Janis Skarimbas

Skarimbasi lindi më 28 shtator 1893 (sipas disa burimeve më 1897) në Agia Efthimia, një fshat i Fokidës pranë Gjirit të Korintit. Shkoi në shkollë në Egio dhe mbaroi të mesmen në Patra. Më 1919 hyri në doganën e Halkidës, në ishullin e Eubesë, dhe nuk e la më kurrë atë qytet: punoi atje si nëpunës doganor dhe më vonë si agjent doganor, dhe deri në fund të jetës i pëlqente të prezantohej, gjysmë me krenari e gjysmë me tallje, si «një doganier në pension».

Filloi vonë dhe me bujë. Më 1929 tregimi i tij Ο Καπετάν Σουρμελής ο Στουραΐτης (Kapiten Surmelisi, Sturaiti) fitoi një çmim të parë për prozë të shkurtër, dhe në vitet 1930 botoi njëri pas tjetrit tregime, romane dhe poezi që i hutuan kritikët e Athinës. Në Halkidë ishte një legjendë vendore: një bashkëbisedues provokues, i famshëm për sharjet, shakatë dhe përbuzjen e tij ndaj çdo konvencioni, që grindej me botuesit, akademikët dhe establishmentin letrar. Njohja erdhi vetëm në pleqëri, me Çmimin e Parë Shtetëror për Letërsinë më 1976 për romanin e tij antiluftë Φυγή προς τα εμπρός (Arratisje përpara). Vdiq në Halkidë më 21 janar 1984 dhe u varros me shpenzime publike në kështjellën e Karababasë, mbi Evripin.

Skarimbasi i përket Brezit të viteve '30, por qëndron mënjanë prej tij. Ndërsa të tjerët kërkonin një modernizëm serioz, «grek», ai qeshte. Proza e tij është një lojë e pandërprerë me gjuhën: kalambure, fjalë të shpikura, ndryshime të befasishme regjistri nga katharevusa solemne te zhargoni i portit, fjali që shemben në marrëzi e pastaj në një trishtim të papritur. Kritikët e kanë parë më afër dadaistëve se surrealistëve, të cilët i pëlqente t'i parodizonte, dhe Manolis Anagnostakisi e quajti poezinë e tij «φανταιζίστικη» (fantaziste).

Pas tregimeve të Καϋμοί στο Γριπονήσι (Brenga në Griponisi, 1930) dhe prozës së Το θείο τραγί (Cjapi hyjnor, 1933) erdhën dy romanet e tij të mëdha. Μαριάμπας (1935) dhe Το σόλο του Φίγκαρω (Solo i Figaros, 1939) zhvillohen në një Halkidë si në ëndërr, mes klounësh, detarësh, të dashuruarish dhe të dështuarish, dhe përziejnë lirizmin, erotizmin, satirën dhe tragjedinë siç nuk e kishte bërë asnjë roman grek. Poezitë e tij, në Ουλαλούμ (1936), Εαυτούληδες (Vetvetet e vogla, 1952) dhe Βοϊδάγγελοι, kthehen te të njëjtat motive: arratisja nga realiteti, anija, cirku. Në moshë të shtyrë shkroi Το Βατερλώ δύο γελοίων (Vaterloja e dy klounëve, 1959), romanin e çmuar Φυγή προς τα εμπρός (1976) dhe pjesë për teatrin e hijeve dhe për skenën, mes tyre Αντι-Καραγκιόζης ο Μέγας (Anti-Karagjozi i Madh, 1977) dhe Η κυρία του τραίνου (Zonja e trenit, 1980).

Halkida e ka adoptuar si shpirtin e vendit. Shoqata «Miqtë e G. Skarimbasit» u themelua atje në vitin e vdekjes së tij, varri i tij ndodhet në kështjellën e Karababasë që sundon mbi Evripin, dhe ekspozita, lexime e shfaqje të Karagjozit e mbajnë gjallë kujtimin e tij. Në vendlindjen e tij, Agia Efthimia, shtëpia ku lindi u shpall monument i mbrojtur më 1998, dhe çdo vit mbahen për nder të tij «Σκαρίμπεια». Shkrimtarë grekë më të rinj e përmendin shpesh si model lirie dhe humori. Për ta kuptuar, qëndroni në urën e vjetër të Halkidës dhe shikoni Evripin të ndryshojë drejtim, pastaj lexoni me zë një kapitull nga Το σόλο του Φίγκαρω.

• Punoi në doganën e Halkidës që nga viti 1919 dhe e quante veten «doganier në pension» shumë kohë pasi ishte bërë i famshëm.
• Mori Çmimin e Parë Shtetëror për Letërsinë vetëm më 1976, në moshë mbi tetëdhjetë vjeç.
• Është varrosur me shpenzime publike në kështjellën e Karababasë, mbi Evripin.
• I pëlqente t'i parodizonte surrealistët duke i imituar.