Andreas Embirikos

Embirikos 2 Eylül 1901'de, pek çok Rum tüccar ve armatör ailenin yerleştiği Romanya'daki Tuna limanı Brăila'da doğdu. Ailesi Yunanistan'ın büyük armatör adalarından Andros'tandı ve kendisi çoğunlukla Atina'da, varlık içinde büyüdü. Atina Üniversitesi'nde felsefeye yazıldı ama kısa sürede bıraktı; Lozan'da ekonomi, ardından Londra'daki King’s College'da felsefe ve İngiliz edebiyatı okudu, bu arada orada ailenin denizcilik işinde çalıştı (1921–1925); bu dünyayı daha sonra geride bırakacaktı.

1926'da Paris'e taşındı ve orada geçirdiği beş yıl hayatını belirledi. Şiirin bilinçdışını akıl, ahlak ve alışkanlığın denetiminden kurtarması gerektiğine inanan André Breton ve gerçeküstücülerin çevresine katıldı. Aynı zamanda Fransız psikanalizinin kurucularından René Laforgue ile analize girdi ve 1929 dolaylarında gerçeküstücülerle onun aracılığıyla tanıştı. 1931'de Atina'ya döndüğünde iki devrimi birden yanında getirdi: gerçeküstücülüğü ve Freud'u.

25 Ocak 1935'te Atina Sanatçılar Kulübü'nde gerçeküstücülük üzerine bir konferans verdi ve Yunanca ilk gerçeküstücü kitap olan Υψικάμινος'u yayımladı. 1935'ten 1951'e kadar Yunanistan'daki ilk psikanalist olarak çalıştı. 1939'da şair Matsi Hacılazaru ile evlendi (1943'te boşandılar), 1947'de de Vivika Zisi ile; 1957'de doğan oğulları Leonidas da yazar oldu. Yazlarını Andros'ta geçirir, Odisseas Elitis ve Nikos Engonopulos gibi dostlarla çevrili, sessiz bir yaşam sürerdi; yayımladığından çok daha fazlasını yazdı. 3 Ağustos 1975'te Atina'nın kuzeyindeki Kifisia'da öldü.

Υψικάμινος (Yüksek Fırın, 1935), sözcüklerin bilinçli denetim olmadan akmasına izin veren gerçeküstücü teknik, yani otomatik yazıyla yazılmış düzyazı şiirlerden oluşan bir kitaptır. İmgeleri şaşırtıcıdır: makineler ve bedenler, gemiler ve yıldızlar, en bilgince katharevusa'yı dimotiki Yunancanın sokak diliyle karıştıran uzun cümlelerde patlayan arzu. Eleştirmenler ve okurlar öfke ve kahkahayla tepki verdi; birçoğu bunun bir şaka olduğunu düşündü. Yine de kitap Yunan şiirinin olanaklarını değiştirdi ve 1930'lar kuşağı, her şeyden önce Elitis, onun özgürlüğünden ders aldı.

Ενδοχώρα (İç Bölge, 1945), 1934–1937 arasında yazılmış, daha denetimli, ışıltılı ve duyusal şiirleri bir araya getirir; bunlarda Ege, insan bedeni ve bir tür neşeli kozmik iyimserlik kutlanır. Ardından Γραπτά ή Προσωπική μυθολογία (Yazılar ya da Kişisel Mitoloji, 1960) adlı düzyazı ve kısa roman Αργώ ή Πλους αεροστάτου (Argo ya da Bir Balonun Yolculuğu, 1964–1965'te tefrika edildi, 1980'de kitap olarak çıktı) geldi.

Ancak temel eseri ancak ölümünden sonra yayımlandı. 1990–1992 arasında sekiz cilt halinde basılan Ο Μέγας Ανατολικός (Büyük Doğulu), on dokuzuncu yüzyılda dev buharlı gemi Great Eastern'in Liverpool'dan New York'a yaptığı bir yolculuğu anlatır; yolculuk boyunca yolcular ve mürettebat sonsuz, neşeli bir erotizme kendilerini bırakır. Freud'un bir öğrencisi olan Embirikos için cinsel özgürlük insan mutluluğunun ve ütopik bir geleceğin anahtarıydı; roman da onun bu inanca yazdığı devasa, kışkırtıcı bir ilahidir.

Embirikos bugün modern Yunan şiirinin büyük yenilikçilerinden biri olarak kabul edilir ve Υψικάμινος, Engonopulos'un eserleriyle birlikte Yunan gerçeküstücülüğünün kurucu metni olarak üniversitelerde okutulur. Kitapları hâlâ basılmaktadır ve Ο Μέγας Ανατολικός okurları hâlâ ikiye böler: kimilerine göre bir başyapıt, kimilerine göre şok edici. Ona sergiler ve konferanslar adanmıştır; güçlü edebî ve sanatsal yaşamıyla Andros adası da anısını yaşatır. Bu düzeydeki bir öğrenci Υψικάμινος'tan tek bir sayfa deneyebilir: mantıksal bir anlam aramayın, sesli okuyun ve gerçeküstücülerin istediği gibi imgelerin ve sözcüklerin müziğinin etkisini göstermesine izin verin.

• Hem Yunanistan'ın ilk gerçeküstücü şairi hem de ilk çalışan psikanalistiydi.
• 1935'te birçok okur Υψικάμινος'un bir oyun, bir aldatmaca olduğunu düşündü.
• Büyük romanı Ο Μέγας Ανατολικός, ölümünden on beş yıl sonra sekiz cilt halinde yayımlandı.
• Romanya'da, Andros adasından armatör bir ailenin çocuğu olarak doğdu.