Yannis Skarimbas

Skarimbas 28 Eylül 1893'te (bazı kaynaklara göre 1897'de) Korint Körfezi yakınlarında, Fokida'daki Agia Efthimia köyünde doğdu. Egio'da okula gitti, ortaöğrenimini Patras'ta bitirdi. 1919'da Eğriboz adasındaki Halkida gümrüğüne girdi ve o kentten bir daha hiç ayrılmadı: orada gümrük memuru, sonra gümrük komisyoncusu olarak çalıştı ve ömrünün sonuna dek kendini yarı gururla, yarı alayla «emekli bir gümrükçü» olarak tanıtmayı severdi.

Geç başladı ama gürültülü başladı. 1929'da Ο Καπετάν Σουρμελής ο Στουραΐτης (Sturaitisli Kaptan Surmelis) adlı öyküsü kısa öykü birincilik ödülü kazandı ve 1930'larda Atinalı eleştirmenleri şaşkına çeviren öyküleri, romanları ve şiirleri art arda yayımladı. Halkida'da yerel bir efsaneydi: küfürleri, şakaları ve her türlü geleneğe duyduğu küçümsemeyle ünlü, yayıncılarla, akademisyenlerle ve edebiyat çevreleriyle kavga eden kışkırtıcı bir sohbet adamı. Tanınma ancak yaşlılığında geldi: 1976'da savaş karşıtı romanı Φυγή προς τα εμπρός (İleriye Kaçış) ile Birinci Devlet Edebiyat Ödülü'nü aldı. 21 Ocak 1984'te Halkida'da öldü ve devlet masrafıyla Evripos'un üstündeki Karababa kalesine gömüldü.

Skarimbas 1930 Kuşağı'na aittir ama ondan ayrı durur. Başkaları ciddi, «Yunan» bir modernizm ararken o gülüyordu. Düzyazısı dille sürekli bir oyundur: cinaslar, uydurma sözcükler, ağırbaşlı katharevusadan liman argosuna ani üslup geçişleri, saçmalığa ve ardından ani bir hüzne çöken cümleler. Eleştirmenler onu, parodisini yapmayı sevdiği gerçeküstücülerden çok Dadacılara yakın gördü; Manolis Anagnostakis de şiirini «φανταιζίστικη» (fantezi dolu) diye nitelendirdi.

Καϋμοί στο Γριπονήσι (Griponisi'de Dertler, 1930) öyküleri ve Το θείο τραγί (İlahi Teke, 1933) düzyazısından sonra iki büyük romanı geldi. Μαριάμπας (1935) ve Το σόλο του Φίγκαρω (Figaro'nun Solosu, 1939) düş gibi bir Halkida'da, palyaçolar, denizciler, âşıklar ve başarısızlar arasında geçer ve lirizmi, erotizmi, hicvi ve trajediyi hiçbir Yunan romanının yapmadığı biçimde harmanlar. Ουλαλούμ (1936), Εαυτούληδες (Küçük Benlikler, 1952) ve Βοϊδάγγελοι kitaplarındaki şiirleri aynı motiflere döner: gerçeklikten kaçış, gemi, sirk. Yaşamının sonlarında Το Βατερλώ δύο γελοίων (İki Palyaçonun Waterloo'su, 1959), ödüllü Φυγή προς τα εμπρός (1976) ile gölge oyunu ve sahne için oyunlar yazdı; bunlar arasında Αντι-Καραγκιόζης ο Μέγας (Büyük Anti-Karagöz, 1977) ve Η κυρία του τραίνου (Trendeki Hanım, 1980) vardır.

Halkida onu kentin ruhu olarak benimsedi. «G. Skarimbas'ın Dostları» derneği ölüm yılında orada kuruldu, mezarı Evripos'a bakan Karababa kalesindedir ve sergiler, okumalar ve Karagöz gösterileri anısını canlı tutar. Doğduğu köy Agia Efthimia'da doğduğu ev 1998'de koruma altındaki anıt ilan edildi ve her yıl onun onuruna «Σκαρίμπεια» düzenlenir. Genç Yunan yazarlar onu sık sık özgürlük ve mizah örneği olarak anar. Onu anlamak için Halkida'nın eski köprüsünde durup Evripos'un yön değiştirmesini izleyin, sonra Το σόλο του Φίγκαρω'dan bir bölümü yüksek sesle okuyun.

• 1919'dan itibaren Halkida gümrüğünde çalıştı ve ünlendikten çok sonra bile kendine «emekli gümrükçü» dedi.
• Birinci Devlet Edebiyat Ödülü'nü ancak 1976'da, seksenini aşmışken aldı.
• Devlet masrafıyla Evripos'un üstündeki Karababa kalesine gömülüdür.
• Gerçeküstücüleri taklit ederek parodilerini yapmayı severdi.