Nausica Pastra

Nausica Pastra, ook gespeld als Nafsika of Nausika Pastra, werd in 1921 geboren in Kalamata, op de Peloponnesos. Zij kwam pas rond haar vijfendertigste tot de beeldhouwkunst. Volgens de Nationale Galerie in Athene volgde zij in 1957 de beeldhouwcursus van Ewald Mataré aan de Sommerakademie in Salzburg; curator Emmanuel Mavrommatis dateert haar eerste lessen bij Mataré in 1956. Daar bouwde zij een vaas uit op elkaar gelegde kleiringen, een oude pottenbakkerstechniek. Van 1957 tot 1962 studeerde zij in het beeldhouwatelier van Fritz Wotruba aan de Academie voor Beeldende Kunsten in Wenen, die haar in 1959 de Füger-prijs voor tekenen toekende.

In 1963 gaf Galerie Würthle in Wenen haar een eerste solotentoonstelling met figuren in klei, gips, cement en brons, die de Oostenrijkse kritiek hartelijk ontving. Daarna vestigde zij zich in Parijs: de Nationale Galerie noemt 1963, andere bronnen 1964. Van 1967 tot 1973 volgde zij het seminarie kunstsociologie van Jean Cassou aan de École Pratique des Hautes Études en werd zij corresponderend lid van de Weense Secession.

Halverwege de jaren tachtig keerde zij terug naar Griekenland en verdeelde zij voortaan haar tijd tussen Athene, Thessaloniki en Parijs. In 1982 nam zij deel aan Europalia in België en won zij de derde prijs voor beeldhouwkunst op de Biënnale van Alexandrië. Zij overleed in 2011.

In Wenen bestudeerde Pastra de menselijke figuur. Terugblikkend schreef zij dat niet het uiterlijk haar interesseerde, maar hoe de volumes in de ruimte staan en de richtingen van het evenwicht in verschillende houdingen tonen. In Parijs verving zij de inspiratie door de wiskunde. Vanaf 1968 werkte zij met twee vormen die iedereen herkent, het vierkant en de cirkel, en combineerde ze tot een nieuwe vorm die zij Σύνεκτρον (Synectron) noemde; de Franse staat verleende haar er in 1971 een octrooi voor. Het Synectron werd het vertrekpunt van de reeks Αναλογικά (Analogiques), die van vlakke studies uitgroeide tot reliëfs en driedimensionale beelden op basis van halve cirkels en rechte hoeken.

Haar werk keerde steeds terug naar één probleem: hoe de ruimte verandert wanneer de verhoudingen tussen haar delen veranderen, terwijl het systeem van verhoudingen gelijk blijft. Elk beeld is ook de analyse van één fase van dat probleem. Zij werkte met hout, ijzer, steen, marmer, beschilderd aluminium en duraluminium, vaak op architecturale schaal. In 1974 behoorde haar ontwerp voor een fonteinplein van 500 vierkante meter in Montreuil, bij Parijs, tot de drie geselecteerde van 100 inzendingen; een stenen beeld-omgeving op hetzelfde thema werd in 1976 voltooid bij een lyceum in Mirepoix, in Zuid-Frankrijk. Latere reeksen zoals Σχέσεις-Ρυθμοί (Relaties-Ritmes) combineerden ijzer en Oregon-grenen in dynamischere opstellingen.

In 2014 hield het Staatsmuseum voor Hedendaagse Kunst in Thessaloniki in het Lazaristenklooster een retrospectieve van haar tekeningen, beelden en theoretische teksten, die daarna naar het Museum voor Moderne Griekse Kunst op Rhodos reisde. De Kalfayan Galleries in Athene toonden in 2018 haar Parijse reeksen en in 2022 haar Weense jaren. In Thessaloniki staat Συνάρτησις Ι (Functie I) bij de Teloglion-kunststichting, en een reliëf van beschilderd ijzer bedekt de gevel van het cultureel centrum Vafopouleio.

Probeer het zelf: open de onlinefiche van de Nationale Galerie voor Σύνεκτρον-Τετράγωνο-Κύκλος (Synectron-Vierkant-Cirkel, 1976, duraluminium, 55 × 55 × 9 cm), vermeld als tentoongesteld in de Nationale Glyptotheek in Athene. Schrijf twee Griekse zinnen, bijvoorbeeld «Το σχήμα προκύπτει από τον κύκλο και το τετράγωνο» (De vorm komt voort uit de cirkel en het vierkant), en nog één over het materiaal. Vergelijk daarna de titelvorm Συνάρτησις met het huidige συνάρτηση.

• Zij had een Frans octrooi op een vorm: het Synectron, geregistreerd in 1971.
• Haar eerste beeld in Salzburg was opgebouwd als een antieke pot, uit rollen klei, en Mataré gebruikte het in zijn lessen.
• Zij ontwierp de logo’s van het Institut Français de Thessalonique en van de Teloglion-kunststichting.
• Zij begon rond haar vijfendertigste beeldhouwkunst te studeren en toonde in 2004 nog nieuw werk in Athene.