Bakilidi

Bakilidi lindi në Iulidë, qytetin kryesor të ishullit Kea, që autorët e lashtë e quanin Keos. Gjeografi Straboni përmend poetin Simonid dhe nipin e tij Bakilidin si vendas të Iulidës. Tradita e mëvonshme e bën nënën e poetit motër më të vogël të Simonidit dhe përmend një gjysh me të njëjtin emër që ishte atlet. Datat e tij janë të pasigurta. Qendra e Gjuhës Greke jep afërsisht 510–450 p.e.s., ndërsa kronografë të lashtë lënë të kuptohet se ndoshta ishte ende gjallë rreth 431–428 p.e.s. E sigurt është periudha e veprës së tij më të dokumentuar, vitet 470 dhe 460 p.e.s.

Si daja i tij, Bakilidi shkroi për mbrojtës në gjithë botën greke. Odet e tij të ruajtura u kompozuan për fitimtarë dhe festa të lidhura me Kean, Eginën, Athinën, Thesalinë, Metapontin në Italinë e Jugut dhe Sirakuzën. Mbrojtësi i tij më i shquar ishte Hieroni, sundimtar i Sirakuzës në Sicili. Më 476 p.e.s. i dërgoi Hieronit një odë për fitoren e kalit të tij të garave Ferenikos në Olimpi, dhe më 468 p.e.s. kremtoi fitoren olimpike të Hieronit në garën e qerreve, për të cilën nuk njihet asnjë poezi e Pindarit. Lexuesit e lashtë i krahasonin shpesh dy poetët.

Plutarku, në traktatin Mbi mërgimin, e rendit poetin Bakilid ndër shkrimtarët që krijuan vepra ndërsa ishin të dëbuar dhe e vendos në Peloponez. Shkaku dhe data e këtij mërgimi janë të panjohura.

Dijetarët aleksandrinë i renditën poezitë e Bakilidit në nëntë libra, por deri në Mesjetë kishin mbetur vetëm citime te autorë të tjerë. Më 1896 British Museum bleu mbetjet e rrotullave të papirusit nga Egjipti, të kopjuara në shekullin II të e.s., sot Papirusi 733 i British Library. Frederic Kenyon i botoi më 1897. Ato ruajnë rreth njëzet poezi, me më shumë se një mijë vargje të plota ose pothuajse të plota: këngë fitoreje (ἐπίνικοι, epinikia) dhe ditirambe, këngë për korë në festa.

Këngët e fitores ndjekin skemën që përdorte edhe Pindari: lavdërimi i fitimtarit, një mit dhe një përsiatje mbi fatin njerëzor. Te Bakilidi miti shpesh qëndron në qendër dhe tregohet gjallërisht. Oda 5 e dërgon Heraklin në botën e të vdekurve, ku takon hijen e Meleagrit. Oda 3 tregon si mbreti lidian Krezi u ngjit në një turrë druri kur ra Sardi dhe u shpëtua nga Apoloni; në fund poeti e quan veten bilbili gjuhëmjaltë i Keosit.

Ditirambet tregojnë talentin e tij dramatik. Në odën 17, Ἠίθεοι ἢ Θησεύς (Të rinjtë athinas, ose Tezeu), Tezeu hidhet nga anija e Minoit dhe Amfitrita e pret në sallat e Poseidonit. Oda 18, Θησεύς (Tezeu), është tërësisht dialog: një kor pyet mbretin Egje, i cili tregon se një lajmëtar ka ardhur më këmbë nga Istmi me lajme për një hero të ri të panjohur. Gjuha e tij është një greqishte korale letrare me ngjyrim dorik, megjithëse përdor më pak forma dorike se shumica e poetëve koralë.

Që nga viti 1896 është shumë më e lehtë të njohësh Bakilidin: Papirusi 733 ruhet në British Library dhe Qendra e Gjuhës Greke ofron në internet këngët e tij të fitores dhe ditirambet me përkthime në greqishten moderne. Iulida, sot Ιουλίδα, mbetet qyteti kryesor i Keas. Provoni këtë: lexoni dy vargjet e cituara nga oda 18 dhe përkthimin tonë në greqishten moderne. Krahasoni κᾶρυξ me κήρυκας dhe vini re alfën e gjatë aty ku greqishtja moderne ka eta. Pastaj shkruani pesë fjali për mbërritjen në një vend të ri, me έφτασα (mbërrita) dhe με υποδέχτηκαν (më pritën), për shembull Έφτασα στην Κέα με το πλοίο και με υποδέχτηκαν φίλοι στο λιμάνι (Mbërrita në Kea me anije dhe miqtë më pritën në port). Niveli C2 përshkruan këtë veprimtari të përshtatur, jo leximin e pavarur të origjinalit të lashtë.

• Straboni e përmend Bakilidin si nip të Simonidit; të dy ishin nga Iulida në Kea.
• Në fund të odës 3 poeti e quan veten bilbili i Keosit.
• Papirusi që ktheu poezitë e tij u kopjua rreth gjashtë shekuj pas kohës së tij.
• Oda 18 është shkruar tërësisht si dialog mes një kori dhe mbretit Egje.