Konstantinos Paparrigopoulos

Paparrigopoulos 1815’te Konstantinopolis’te (İstanbul) doğdu; babası, ailesi Arkadya’daki Vytina’dan gelen bankacı Dimitrios Paparrigopoulos’tu. 1821’de Yunan Devrimi patlak verdiğinde Osmanlı yetkilileri başkentteki Rumlara karşı misillemeye girişti ve babası öldürülenler arasındaydı. Aile Karadeniz kıyısındaki Odessa’ya kaçtı; çocuk orada Richelieu Lisesi’nde okudu, Rusça ve Fransızca öğrendi. 1830’da, yeni Yunan devleti doğarken, ilk başkenti Nafplio’ya yerleştiler.

Adalet Bakanlığı’nda memur olarak başladı, ancak 1845’te bir ετερόχθων, yani krallığın sınırları dışında doğmuş bir Yunan olduğu için görevini kaybetti; o dönemde kurtarılmış toprakların «yerli» Yunanları, Konstantinopolis’ten ve başka yerlerden gelen yeni gelenlere içerliyordu. Bu olay onu derinden etkiledi: tüm yaşam eseri, Yunan ulusunun küçük krallıktan çok daha büyük olduğunu savunacaktı. Öğretmenliğe ve tarihe yöneldi; 1851’de Atina Üniversitesi’nde tarih profesörü oldu, orada kırk yıl ders verdi ve 1872’de rektör seçildi. Okul kitapları, tarih incelemeleri ve gazete yazıları yayımladı; 1860’tan itibaren de büyük tarih eserinin ciltlerini. Nisan 1891’de Atina’da, Yunanlara geçmişlerini veren adam olarak saygıyla anılarak öldü.

Eserinin arka planında bir kışkırtma vardı. 1830’larda Alman tarihçi Jakob Philipp Fallmerayer, antik Yunanların Orta Çağ’da yok olduğunu ve modern Yunanların çoğunlukla Slav ve Arnavut kökenli olduğunu ileri sürmüştü. Paparrigopoulos daha 1843’te Mora’daki (Peloponez) Slav yerleşimleri üzerine bir incelemeyle yanıt verdi ve hayatının geri kalanını daha kapsamlı bir yanıt kurmaya adadı.

1860 ile 1874 arasında beş cilt hâlinde yayımlanan Ιστορία του Ελληνικού Έθνους (Yunan Ulusunun Tarihi), Yunan tarihini antik, ortaçağ ve modern olmak üzere üç büyük döneme ayırır ve bunların bir bütün olduğunda ısrar eder: aynı ulus, aynı dil, kesintisiz bir kültür. En cesur hamlesi Bizans’la ilgiliydi. Batı Aydınlanması yazarları ve onları izleyen Korais gibi Yunanlar, Bizans İmparatorluğu’nu batıl inanç ve çöküşün karanlık çağı olarak görmüşlerdi; Paparrigopoulos onu Helenizmin ortaçağ evresi, Yunan dilini ve Ortodoks Hristiyanlığı Perikles’ten 1821’e taşıyan köprü hâline getirdi. Üslubu geniş ve yurtseverdir; bir amaçla yazıyordu: ulusa geleceğini meşrulaştıracak bir geçmiş vermek, buna tüm Yunanları tek bir devlette birleştirme umudu, yani Μεγάλη Ιδέα (Büyük İdea) da dahildi. Davasını Avrupa’ya anlatmak için Fransızca bir özet de yayımladı: Histoire de la civilisation hellénique (1878).

Kuşaklar boyunca Yunan okullarında öğretilen ulusal tarih, Paparrigopoulos’un çizdiği şemayı izledi: antik, Bizans, modern, baştan sona tek bir halk. Sonraki tarihçiler onun romantik milliyetçiliğini sorguladı, Yunan tarihindeki kopuşları ve birçok halkı vurguladı; ancak süreklilik fikri ve Bizans’ın itibarının iadesi, Yunanların çoğunun kendini nasıl gördüğünün hâlâ bir parçasıdır. Atina’da ve birçok başka kentte Παπαρρηγοπούλου adlı sokaklar var; Tarih’inin başka bilginlerce tamamlanıp açıklanan sonraki baskıları hâlâ satışta. İyi bir fikir: bir Yunan okul tarih kitabına bakın ve nasıl dönemlere ayrıldığına dikkat edin; sonra Yunan bir arkadaşınıza Bizans’ın «bizim» tarihimiz olup olmadığını sorun. Yanıt genellikle evet olacaktır; işte onun mirası budur.

• Babası, 1821’de Devrim’in patlak vermesinin ardından gelen misillemelerde Konstantinopolis’te öldürüldü.
• 1845’te krallık dışında doğduğu için Yunan kamu hizmetinden çıkarıldı.
• Modern Yunanların antik Yunanlardan gelmediğini iddia eden Fallmerayer’e doğrudan yanıt olarak yazdı.
• Batılı tarihçilerin uzun süre küçümsediği Bizans’ı Yunan ulusal tarihinin merkezî halkası yaptı.