Stavros Tsiolis

Stavros Tsiolis werd in 1937 geboren in Tripoli, de hoofdstad van Arcadië op de Peloponnesos; Arcadië werd later het landschap van verscheidene van zijn films. Hij studeerde film aan de Stavrakos-filmschool in Athene en werkte vanaf 1958 ongeveer tien jaar als regieassistent. Bronnen tellen tussen 54 en 56 films, veel daarvan voor Finos Film, de grote studio van de populaire Griekse cinema. In een interview uit 2018 zei hij dat hij de kneepjes van het vak had geleerd van regisseur Giannis Dalianidis.

Zijn eerste speelfilm, Ο μικρός δραπέτης (De kleine vluchteling), maakte hij voor Finos Film naar eigen scenario; hij wordt meestal op 1968 gedateerd, al noemen sommige filmografieën 1969. Er volgden misdaadfilms en sociale drama’s, onder meer Πανικός (Paniek, 1969), en Κατάχρησις εξουσίας (Machtsmisbruik), gedateerd 1970 of 1971, werd een internationaal succes. Daarna, rond 1971, trok hij zich terug uit de regie. Pas in 1985 keerde hij terug, met Μια τόσο μακρινή απουσία (Zo’n lange afwezigheid).

Vanaf toen maakte hij geregeld films tot 2004. Hij schreef ook toneelstukken, gebundeld in een boek met de titel Θεατρικά (Toneelstukken), en liedteksten voor populaire zangers. Zijn laatste film verscheen in 2017, toen hij tachtig was. Tsiolis overleed op 23 juli 2019 in Athene.

Μια τόσο μακρινή απουσία (Zo’n lange afwezigheid, 1985) is een somber drama over twee zussen: na de dood van hun vader keert de ene, ooit studente in Duitsland, zich in zichzelf, en de poging van haar zus om haar te beschermen eindigt in haar eigen instorting. Op het festival van Thessaloniki van 1985 won de film een reeks prijzen, onder meer voor de actrices en voor het camerawerk van Giorgos Arvanitis. Daarna veranderde zijn toon. Ακατανίκητοι εραστές (Onoverwinnelijke minnaars, 1988) volgt een jongen die uit een weeshuis wegloopt, door het centrum van Athene zwerft, de trein naar Tripoli neemt en door de bergen van Arcadië trekt met een jonge vrouw van wie de auto pech heeft, totdat hij terugkeert naar het vervallen huis van zijn grootmoeder. De film won de festivalprijzen voor beste film en beste regie en werd vertoond in het Museum of Modern Art in New York.

Έρωτας στη χουρμαδιά (Liefde onder de dadelpalm, 1990) en Παρακαλώ, γυναίκες, μην κλαίτε (Alstublieft, dames, huil niet, 1992), geschreven met Christos Vakalopoulos, werden eveneens in Thessaloniki bekroond. In de tweede komen twee iconenrestaurateurs uit Athene naar een bergdorp in Arcadië om de fresco’s van een Byzantijnse kerk te herstellen, en laten het werk half af achter als de winter komt. Ας περιμένουν οι γυναίκες (Laat de vrouwen wachten, 1998) stuurt drie zwagers rond het Volvimeer terwijl hun gezinnen op Thasos op vakantie zijn. Met Γυναίκες που περάσατε από δω (Vrouwen die hier langskwamen, 2017) vormen de laatste twee een informele ‘vrouwen’-trilogie. Zijn stijl steunt op milde humor, geïmproviseerde dialogen, het zwerven en vaak niet-professionele acteurs.

De films van Tsiolis worden herinnerd om hun ongehaaste zwerftochten en stille komedie. In december 2023 wijdde de Cinematheek van Thessaloniki hem een retrospectief, Μια τόσο κοντινή παρουσία (Zo’n nabije aanwezigheid), waarin dertien van zijn films werden vertoond en hun digitalisering werd besproken. De films zijn in het Grieks, maar hele films vol geïmproviseerde alledaagse dialogen zijn zelfs op C2 veeleisend; werk dus met korte scènes en ondertitels. Probeer dit: lees de online samenvatting van Ακατανίκητοι εραστές (Onoverwinnelijke minnaars) van het Filmfestival van Thessaloniki en vertel daarna in het Grieks de route van de jongen na, van het weeshuis door Athene en met de trein naar Tripoli tot in de bergen, met πρώτα, έπειτα, ώσπου (eerst, daarna, totdat). Beschrijf tot slot één plek op de route in twee zinnen.

• Hij was regieassistent bij meer dan vijftig films voordat hij zijn eigen films regisseerde.
• Μια τόσο μακρινή απουσία (Zo’n lange afwezigheid) was ook het filmdebuut van actrice Pemi Zouni.
• Een crowdfundingcampagne voor zijn laatste film bracht maar ongeveer € 8.000 op van de beoogde € 60.000; daarna hielp het bedrijf Faliro House om hem af te maken.
• Hij was tachtig toen Γυναίκες που περάσατε από δω (Vrouwen die hier langskwamen) in november 2017 op het festival van Thessaloniki werd vertoond.