Theo Angelopoulos

Angelopoulos 27 Nisan 1935'te Atina'da bir esnafın oğlu olarak doğdu. Aralık 1944 sokak çatışmaları sırasında dokuz yaşındaydı; babası tutuklanmış, ailesi onu ölüler arasında aramıştı. Sonradan, o haftaların ona bütün kariyerinin imgelerini verdiğini söyledi. Atina Üniversitesi'nde hukuk okudu, askerliğini yaptı ve 1961'de Paris'e gitti; önce Sorbonne'a, sonra hocalarıyla tartıştıktan sonra ayrıldığı sinema okulu IDHEC'e. 1964'te döndü ve sol eğilimli günlük gazete Δημοκρατική Αλλαγή için film eleştirileri yazdı; ta ki 1967 albaylar darbesi gazeteyi kapatana dek.

İlk uzun metrajlı filmi Αναπαράσταση (Yeniden Canlandırma, 1970), Epir'de ölmekte olan bir köyde siyah beyaz çekildi, Selanik festivalinde ödülleri topladı ve yeni bir Yunan sinemasının habercisi oldu. Diktatörlük döneminde ve sonrasında, ününün dayandığı filmleri sabit bir ekiple çekti: görüntü yönetmeni Giorgos Arvanitis, Fellini'nin eski çalışma arkadaşı senarist Tonino Guerra ve 1984'ten itibaren besteci Eleni Karaindrou. 1980'ler ve 1990'larda Marcello Mastroianni, Harvey Keitel, Bruno Ganz, Willem Dafoe gibi uluslararası yıldızlarla, yöntemini değiştirmeden çalıştı ve Avrupa'nın büyük ödüllerini topladı.

24 Ocak 2012'de, Pire limanı yakınlarındaki Drapetsona'da Η άλλη θάλασσα (Öteki Deniz) filmini çekerken yolun karşısına geçiyordu ki bir motosiklet ona çarptı; aynı gece yetmiş altı yaşında hastanede öldü. Film hiçbir zaman tamamlanmadı.

Angelopoulos'un üslubu tek bir cümleyle anlatılabilir ama içselleştirmek bir ömür ister. Plan saniyeler değil dakikalar sürer; kamera, içinden küçük figürlerin yürüdüğü yağmurlu, karlı ve sisli bir manzara üzerinde yavaşça kaydırma yapar; tek bir çekim birkaç yılı içerebilir, kamera dönerken oyuncular kostüm değiştirir; diyalog azdır ve duyguyu müzik taşır, son filmlerde Karaindrou'nun hüzünlü obuası ve akordeonu. Mekânlar Yunanistan'ın kuzeyidir: Selanik, Epir dağları, Makedonya'nın gölleri ve sınırları.

Konusu, tarihi yapmayanların yaşadığı biçimiyle Yunan tarihiydi. Yaklaşık dört saatlik Ο Θίασος (Kumpanya, 1975), Metaksas diktatörlüğü, işgal, Direniş ve İç Savaş onları kesintiye uğratırken pastoral melodram Γκόλφωyu sahnelemeye çalışan bir oyuncu topluluğunu izler; albaylar döneminde çekilmiş ve onların düşüşünden sonra gösterime girmiştir. Ταξίδι στα Κύθηρα (Kitira'ya Yolculuk, 1984), yaşlı bir komünist sürgünü Sovyetler Birliği'nden artık onu istemeyen bir ülkeye geri getirir. Τοπίο στην ομίχλη (Puslu Manzara, 1988), iki çocuğu belki de var olmayan bir babayı bulmak için trenle kuzeye gönderir. Το βλέμμα του Οδυσσέα (Ulysses'in Bakışı, 1995, Cannes Büyük Ödülü), orada çekilmiş ilk filmin peşindeki Yunan asıllı Amerikalı bir yönetmeni Balkanlar boyunca kuşatma altındaki Saraybosna'ya kadar izler. Μια αιωνιότητα και μια μέρα (Sonsuzluk ve Bir Gün, 1998, Altın Palmiye), Selanik'te ölmek üzere olan bir şaire Arnavut bir sokak çocuğuyla son bir gün bahşeder.

Filmlerinin en kolay yaklaşılabileni olan Τοπίο στην ομίχλη ile ya da Eleni Karaindrou'nun Ulysses'in Bakışı ve Sonsuzluk ve Bir Gün için yaptığı, Yunanistan'da sinemanın çok ötesinde dinlenen film müzikleriyle başlayın; Ταξίδι στα Κύθηρα'nın teması hemen tanınır. Yunan eleştirmenler Ο Θίασος'u düzenli olarak gelmiş geçmiş en iyi Yunan filmi seçer, ERT de filmlerini yıldönümlerinde yayınlar. İlk ödüllerini kazandığı Selanik Uluslararası Film Festivali eserlerinin retrospektiflerini düzenler, Atina'daki Yunan Sinematek'i ise kopyalarını korur. αγγελοπουλικός sıfatı, her türlü yavaş, sisli, uzun plan için Yunancaya girmiştir ve hayranlıkla, bazen de bir gülümsemeyle kullanılır. Yunan kriziyle ilgili bir filmin ortasında Drapetsona'da bir yolda ölmesi, o yılların daha hüzünlü dipnotlarından biri olarak hatırlanır.

• Sonsuzluk ve Bir Gün (1998), Cannes'da Altın Palmiye kazanan tek Yunan filmi olmayı sürdürüyor.
• Kumpanya yaklaşık dört saat sürer ve yalnızca seksen kadar plandan oluşur; bazı tekil çekimler tarihin birkaç yılını kapsar.
• Hocalarıyla anlaşmazlıklar yüzünden Paris'teki sinema okulu IDHEC'ten atıldı ve mesleğini film izleyerek ve filmler hakkında yazarak öğrendi.
• 2012'de Yunan borç krizi üzerine bir film olan ve hiç tamamlanmayan Öteki Deniz'i çekerken öldü.