Kornelius Kastoriadis

Kastoriadisi lindi në Kostandinopojë më 11 mars 1922, dhe familja e tij u shpërngul në Athinë disa muaj më vonë, ndërsa prania greke në Turqi po merrte fund. Studioi drejtësi, ekonomi dhe shkenca politike në Universitetin e Athinës, dhe si adoleshent u bashkua me rininë komuniste nën diktaturën e Metaksasit. Gjatë Pushtimit u shkëput nga Partia Komuniste dhe iu bashkua një grupi trockist, gjë që e bëri shënjestër si të stalinistëve ashtu edhe të së djathtës.

Në dhjetor 1945 u nis nga Pireu me anijen Mataroa, që çonte në Paris një grup intelektualësh dhe artistësh të rinj grekë me bursa franceze, mes tyre Kostas Akselos dhe Kostas Papajoanu. Në Paris shpejt e la lëvizjen trockiste dhe bashkë me Claude Lefort-in themeloi grupin dhe revistën Socialisme ou Barbarie (1949–1965), kritika e së cilës ndaj burokracisë në Lindje e në Perëndim ndikoi brezin e Majit 1968. Për të siguruar jetesën punoi nga 1948 deri më 1970 si ekonomist në OEEC, më vonë OECD; si i huaj, i nënshkruante tekstet e tij politike me pseudonime si Pierre Chaulieu dhe Paul Cardan.

Pasi u bë shtetas francez më 1970, la OECD-në, u formua si psikanalist dhe ushtroi profesionin që nga fillimi i viteve 1970. Më 1980 u bë drejtor studimesh në École des Hautes Études en Sciences Sociales. Kthehej shpesh në Greqi për leksione dhe intervista, që tërhiqnin publik të gjerë. Vdiq në Paris më 26 dhjetor 1997.

Kastoriadisi filloi si kritik marksist i Bashkimit Sovjetik, të cilin e analizonte si një shoqëri të sunduar nga një klasë e re burokratike. Në fillim të viteve 1960 arriti në përfundimin se vetë marksizmi, me besimin e tij në ligjet ekonomike dhe në domosdoshmërinë historike, nuk mund të shpjegonte se si ndryshojnë vërtet shoqëritë, dhe e braktisi.

Përgjigjja e tij parashtrohet në L'Institution imaginaire de la société (1975), greqisht Η φαντασιακή θέσμιση της κοινωνίας (Institucioni imagjinar i shoqërisë). Çdo shoqëri, pohon ai, e krijon vetveten: perënditë, ligjet, vlerat dhe kuptimet e saj nuk diktohen nga natyra, Zoti apo historia, por janë shpikje të një «imagjinari radikal» kolektiv. Shumica e shoqërive ia fshehin këtë vetes dhe ua atribuojnë rregullat e tyre një burimi të jashtëm; ai i quan heteronome. Një shoqëri autonome është ajo që e di se i bën vetë ligjet e saj dhe prandaj mund t'i vërë në dyshim e t'i ndryshojë, dhe një individ autonom është ai që reflekton mbi atë që mendon dhe bën.

Për Kastoriadisin ky projekt i autonomisë lindi dy herë: në polisin e lashtë grek, me demokracinë dhe filozofinë, dhe në Evropën Perëndimore moderne, me revolucionet dhe mendimin e saj kritik. Ai ngulte këmbë se Athina nuk ishte model për t'u kopjuar, por farë për t'u zhvilluar. Esetë e tij, të mbledhura që nga viti 1978 në serinë Les Carrefours du labyrinthe (Udhëkryqet e labirintit), shtrihen nga psikanaliza te ekologjia, dhe në La montée de l'insignifiance (Ngjitja e parëndësisë, 1996) ai denoncoi një shoqëri konsumi që kishte humbur pasionin e saj politik.

Në Greqi Kastoriadisi është bërë një emër i njohur mes lexuesve të filozofisë dhe politikës: librat e tij janë përkthyer, kryesisht nga shtëpia botuese Ύψιλον, intervistat e tij televizive të viteve 1980 dhe 1990 qarkullojnë gjerësisht në internet, dhe shprehje si «η άνοδος της ασημαντότητας» (ngjitja e parëndësisë) dhe «projekti i autonomisë» shfaqen në rubrikat e gazetave dhe në debatet për demokracinë e drejtpërdrejtë. Një pikënisje e mirë është njëra nga ato intervista greke, ku ai flet një greqishte të qartë e të gjallë, ose leksionet e tij për Athinën e lashtë. Nocionet e tij qendrore, institucioni imagjinar dhe autonomia, janë pjesë e fjalorit të teorisë shoqërore në mbarë botën.

• Lundroi për në Francë me Mataroa-n në dhjetor 1945, me dhjetëra intelektualë të rinj grekë që do të bënin karrierë jashtë vendit.
• Për më shumë se njëzet vjet ishte ekonomist i lartë në OECD, ndërsa shkruante tekste revolucionare me pseudonime.
• Ishte njëkohësisht filozof, ekonomist dhe psikanalist në ushtrim.
• E shihte polisin athinas si farë për t'u zhvilluar, jo si model për t'u kopjuar.