Nausica Pastra

Adı Nafsika ya da Nausika Pastra olarak da yazılan Nausica Pastra, 1921’de Mora’daki Kalamata’da doğdu. Heykele ancak otuz beş yaşlarında yöneldi. Atina Ulusal Galerisi’ne göre 1957’de Salzburg Sommerakademie’de Ewald Mataré’nin heykel kursuna katıldı; küratör Emmanuel Mavrommatis ise Mataré ile ilk derslerini 1956’ya tarihler. Orada üst üste konmuş kil halkalardan, eski bir çömlekçilik tekniğiyle bir vazo yaptı. 1957’den 1962’ye kadar Viyana Güzel Sanatlar Akademisi’nde Fritz Wotruba’nın heykel atölyesinde okudu; akademi 1959’da ona Füger desen ödülünü verdi.

1963’te Viyana’daki Würthle galerisi, kil, alçı, çimento ve bronz figürlerden oluşan ilk kişisel sergisini açtı; Avusturyalı eleştirmenler sergiyi sıcak karşıladı. Ardından Paris’e yerleşti: Ulusal Galeri 1963’ü, diğer kaynaklar 1964’ü verir. 1967’den 1973’e kadar École Pratique des Hautes Études’de Jean Cassou’nun sanat sosyolojisi seminerine katıldı ve Viyana Secession’ının muhabir üyesi oldu.

1980’lerin ortasında Yunanistan’a döndü ve o tarihten sonra zamanını Atina, Selanik ve Paris arasında paylaştırdı. 1982’de Belçika’daki Europalia’ya katıldı ve İskenderiye Bienali’nde heykel dalında üçüncülük ödülü kazandı. 2011’de öldü.

Pastra Viyana’da insan figürünü inceledi. Sonradan, figürün dış görünüşüyle değil, hacimlerin uzaydaki yerleşimiyle ve farklı duruşlarda dengenin yönlerini nasıl gösterdikleriyle ilgilendiğini yazdı. Paris’te esinin yerine matematiği koydu. 1968’den itibaren herkesin tanıdığı iki biçimle, kare ve daireyle çalıştı ve bunları Σύνεκτρον (Synectron) adını verdiği yeni bir biçimde birleştirdi; Fransız devleti 1971’de ona bunun için patent verdi. Synectron, düz etütlerden kabartmalara ve yarım daireler ile dik açılar üzerine kurulu üç boyutlu heykellere uzanan Αναλογικά (Analogiques) dizisinin çıkış noktası oldu.

Çalışmaları hep tek bir soruna döndü: parçaları arasındaki ilişkiler değiştiğinde uzay nasıl değişir, oysa ilişkiler sistemi aynı kalır. Her heykel aynı zamanda bu sorunun bir aşamasının çözümlemesidir. Ahşap, demir, taş, mermer, boyalı alüminyum ve duralüminyumla, çoğu zaman mimari ölçekte çalıştı. 1974’te Paris yakınlarındaki Montreuil’de 500 metrekarelik çeşmeli bir meydan için hazırladığı proje, 100 katılımcı arasından seçilen üç projeden biri oldu; aynı temadaki taş bir heykel-çevre 1976’da Güney Fransa’daki Mirepoix’da bir lisede tamamlandı. Σχέσεις-Ρυθμοί (İlişkiler-Ritimler) gibi sonraki diziler, demiri ve Oregon çamını daha dinamik düzenlemelerde birleştirdi.

2014’te Selanik Devlet Çağdaş Sanat Müzesi, Lazarist Manastırı’nda çizimleri, heykelleri ve kuramsal metinlerinden oluşan bir retrospektif düzenledi; sergi daha sonra Rodos’taki Modern Yunan Sanatı Müzesi’ne taşındı. Atina’daki Kalfayan Galleries, Paris dizilerini 2018’de, Viyana yıllarını 2022’de sergiledi. Selanik’te Συνάρτησις Ι (Fonksiyon I) Teloglion Sanat Vakfı’nda durur, boyalı demirden bir kabartma ise Vafopouleio Kültür Merkezi’nin cephesini kaplar.

Deneyin: Ulusal Galeri’nin Σύνεκτρον-Τετράγωνο-Κύκλος (Synectron-Kare-Daire, 1976, duralüminyum, 55 × 55 × 9 cm) için çevrimiçi kaydını açın; eser Atina’daki Ulusal Gliptotek’te sergileniyor olarak görünür. İki Yunanca cümle yazın, örneğin «Το σχήμα προκύπτει από τον κύκλο και το τετράγωνο» (Biçim daireden ve kareden doğar), bir de malzeme hakkında bir cümle ekleyin. Sonra başlık biçimi Συνάρτησις’i bugünkü συνάρτηση ile karşılaştırın.

• Bir biçim için Fransız patenti vardı: 1971’de tescil edilen Synectron.
• Salzburg’daki ilk heykeli antik bir kap gibi kil fitillerden yapılmıştı ve Mataré onu derslerinde öğrencilerine gösterdi.
• Institut Français de Thessalonique’in ve Teloglion Sanat Vakfı’nın logolarını tasarladı.
• Heykel eğitimine otuz beş yaşlarında başladı ve 2004’te Atina’da hâlâ yeni bir eser sergiliyordu.