Melpo Aksioti

Aksioti 1905'te Atina'da doğdu ama Mikonos'ta büyüdü; ada o zamanlar, turizmden çok önce, denizcilerin ve çiftçilerin yoksul, sakin bir adasıydı. Ailesi oralıydı ve adanın evleri, rüzgârları ve kadınlarının sesleri ömrünün sonuna dek kitaplarını dolduracaktı. Fransızca da dahil iyi bir eğitim aldı ve 1920'lerin sonundan itibaren Atina'da yaşadı; orada yazmaya ve bir yazar olarak kendi yolunu açmaya başladı.

İlk romanı Δύσκολες νύχτες (Zor Geceler) 1938'de, Metaksas diktatörlüğü sırasında, ikincisi Θέλετε να χορέψομε Μαρία; (Dans Edelim mi, Maria?) 1940'ta çıktı. 1936'da Komünist Parti'ye katılmıştı ve Alman işgali sırasında EAM Direnişi'nde yer aldı. 1947'de, İç Savaş bütün şiddetiyle sürerken Fransa'ya gitti; 1950'de başka Yunan komünistleriyle birlikte sınır dışı edilince Doğu Almanya'ya yerleşti, çoğunlukla Doğu Berlin'de yaşadı ve 1958'den itibaren Humboldt Üniversitesi'nde modern Yunan edebiyatı okuttu.

Yunanistan'a dönmesine ancak 1964'te izin verildi ve bu son yıllarında kariyerinin en kişisel kitaplarını yazdı. 22 Mayıs 1973'te Atina'da öldü.

Δύσκολες νύχτες, 1930'ların Yunan anlatı edebiyatına egemen olan gerçekçilikten koptu. Düz bir olay örgüsü yoktur: bellek parçaları, ada çocukluğundan sahneler, birbirini kesen sesler, birinci ve üçüncü tekil kişi arasında, geçmiş ile şimdi arasında geçişler. Model, herhangi bir Yunan yazardan çok Proust ve Avrupalı modernistlerdir, ama malzeme tümüyle Yunandır: ev hali, komşular, dedikodular ve küçük bir topluluğun yası. Eleştirmenler ikiye bölündü; kimisi yalnızca karmaşa gördü, kimisi yeni bir yazma biçimini tanıdı. Θέλετε να χορέψομε Μαρία; deneyi daha da ileri götürür ve Atina'daki genç bir kadının iç dünyasını izler.

1940'larda yazısı açıkça siyasallaştı: Εικοστός αιώνας (Yirminci Yüzyıl, 1946) soldan bakılan bir Yunan tarihi vakayinamesidir; sürgünde ise Direniş ve İç Savaş üzerine öyküler ve röportajlar yazdı.

Geç dönem eserleri, artık yenilgi ve sürgün deneyimini geride bırakmış olarak, belleğe döner. Το σπίτι μου (Evim, 1965), Mikonos'taki aile evi ve içindeki eşyalar üzerine bir düşünüştür. Son kitabı Κάδμω (Kadmo, 1972), düzyazı şiir ile otobiyografinin melez bir karışımıdır; yoğun ve müzikal bir dille çocukluk, tarih, aşk ve ölüm üzerine uzun bir bellek akışıdır. Bugün sık sık başyapıtı olarak okunur.

Aksioti onlarca yıl yarı unutulmuş kaldı: Parti için fazla modernist, savaş sonrası Yunan edebiyat çevreleri içinse fazla komünistti. 1980'lerden bu yana araştırmacılar ve okurlar onu yeniden keşfetti; bugün Seferis ve Elitis gibi 1930 Kuşağı yazarlarının yanında Yunan modernizminin kilit bir figürü ve Margarita Liberaki ile başkalarıyla birlikte yirminci yüzyıl Yunanistan'ının önemli kadın yazarlarından biri sayılıyor. Kitapları yeniden basıldı; arşivi ve Doğu Berlin yılları araştırma konusu oldu. Mikonos'ta, yaz kalabalıklarının arasında, betimlediği eski ada onun sayfalarında yaşamayı sürdürüyor. Bir C2 öğrencisi Δύσκολες νύχτες'in ilk bölümleriyle ya da Κάδμω'dan birkaç sayfayla, yavaşça ve yüksek sesle okuyarak başlamalı.

• Mikonos uluslararası bir tatil adası olmadan onlarca yıl önce orada büyüdü ve ömrü boyunca adanın eski yaşamını yazdı.
• 1950'de Fransa'dan sınır dışı edildikten sonra on yılı aşkın bir süre Doğu Almanya'da kaldı ve Humboldt Üniversitesi'nde modern Yunan edebiyatı okuttu.
• 1938'de yayımlanan ilk romanı sık sık ilk Yunan modernist romanı olarak anılır.