Spyros Melas

Melas, 13 Ocak 1882'de, Avrupalıların Lepanto, Türklerin İnebahtı dediği, Korint Körfezi kıyısındaki küçük liman kenti Nafpaktos'ta doğdu. Çocukluğunu ve gençliğini çeşitli Yunan kentlerinde geçirdi; aile sonunda Pire'ye yerleşti ve babasının ölümünden sonra ailesini geçindirmek için çalışmak zorunda kaldı. Gazetecilikteki ilk adımlarını Pire gazetesi Φωνή του Πειραιά'da (Pire'nin Sesi) attı ve basından hiçbir zaman gerçekten ayrılmadı: onlarca yıl boyunca Ακρόπολις ve Άστυ gibi Atina gazeteleri için röportajlar, köşe yazıları ve polemik makaleler yazdı, son yıllarında da Ελευθερία (1957–1966) için. Atina gazeteciler sendikasının (ΕΣΗΕΑ) kurucu üyelerindendi ve keskin, mücadeleci ve canlı üslubuyla tanınıyordu.

Aynı zamanda tiyatro için yazıyordu. İlk oyunu Ο γιος του ίσκιου (Gölgenin Oğlu), 1907'de Eftychios Vonaseras'ın topluluğu tarafından sahnelendi; o sırada Atina, Ibsen'in ve izleyicilerinin modern dramını keşfediyordu. Sonraki on yıllarda dramdan komediye ve tarihî oyunlara geçti. İki savaş arası dönemde yazar, eleştirmen ve polemikçi olarak başkentin tiyatro hayatının tanıdık simalarından biriydi.

Yaklaşık 1930'dan itibaren giderek tarihe yöneldi ve 1821'in adamlarının popüler biyografilerini bir akademisyenden çok bir gazetecinin canlı üslubuyla yazdı. Bir edebiyat adamı olarak saygınlığı, onu 1936'da resmen yeni üye olarak kabul eden Atina Akademisi tarafından tanındı; 1959'da akademinin başkanlığını yaptı. İleri yaşına kadar yazmayı sürdürdü ve 2 Nisan 1966'da Atina'da öldü.

Melas'ın ilk oyunları 1900'ler ve 1910'ların yeni Yunan fikir tiyatrosuna aittir: Ο γιος του ίσκιου (1907) ve büyük oyuncu Kyveli'nin topluluğunca sahnelenen Το άσπρο και το μαύρο (Beyaz ve Siyah, 1913).

En geniş seyirci kitlesine komediyle ulaştı. İlk kez 1935'te sahnelenen Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται (Babam Okula Gidiyor), oğluna duyduğu sevgi yüzünden kendi çıkarlarını, hatta kendi hayatını bir kenara bırakan sade ve saf bir baba olan Prokopis'in etrafında kurulur; mizahı onun masumiyetinden ve içtenliğinden doğar. Yunan sahnelerinin gözdesi oldu, 1954'te Ulusal Tiyatro tarafından yeniden sahnelendi ve 1953'te filme alındı. Geç dönem oyunu Ο βασιλιάς και ο σκύλος (Kral ve Köpek, 1953), Büyük İskender ile Kinik Diyojen'in ünlü karşılaşmasını sahneler: dünyanın fatihi ile ondan yalnızca güneşinin önünden çekilmesini isteyen filozof.

Tarih yazıları belki de en kalıcı eseridir. Theodoros Kolokotronis'in hayatını anlatan Ο γέρος του Μωριά (Mora'nın İhtiyarı, 1931, iki cilt), devrimi bir romanın temposu ve bir gazete röportajının renkleriyle anlatır. Aynı yıl Amiral Miaoulis'in hayatını yayımladı ve Φιλικοί: οι πρόδρομοι του '21 (Filikiler: 1821'in öncüleri, 1960) adlı esere kadar benzer pek çok kitap bunu izledi. 1825'te Maniaki'de düşen ateşli rahip üzerine Παπαφλέσσας (Papaflessas, 1937) adlı bir dram da yazdı.

Bugünün öğrencisi için Melas'a açılan en kolay kapı, Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται'nın 1953 yapımı filmidir; 1950'lerin siyah beyaz bir Yunan komedisi. 1821 kahramanları üzerine yazdığı biyografiler hâlâ sahaflarda ve yeni baskılarda karşımıza çıkar ve 20. yüzyılın büyük bölümünde Kolokotronis'in «ο Γέρος του Μωριά» (Mora'nın İhtiyarı) olarak halk arasındaki imajını biçimlendirdi. Modern Yunan tiyatrosu tarihleri onu fikir dramını Yunan sahnesine getiren oyun yazarları arasında sayar; adı da doğduğu kent Nafpaktos ile anılır.

• Oyun yazarlığı kariyerinin yanı sıra yarım yüzyıldan fazla bir süre aktif gazetecilik yaptı.
• Babam Okula Gidiyor komedisi (ilk sahneleniş 1935) 1953'te filme alındı.
• Tek perdelik oyunu Kral ve Köpek, Büyük İskender ile Diyojen'in karşılaşmasını sahneler.
• 1936'da Atina Akademisi'ne kabul edildi ve 1959'da akademinin başkanı oldu.