Mariza Koch

Mariza Koch, 14 Mart 1944’te Atina’da, Santorinili Yunan bir anne ile hiç tanımadığı Alman bir subay olan babanın kızı olarak doğdu. İlk yıllarını Akropolis’in altında, Plaka’nın kireç badanalı küçük mahallesi Anafiotika’da geçirdi. Okul çağında annesinin Santorini’deki köyüne gönderildi ve ergenlik yıllarına kadar orada yaşadı; 2018 tarihli anı kitabı Το ξανθό κορίτσι της Σαντορίνης (Santorini’nin Sarışın Kızı) bu savaş sonrası çocukluğu anlatır. İlk müzikal anıları, Atina’daki mültecilerin söylediği Küçük Asya şarkılarıydı; ardından Bizans ilahileri ile Santorini ve Kiklad adalarının ada şarkıları geldi. 2024’teki bir söyleşide, 1956 depreminden sonra adaya gelen bir Giritliden Girit mantinadalarını söylemeyi öğrendiğini anlattı.

Kariyeri 1960’ların ortasında başladı: Ekim 2015’te Patras Üniversitesi, müzikteki elli yılını bir anma etkinliği ve fahri diplomayla kutladı. Αραμπάς albümü onu 1971’de tanınır kıldı. Manos Hadjidakis’in isteği üzerine Kıbrıs’ın 1974’te Türkiye tarafından işgaline karşı bir protesto baladı yazdı ve bunu 3 Nisan 1976’da Lahey’deki Eurovision’da seslendirdi. 1970’lerden itibaren Batı Avrupa, Rusya, Amerika kıtası, Avustralya, Hindistan, Orta Doğu ve Afrika’da turnelere çıktı; biyografisine göre 1980’de Çin’de sahneye çıkan ilk Batılı şarkıcı oldu. 1996’da VERSO MUSIC plak şirketini kurdu ve çocuklara ders vermeye başladı; 2004’te ise deneyime dayalı bir müzik, hareket ve söz merkezi açtı.

Koch’un sesi gelenekten yola çıkar. Αραμπάς (Arabas, 1971), geleneksel şarkıları alışılmadık ritimler ve elektronik dokularla bir araya getirdi, sesini zaman zaman neredeyse eşliksiz bıraktı; İyon Üniversitesi’ndeki biyografisi onu Yunan piyasasının ilk altın plağı olarak tanımlar. Αιγαίο (Ege, 1979) gibi sonraki albümler geleneksel çalgılara döndü. Şarkılarının çoğunun hem sözlerini hem müziğini kendisi yazar; Sappho, Kostas Varnalis, Nikos Kavvadias ve Giorgos Sarantaris’in şiirlerini besteledi, 2020’de ise Kiki Dimoula’nın beş şiirinden oluşan bir dizi yayımladı. Φάτα Μοργκάνα (Fata Morgana) adlı şarkısı, Marco Ferreri’nin 1983 tarihli Storia di Piera filminin müziğinde duyulur.

Παναγιά μου, Παναγιά μου, halk ağıdı μοιρολόι ruhunda bir yakarıştır. Eurovision kayıtları müziği Koch’a, sözleri Michalis Fotiadis’e atfeder; şarkı 20 puan aldı ve on sekiz şarkı arasında on üçüncü oldu. 2025’te To Vima gazetesine anlattığına göre Hadjidakis bir akşam bu istekle onu telefonla aradı; protestoların ortasında, sahneye kendi sorumluluğunda çıktığını kabul eden bir beyan imzaladı. Sonraki çalışmaları çocuklara yöneldi: geleneksel oyun şarkıları albümleri, Η Γοργόνα ταξιδεύει τον μικρό Αλέξανδρο (Deniz Kızı Küçük İskender’i Yolculuğa Götürüyor) gibi sahne gösterileri ve CD’li kitaplar; bunlar arasında Yunan dilini ve müzik geleneğini öğrenen çocuklar için yazılmış Με τη Μαρίζα τραγουδώ, ελληνικά μαθαίνω (Mariza’yla Şarkı Söylüyorum, Yunanca Öğreniyorum, 2010) vardır.

Koch’un eğitim çalışmaları bugün İyon Üniversitesi Müzik Çalışmaları Bölümü’nde yürütülmektedir; repertuvar defteri burada lisans ve lisansüstü derslerde kullanılır. Ücretsiz Τραγουδώντας ελληνικά με τα τραγούδια της Μαρίζας Κωχ (Mariza Koch’un Şarkılarıyla Yunanca Söylemek) sitesi şarkılarını konuya, yaşa ve dil düzeyine göre sıralar; konulardan biri doğrudan Yunan diline ayrılmıştır. Deneyin: siteyi açın, Ελληνική γλώσσα (Yunan dili) konusunu seçin ve tanıdığınız üç sözcüğü not ederek bir şarkı dinleyin. Sonra Akılda Kalacak Bir Söz bölümündeki cümlesini yeniden okuyun. Biyografisi şöyle sürer: Καμαρώνω το ίδιο και για το ένα και για το άλλο (Birinden de ötekinden de aynı ölçüde gurur duyuyorum). Bu kalıpla, sizin için önemli olan çok farklı iki yer hakkında kendi cümlenizi yazın. Şarkılar küçük öğrenciler için yapıldı; C1 düzeyinde asıl zorluk kendi cümlenizde.

• Girit mantinadalarını Santorini’de, 1956 depreminden sonra gelen bir Giritliden öğrendi.
• 1976 Eurovision şarkısı, Manos Hadjidakis’in bir akşam yaptığı telefonla başladı.
• Φάτα Μοργκάνα (Fata Morgana) adlı şarkısı Marco Ferreri’nin Storia di Piera (1983) filminde duyulur.
• 2009’da Çin’deki International Country Music Week festivalinde en iyi şarkıcı ödülünü kazandı.