Anna Tabaki

Anna Tabaki (Tampaki olarak da yazılır) Pire’de doğdu. Yunan-Fransız Jeanne d’Arc okuluna gitti ve Atina Felsefe Fakültesi’nde Yunan ve Fransız filolojisi bölümünü bitirdi. Fransız hükümetinin bursuyla Clermont-Ferrand’da ve Sorbonne’da lisansüstü eğitim gördü; Sorbonne’daki Yeni Yunan Enstitüsü’nde edebiyat tarihçisi K. Th. Dimaras’ın öğrencisi oldu. Alexander S. Onassis Vakfı bursiyeri de olan Tabaki, doktorasını Paris’teki École des Hautes Études en Sciences Sociales’da yaptı. Modern Yunan tiyatrosu üzerine, üniversitenin bibliyografyasında 1995 tarihli gösterilen tezi, 2001’de Fransızca Le théâtre néohellénique kitabı olarak yayımlandı.

1980’den 2000’e kadar Ulusal Helen Araştırma Vakfı’nın Yeni Yunan Araştırmaları Merkezi’nde araştırmacı olarak çalıştı; 1997’den 2012’ye kadar da Νεοελληνικές Μεταφράσεις (Yeni Yunanca Çeviriler) araştırma projesinin bilimsel sorumlusu oldu. 1995–2000 yılları arasında Patras Üniversitesi’nde modern Yunan tiyatrosu tarihi dersleri verdi. 1999’da Atina Üniversitesi Tiyatro Çalışmaları Bölümü onu doçent, 2004’te profesör seçti. Burada modern Yunan tiyatrosu tarihi, Avrupa dramaturjisi ve yüksek lisans düzeyinde kuramsal ve uygulamalı tiyatro çevirisi dersleri verdi. 2009–2014 arasında bölümün yüksek lisans programını yönetti, 2015–2017 arasında bölüm başkanlığı yaptı. Bugün emekli profesördür.

Tabaki’nin araştırmaları karşılaştırmalı edebiyatı, düşünce tarihini ve çeviri çalışmalarını birleştirir. İlk kitabı Ο Μολιέρος στη φαναριώτικη παιδεία (Fenerli Eğitiminde Molière, 1988), Fenerli çevrelerde yapılmış üç el yazması Molière çevirisini inceler. Η νεοελληνική δραματουργία και οι δυτικές της επιδράσεις (Modern Yunan Dramaturjisi ve Batılı Etkileri, 1993) ile Το νεοελληνικό θέατρο (18ος–19ος αι.) (Modern Yunan Tiyatrosu, 18.–19. Yüzyıllar, 2005), oyunların, düşüncelerin ve sahne modellerinin Batı Avrupa ile Yunan seyircisi arasında nasıl dolaştığını izler.

Περί νεοελληνικού Διαφωτισμού (Yeni Yunan Aydınlanması Üzerine, 2004) bu akım üzerine incelemelerini bir araya getirir; Romence çevirisi 2015’te Bükreş’te yayımlandı. Encyclopedia of Greece and the Hellenic Tradition (2000) ve Oxford’un Encyclopedia of the Enlightenment (2003) eserleri için Yeni Yunan Aydınlanması maddelerini yazdı. Sonraki çalışmaları alımlama ve tiyatro çevirisi odağıyla 20. yüzyıla uzanır; 2020’de yönetmen ve oyuncu Lefteris Voyacis üzerine bir derlemenin editörlüğünü yaptı. Meslektaşlarıyla birlikte Kallipos programı için açık erişimli üniversite ders kitapları da yazdı: biri Rönesans’tan 18. yüzyıla Avrupa tiyatrosu üzerine (2015), diğeri koordinatörlüğünü üstlendiği Ιστορία και δραματολογία του νεοελληνικού θεάτρου, 16ος–20ός αιώνας (Modern Yunan Tiyatrosunun Tarihi ve Dramaturjisi, 16.–20. Yüzyıllar, 2023). Bu kitapların hepsinde çeviri, yeni düşüncelerin ve yeni sahne modellerinin Yunan okurlarına ulaştığı yaratıcı bir eylem olarak görünür.

Tabaki’nin araştırmaları, Yunan tiyatrosu öğrencilerine Avrupa oyunlarının çeviri yoluyla Yunancaya nasıl girdiğinin bir haritasını sunar; 2023 tarihli Kallipos ders kitabı da bu tarihi modern Yunanca olarak serbestçe erişilebilir kılar. Yaklaşık seksen konferans ve seminer verdi; bunlar arasında Nisan 2025’te Girit Üniversitesi’nde Avrupa Aydınlanma tiyatrosu üzerine çevrim içi bir konferans da var. İlk kitabının tam adına dayanan bir alıştırma deneyin: Ο Μολιέρος στη φαναριώτικη παιδεία. Τρεις χειρόγραφες μεταφράσεις (Fenerli Eğitiminde Molière: Üç El Yazması Çeviri). Molière συγγραφέας’tır (yazar); oyunlarını Yunancaya aktaranlar μεταφραστές’tir (çevirmenler); bir σκηνοθέτης (yönetmen) oyunu sahneler. Ardından herhangi bir Yunan tiyatro programını açın ve kendi üç cümlenizi yazın, örneğin: Το έργο το έγραψε ο Μολιέρος. Τη μετάφραση την έκανε… Τη σκηνοθεσία την υπογράφει… (Oyunu Molière yazdı. Çeviriyi … yaptı. Yönetmen …).

• Voltaire’e adanmış bilim derneği Société Voltaire’in üyesidir.
• 2000’de kurulan Karşılaştırmalı Edebiyat ve Düşünce Tarihi Semineri’nin kurucu üyesidir.
• Yaklaşık 130 uluslararası kongreye katıldı.
• Bilimsel dergilerin yanı sıra Το Βήμα ve Η Καθημερινή gibi Yunan gazetelerine de yazdı.