Spiros Evangelatos

Spiros Evangelatos 20 Ekim 1940’ta Atina’da, besteci Andiohos Evangelatos ile arp sanatçısı Kseni Bureksaki’nin oğlu olarak doğdu. 1961’de Ulusal Tiyatro Drama Okulu’ndan mezun oldu ve Atina Üniversitesi’nde filoloji okudu; 1970’te burada doktorasını aldı. 1966–1970 arasında bursla Viyana Üniversitesi’nde tiyatro bilimi okudu. Yaklaşık yirmi bir yaşında, metnini Atina’daki bir kitapçıda bulduğu, Markos Antonios Foskolos’un Girit komedisi Φορτουνάτος (Fortunatos) ile profesyonel yönetmenliğe başladı.

Kariyerinin başında Νεοελληνική Σκηνή (Yeni Yunan Sahnesi) adlı bir topluluk kurdu; kaynaklar 1962 ya da 1972 yılını verir. 1970’lerde Epidavros’ta Ulusal Tiyatro için oyunlar yönetti ve 1975’te Amfi-Teatro’yu kurdu. 1977–1980 arasında Kuzey Yunanistan Devlet Tiyatrosu’nun, 1984–1987 arasında da Yunan Ulusal Operası’nın genel müdürlüğünü yaptı; daha sonra operanın yönetim kurulu başkanlığını da üstlendi. 1989’da Atina Üniversitesi’nde profesör oldu ve 1991’de üniversitenin yeni Tiyatro Çalışmaları Bölümü’ne geçti. 2005’te Atina Akademisi’ne seçildi; 2012’de başkan yardımcısı, 2013’te başkanı oldu. Şubat 2011’de mali güçlükler onu Amfi-Teatro’nun faaliyetini askıya almaya zorladı. 24 Ocak 2017’de öldü.

Evangelatos bir oyuna önce filolog olarak, metnini ve tarihini inceleyerek, sonra da prova salonunun insanı olarak yaklaşırdı. Girit tiyatrosu ve İyon Adaları’nın tiyatro geleneği üzerine pek çok inceleme yazdı ve bu araştırmayı sahneye taşıdı. Yeniden canlandırdığı eski eserler arasında Kornaros’un Ερωτόκριτος (Erotokritos), Hortatsis’in Ερωφίλη (Erofili), Edinburgh Festivali’nde sunduğu Katsaitis’in Ιφιγένεια εν Ληξουρίω (Liksuri’de İfigenia) ve Montseleze’nin Ευγένα (Evgena) adlı eserleri vardı. Yunan ve yabancı yazarların oyunlarını da çevirdi.

Antik dram çalışmalarının merkezindeydi. Ulusal Tiyatro için 1972’de Epidavros’ta Sofokles’in Ηλέκτρα (Elektra) ve 1975’te Euripides’in Βάκχαι (Bakkhalar) oyunlarını yönetti. Uzun yıllar Plaka’daki Adrianu Caddesi’nde yerleşik olan Amfi-Teatro 95 yapım gerçekleştirdi ve otuz kadar uluslararası festivale katıldı; her oyun için bilimsel bir program kitapçığı yayımladı. Yunan Ulusal Operası için pek çok opera da sahneledi; bunların sonuncusu 2014’te Massenet’nin Werther’iydi. Ödülleri arasında 1988’de bir Oresteia için aldığı Karolos Kun Ödülü vardı. Georgios Mormoris’e atfedilen son yapımı Αμύντας (Amintas), 8 Temmuz 2016’da Herodes Atticus Odeonu’nda sahnelendi.

Eseri Yunan tiyatro araştırmalarında ve sahnede yaşıyor. 2017’de Atina Festivali Αμύντας (Amintas) oyununu, 2019’da Atina ve Epidavros Festivali’nin sanat yönetmenliğine atanan yönetmen kızı Katerina Evangelatu’nun gözetiminde yeniden sahneledi. 2022’de Kefalonya’da Atina Akademisi iş birliğiyle düzenlenen uluslararası bir konferans onun tiyatrosunu inceledi. Yapımları hakkındaki birçok Yunan basın eleştirisi Ulusal Tiyatro arşivinde dijital olarak bulunuyor. 1972 tarihli, Μία νέα «Ηλέκτρα» του ’72 (’72’nin yeni bir Elektra’sı) başlıklı kupürü bulun ve Yunanca başlığı okuyun. Sonra bir sahne hareketi seçip onu Yunanca iki kez ifade edin: telkin olarak Ίσως θα μπορούσες να γυρίσεις αργά (Belki yavaşça dönebilirsin) ve emir olarak Γύρνα αμέσως! (Hemen dön!). Bunlar bizim kendi alıştırma cümlelerimizdir.

• İlk yapımı Fortunatos’un metnini, bir profesörün sözünü etmesinin ardından bir kitapçıda buldu.
• Son opera rejisi olan Massenet’nin Werther’i, 2014’te Atina’daki Olympia Tiyatrosu’nda sahnelendi.
• Amfi-Teatro’nun her yapımına tiyatro bilimcilerin bilimsel sorumluluğunda hazırlanan bir program eşlik ederdi.
• 2016’da onu bunca yıl neyin yönlendirdiği sorulduğunda tek kelimeyle yanıt verdi: Το ψώνιο (tutku, saplantı).