Niki Marangu

Niki Marangu 1948’de Kıbrıs’ta, Limasol’da doğdu. Babası Gazimağusalı, annesi ise kuzey Yunanistan’daki Kozani’dendi. Yazar Michel Fais ile 2008’deki bir söyleşisinde kitaplarla, eski kitaplarla dolu bir evde büyüme şansına sahip olduğunu söyledi. 1965–1970 yılları arasında Batı Berlin’de sosyoloji okudu. Daha sonra kim olduğunu yeniden hatırlamak için Lefkoşa’nın insanı uyuşturan öğleden sonralarına ihtiyaç duyduğunu yazdı.

Kıbrıs’a dönünce yaklaşık on yıl Kıbrıs Devlet Tiyatrosu’nda dramaturg olarak çalıştı. 1980’de Lefkoşa’da kitap da yayımlayan Kohlias kitabevini açtı ve 2007’ye kadar yönetti. Aynı zamanda ressam ve baskı sanatçısıydı: ilki 1975’te olmak üzere yedi kişisel sergi açtı, Ljubljana grafik sanatlar bienaline (1993) ve Kahire bienaline (1996) katıldı. Bir süre görme engelli çocuklara seramik öğretti. Yunan Yazarlar Derneği ve Kıbrıs Yazarlar Birliği üyesiydi ve özellikle Orta Doğu’da, Türkiye’de ve Mısır’da çok seyahat etti.

Aynı gün yayımlanan haberlere göre 7 Şubat 2013’te, Kahire’nin yaklaşık 100 kilometre güneyindeki Feyyum yakınlarında içinde bulunduğu otomobil devrilince hayatını kaybetti. O sırada 19. yüzyıl Atina’sında geçen, 1945 Gazimağusa’sında ve günümüzde paralel öyküleri olan bir roman yazıyordu.

Marangu birçok türde Yunanca yazdı. İlk şiir kitabı Τα από κήπων (Bahçelerden) 1981 civarında çıktı. Αρχή Ινδίκτου (Endiksiyonun Başlangıcı, 1987) adını, yılın 1 Eylül’de başladığı Bizans takviminden alır. Şiiri ve düzyazısı Kıbrıs devlet ödülleri kazandı; bunlar arasında Αρχή Ινδίκτου ve Μια στρώση άμμου (Bir Kat Kum, 1990) öyküleri için verilenler var. 1998’de İskenderiye’de Kavafis Şiir Ödülü’nü aldı; 2006’da Atina Akademisi, 1967–2000 arası şiirlerini toplayan Divan’ı (2005) ödüllendirdi.

Yerler ve yolculuklar kitaplarının içinden geçer. LiFO’daki ölüm yazısının otobiyografik diye nitelediği Γιατρός από τη Βιέννη (Viyanalı Doktor, 2003), Kıbrıslı bir doktorun Gazimağusa ile Viyana arasındaki öyküsünü izler; Almanca çevirisi (2008) Von Famagusta nach Wien adını taşır. Bu kitabın Viyana ve İskenderiye hakkında yazmasını sağladığını söylemişti. Ο δαίμων της πορνείας (Şehvet Cini) adlı öykü kitabı Diavazo dergisince 2007’nin en iyi on Yunanca öykü kitabı arasında seçildi; Γεζούλ (Gezul, 2010) ise Atina’da Estia yayınevinden çıkan bir romandır. Çocuklar için Kıbrıs masalları da yazdı ve Joachim Sartorius’un İskenderiye adlı kitabını Yunancaya çevirdi.

Adı özellikle King’s College London’daki The Niki Marangou Project aracılığıyla yaşıyor. 2016’da kurulan çeviri ödülü, 2019’dan beri İngiliz üniversitelerindeki öğrencilerden onun bir şiirini Modern Yunancadan İngilizceye çevirmelerini istiyor; ayrıca her yıl anısına bir konferans düzenleniyor: sekizincisi Nisan 2026’da Atina’daki Kıbrıs Evi’nde, şiirin tanımı üzerine yapıldı. Onun Γιατρός από τη Βιέννη kitabından yola çıkarak kısa bir güzergâh alıştırması deneyin: Almanca başlıktaki iki şehri, Αμμόχωστος (Gazimağusa) ve Βιέννη (Viyana) yazın, sonra kendi yolculuğunuzu üç Yunanca cümleyle anlatın, örneğin Πήγα από τη Λεμεσό στη Λευκωσία (Limasol’dan Lefkoşa’ya gittim) ve Γύρισα το βράδυ (Akşam döndüm). Hangi cümlelerin anıdan geldiğini, hangilerini kanıtlayabileceğinizi işaretleyin. Bunlar onun sözleri değil, bizim alıştırma cümlelerimizdir.

• 2004’te Τριαντάφυλλα (Güller) şiiri Birleşik Krallık’taki NHS hastanelerinin bekleme salonlarına asılmak üzere seçildi.
• Ailesi Yunan dünyasının iki ucunu birleştiriyordu: Kıbrıs’ta Gazimağusalı bir baba ve Makedonya’da Kozanili bir anne.
• Ölümünden kısa süre önce LiFO’ya Hindistan’daki Jaipur Edebiyat Festivali’nden bir yazı gönderdi; dergi bunu 2022’de yeniden yayımladı.
• Kitabevinin adı Κοχλίας, salyangozun sarmal kabuğu için kullanılan eski, bilgece bir Yunanca sözcüktür ve bugün vida anlamına da gelir.