushtimit, në një qytezë, i ati mungon dhe e ëma, për të ushqyer fëmijët, fle me ushtarët pushtues. Në Çlirim banorët i rruajnë kokën nënës dhe e shëtisin nëpër rrugë, dhe ajo nuk e merr veten më kurrë. Rarau rritet dhe bëhet aktore, duke luajtur rolet e saj me krenari të pamasë. Tmerri i historisë nuk përshkruhet kurrë drejtpërdrejt; ai filtrohet përmes zërit naiv, të dashur e vetëmashtrues të një gruaje që refuzon të jetë viktimë. Rezultati është njëkohësisht shumë qesharak dhe shkatërrues.

Romanet e tij të mëvonshme, mes tyre Ο παλαιός των ημερών (I lashti i ditëve, 1994) dhe Πάντα καλά (Gjithmonë mirë, 1998), vazhduan të eksploronin kujtesën, familjen dhe provincën greke me të njëjtën përzierje butësie dhe ironie të egër.

Η μητέρα του σκύλου është një nga romanet greke më të lexuara të dekadave të fundit të shekullit XX. E studiojnë studentët e letërsisë së re greke dhe gjendet në anglisht si The Daughter, kështu që nxënësi mund t'i lexojë të dyja krah për krah dhe të dëgjojë se çfarë humbet përkthimi nga zëri i Rarausë. Matesisi është gjithashtu pjesë e historisë së skenës greke të pasluftës, dhe dramat e tij ende rikthehen në teatro. I lexuar bashkë me Dido Sotiriun dhe Jakovos Kambanellisin, ai bën pjesë te shkrimtarët që i mësuan grekët të shikojnë pas, nga Pushtimi dhe Lufta Civile, pa heroizma zyrtare. Librat e tij janë nën të drejtën e autorit, ndaj kërkojini në libraritë dhe bibliotekat greke.

• Botoi romanin e tij më të famshëm, Η μητέρα του σκύλου, rreth moshës pesëdhjetë e shtatë vjeç, pas një karriere të gjatë si dramaturg.
• Romani doli në anglisht me titullin The Daughter.
• Rrëfimtarja e tij Rarau flet qëllimisht një greqishte të çalë e komike, gjë që e bën librin sfidë dhe kënaqësi për përkthyesit.
• Ishte gjithashtu një përkthyes pjellor dramash për skenën greke.