Eleni Vitali

Eleni Vitali, 19 Eylül 1954’te Atina’da Eleni Lavida adıyla doğdu; bazı çevrimiçi biyografiler Trikala’yı anar, ancak Yunan diskografisi kataloğu Atina’yı verir. Babası Takis Lavidas, Yunan halk müziğinin vurmalı telli çalgısı santuri çalardı; annesi Lucy Karageorgiou ise panayırlarda şarkı söylerdi. 2000 tarihli bir televizyon portresinde ailenin Roman (Çingene) kökeninden söz etti. On üç yaşında babasıyla küçük bir plak kaydetti ve on dört yaşlarında annesinin peşinden ilk panigirisine, bir köy aziz bayramına gitti. On beş on altı yaşına kadar babasının müzisyen dostlarıyla Mora’dan Epir’e panayırları dolaşmayı sürdürdü.

Panayır turlarından yorulunca Atina’daki müzisyenlere yöneldi ve bir arkadaşı onu Lyra plak şirketinin başındaki Alekos Patsifas’a gönderdi. Kendi anlatımına göre Argyris Kounadis ile Vangelis Goufas’ın Άι γαρούφαλλό μου şarkısını seçme gününde kaydetti; şarkı Kounadis’in Sotiria Bellou ile birlikte yer aldığı Δεν περισσεύει υπομονή (Sabır kalmadı) albümünde çıktı. Kısa süre sonra Selanik Şarkı Festivali’nde, Manolios hakkındaki nakaratıyla hatırlanan Χωρίς δεκάρα (Beş parasız) ile sahneye çıktı ve Mikis Theodorakis’in 18 λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας (Acı vatanın 18 kısa şarkısı) eserinin 1974 tarihli Lyra kaydında yer aldı. 2000’de ERT, yedi yıllık aranın ardından sahneye dönüşünü filme aldı.

Vitali’nin repertuvarı sırayla tanıdığı üç dünya arasında dolaşır: panayırların halk şarkıları, buzukinin kentli laïko’su ve plak ile sahne için yazan bestecilerin sanat şarkısı éntechno. Τα δημοτικά της Ελένης (Eleni’nin halk şarkıları, 1981) ve Βάρα μου το ντέφι (Çal bana defi, 1983) gibi albümler ilkinden beslenir. Χορέψτε γιατί χανόμαστε (Dans edin, çünkü yok oluyoruz, 1984), çocukken babasıyla kaydettiği iki şarkıya geri döndü. Ayrıca laïko bestecisi Christos Nikolopoulos ile ve sanat şarkısı bestecisi Stamatis Spanoudakis ile 7 Παρακλήσεις (7 Yakarış) albümünde çalıştı.

1980’lerin sonundan itibaren giderek daha çok kendi malzemesini yazdı. Το απέναντι μπαλκόνι (Karşıdaki balkon, 1989) ve Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ; (Virginia Woolf’tan kim korkar?, 1994; bazı kaynaklara göre 1993) kendi söz ve müziğini taşır. Aeriko müzik mekânında yapılmış canlı kayıt Προσκήνιο (Ön sahne, 2000), bu kariyerin duraklarını tek bir programda toplar. Anıları, üslubunun bir kısmını açıklar. Anlattığına göre ilk stüdyo kaydında Nikolopoulos ve piyanist Tasos Karakatsanis ona vibratosuz söylemesini ve her kelimeyi açıkça telaffuz etmesini söylediler. Diksiyona gösterilen bu özen, kayıtlarını Yunancayı dikkatle dinleyen herkes için değerli kılarken panayır repertuvarı, içinde büyüdüğü santuri geleneğinin eski makamsal rengini korur.

Vitali’nin yolu, Romanların ve başka profesyonel müzisyenlerin köy dansları için çaldığı panigirinin sözlü dünyasını Yunan stüdyo ve konser hayatına bağlar. 2016’da Atina’daki Iera Odos mekânında Giannis Parios ile bir kış programını paylaştı ve gazetecilere panayırların ona her şeyden önce sevgiyi öğrettiğini söyledi. Somut bir görev: archive.ert.gr’de ERT kaydı Οι φίλοι μου: Ελένη Βιτάλη’yi (Dostlarım: Eleni Vitali, 2000) bulun. Nerede konuştuğunu ve nerede bir şarkının geldiğini belirten zamanlı Yunanca açıklamasını okuyun. Sonra αφού ve πριν ile kendi iki cümlenizi yazın, örneğin: Αφού μίλησε για τον πατέρα της, ακούστηκε ένα τραγούδι (Babasından söz ettikten sonra bir şarkı duyuldu). Bu alıştırma cümleleri bizimdir, şarkı sözü değildir.

• Hatırladığına göre ilk panigirisi Korint yakınlarındaki Eksamilia’daydı; tam köy papazının öldüğü gün.
• Kız çocukken şarkıcı değil, çocuk doktoru olmak istediğini söylerdi.
• Babasıyla yaptığı çocukluk plağında sesinin bir kedi yavrusu gibi çıktığını gülerek anlatırdı.
• 2016’da panigiris, yani bayram sözcüğünün halka dansı, dolayısıyla sevgi anlamına geldiğini açıkladı.