Karyofyllia Karabeti

Adı Karampeti ya da Karambeti olarak da yazılan Karyofyllia Karabeti, 1958’de doğdu ve Yunanistan’ın en kuzeydoğusundaki Evros bölgesinde, Didymoteicho yakınlarındaki Doxa köyünde büyüdü; bazı başvuru kaynakları doğum tarihi olarak 5 Temmuz 1958’i verir. Selanik’te Politeknik’te inşaat mühendisliği okurken bir yandan da Kuzey Yunanistan Devlet Tiyatrosu Drama Okulu’nda eğitim aldı. Orada, kendi deyişiyle, oyuncu Maya Lymperopoulou belirleyici bir öğretmen oldu. 21 yaşından itibaren matematik dersi vererek, bebek bakıcılığı yaparak ve barlarda garsonluk ederek geçimini sağladı.

Sahnedeki ilk yılları, Selanik’teki Τέχνη (Sanat) topluluğunun Deneysel Sahnesi’nde, ücretsizdi; bu yüzden aynı zamanda başka yerlerde de çalıştı. Ardından Giorgos Michailidis’in Ανοιχτό Θέατρο (Açık Tiyatro) topluluğuna katıldı; burada Yazık Ki Fahişe oyununda Annabella’yı, Wedekind’in Lulu’sunu ve Çehov’un Üç Kız Kardeş’inde Maşa’yı oynadı. O dönemi hayatının en güzel dönemlerinden biri olarak anar.

1997’de Yunanistan Ulusal Tiyatrosu ona Euripides’in Medea’sını verdi; yönetmen Nikaiti Kontouri, müzik Savina Yannatou’ydu. Epidavros’tan sonra yapım, aralarında Melbourne, Montreal ve New York’un da bulunduğu şehirlerde yurt dışı turnesine çıktı. O günden beri antik trajedi, modern drama, televizyon ve sinema arasında gidip geliyor.

Karabeti her şeyden önce bir trajedi oyuncusu olarak tanınır. En çok değer verdiği roller arasında yönetmen Minos Volanakis’in anısıyla bağdaştırdığı Antigone’yi, Medea’yı, birçok Elektra ve Klytaimnestra’yı, özellikle Peter Stein’dan öğrendiği Klytaimnestra’yı, Lady Macbeth’i ve hatta Hamlet’i sayar. Michail Marmarinos ile Euripides’in Çılgın Herakles’inde Megara’yı oynadı; Yannis Houvardas için Eugene O’Neill’in Elektra’ya Yas Yakışır oyununda Christine Mannon oldu.

Modern Yunan draması ona en tuhaf rollerinden bazılarını verdi. 2015’te Dimitris Dimitriadis’in Στροχάιμ (Strohaym) oyununda, Stamatis Fasoulis’in yönetiminde, unutulmuş sessiz film yıldızı Norma Desmond’u oynadı. 2017’de Kıbrıs Tiyatro Örgütü’nün Aiskhylos’un Persler yapımında, Aris Biniaris’in Epidavros’taki yönetiminde, Pers kraliçesi Atossa oldu. Bu rolle Şubat 2019’da Atina’da verilen Karolos Koun antik drama ödülünü aldı.

Beyazperdede, Angelos Frantzis’in Ευτυχία (Eftychia, 2019) filminde söz yazarı Eftychia Papagiannopoulou’yu ileri yaşlarında oynadı; genç Eftychia’yı Katia Goulioni canlandırdı. 2023’te Eva Nathena’nın, Alexandros Papadiamantis’in 1900 civarında bir Yunan adasında yaşayan yaşlı dul Hadoula hakkındaki uzun öyküsüne dayanan Φόνισσα (Katil Kadın) filminin başrolünü üstlendi. Kendi yöntemi, dediğine göre, yalnızca çalışmaktır: yoğunlaşma, provada notlar ve her hareketin, her cümlenin incelenmesi.

Ulusal Tiyatro’nun dijital arşivi, 1997 Medea’sına ait fotoğrafları, programları ve basın kupürlerini saklıyor; bunlar arasında onu Medea olarak, Iason rolündeki Lazaros Georgakopoulos’un yanında gösteren bir fotoğraf da var. Son filmleri, sözün iki Yunan kadınını geniş bir kitleye tanıttı: popüler şarkı sözleri yazan bir kadın ve Yunan düzyazısının bir klasiğinin kahramanı. 2026’da, 29 yıl sonra, Nikita Milivojević’in yönettiği bir yapımla Medea’ya geri döndü.

Deneyin: Το Βήμα gazetesine verdiği 2015 tarihli söyleşiden Modern Yunanca cümlesini okuyun: «Ο ηθοποιός γίνεται το όχημα για να συμβεί αυτό» (Bunun gerçekleşmesi için oyuncu araç olur). Sonra kendi iki cümlenizi yazın: biri oyuncu hakkında, Η Καραμπέτη λέει ότι… (Karabeti diyor ki…) ile başlayan; diğeri bir karakter hakkında, Η Μήδεια αποφασίζει να… (Medea … karar veriyor) ile başlayan. Her cümlede kimin konuştuğunun ya da eylemde bulunduğunun açık olduğunu kontrol edin.

• Tiyatro eğitimiyle aynı dönemde Selanik Politeknik’te inşaat mühendisliği okudu.
• 1997 Medea’sının müziği Savina Yannatou’nundu; çalınan çalgılar arasında Pontus kemençesi ve halk klarneti vardı.
• Hem Elektra’yı hem Klytaimnestra’yı, aynı mitte karşı karşıya gelen kızı ve anneyi oynadı.
• Strohaym’da bir sessiz film yıldızını oynadı: sahnede canlandırılan bir perde oyuncusu.