Hayatı
Nossis, Güney İtalya’da bugünkü Calabria’nın İyon kıyısındaki Yunan kolonisi Epizefirion Lokroi’dendi (Lokroi Epizephyrioi). Onun hakkında bilinenlerin neredeyse tümü kendi şiirlerinden gelir. Komik oyunlar yazarı Siraküzalı Rhinthon için yazdığı mezar yazıtı, etkinliğini MÖ 3. yüzyılın başına, MÖ 300 dolaylarına yerleştiren ipuçlarından biridir. Doğum ya da ölüm tarihi korunmamıştır. Latince yazım Nossis ve Yunanca Νοσσίς aynı şairi adlandırır; İtalyanlar ona çoğu zaman Nosside der.
Şiirleri belli bir toplumsal konuma sahip bir kadını düşündürür. Hera’ya adadığı bir şiirde annesi Theophilis’in ve anneannesi Kleokha’nın adını verir, ailesini kadın soyu üzerinden iki kuşak geriye izler. Adak, ince ketenden bir giysidir, pahalı bir armağan. Birçok şiir birinci tekil kişiyle kendinden emin konuşur: Nossis kendi adını söyler, Musalar’ın lütfunu sahiplenir ve kendini Lesboslu Sappho’nun yanına koyar.
Eseri, sonraki antoloji derleyicileri ona değer verdiği için yaşadı. MÖ 100 dolaylarında Gadaralı Meleagros onu, her şairin bir çiçeğe benzetildiği antolojisi Çelenk’e aldı; Eros’un bizzat onun yazı tabletlerinin mumunu erittiğini söyler. Daha sonra Selanikli Antipatros onu dokuz kadın şair arasında saydı ve ona θηλύγλωσσος (kadın dilli) dedi. Onun Sappho’yla ilişkilendirilene benzer bir kadınlar çevresine önderlik ettiğine dair eski kuramlar varsayım olarak kalır.
Eserleri
Nossis epigramlar yazdı: elejik beyitlerle kısa şiirler. Bu biçim mezarlarda ve adak sunularında doğmuş, Helenistik çağda edebî bir sanata dönüşmüştü. Yaklaşık on ikisi Yunan Antolojisi’nin 5, 6, 7 ve 9. kitaplarında, edebî bir Dor Yunancasıyla korunur (örneğin dişil tanımlık için ἡ yerine ἁ). Çoğu adak şiiridir. Brettioi savaşçıları Lokroililerin darbeleri altında kalkanlarını bırakır ve kalkanlar artık tanrıların tapınaklarında asılıdır; Samytha, Aphrodite’ye nektar kokan süslü bir başlık sunar; Artemis’ten Lokroi’ye gelip Alketis adlı bir kadını zor doğum sancılarından kurtarması istenir.
İkinci bir grup imgelere bakar. Nossis, Melinna, Thaumareta, Kallo ve Sabaithis’in boyalı portrelerini benzerlikleri için över: Melinna’nın yüzü annesininkine benzer, Thaumareta’nın ev köpeği de sahibesini gördüğünü sanarak tablonun önünde kuyruk sallardı. Bir başka şiir, kadınları Polyarkhis’in adadığı altınla süslü bir Aphrodite heykelini görmeye çağırır. Bu şiirler kadınlara bağışçı, portresi yapılan ve izleyici olarak ender bir ilgi gösterir.
Araştırmacılar iki şiiri çoğu zaman derlemesinin çerçevesi olarak okur. Biri hiçbir şeyin aşktan tatlı olmadığını söyler: Aphrodite’nin sevmediği kişi, gülün nasıl bir çiçek olduğunu bilmez. Öteki, Midilli’ye yelken açan bir yabancıdan, Lokris toprağının Musalar’ın sevdiği bir kadın doğurduğunu ve adının Nossis olduğunu bildirmesini ister.
Bugünkü Yunanistan’daki mirası
Nossis’in Yunanistan’da bir anıtı yoktur, ama şiirleri Yunan Antolojisi’nin her baskısında yer alır ve tam şiirleri korunmuş az sayıdaki antik Yunan kadın şairden biri olarak Sappho, Erinna ve Anyte ile birlikte okunur. Locri’de Ulusal Arkeoloji Müzesi ve Parkı, onun tanıdığı kenti korur; bunlar arasında aynı kentten başka bir adak türü olan MÖ 5. yüzyıla ait pişmiş toprak adak levhaları (pinakes) da vardır. C1 alıştırması için alıntılanan adaktan ve bizim Modern Yunanca aktarımımızdan başlayın. Yazın: Η Θευφιλίς προσφέρει στην Ήρα ένα λινό ένδυμα (Theophilis Hera’ya keten bir giysi sunar). Sonra iki nesneyi de zamirlerle değiştirin: Της το προσφέρει (Onu ona sunar). Son olarak kendi bir armağanınızı aynı iki adımla anlatın.
Biliyor muydunuz?
- Dört dizelik tek bir şiir Nossis’i, annesi Theophilis’i ve anneannesi Kleokha’yı adlandırır.
- Selanikli Antipatros dokuz kadın şairini, göğün dokuz Musası’na karşılık dokuz yeryüzü Musası diye andı.
- Bir epigramda bir ev köpeğinin boyalı bir portreyi sahibesiymiş gibi selamladığı düşlenir.
- Komedi yazarı Rhinthon için yazdığı mezar yazıtı, onu tarihlendirmede kullanılan ipuçlarından biridir.
Başlıca eserleri
| Yunanca başlık | Başlık | Yıl |
|---|---|---|
| Ἅδιον οὐδὲν ἔρωτος (Ἑλληνικὴ Ἀνθολογία 5.170) | Hiçbir şey aşktan tatlı değildir — Yunan Antolojisi 5.170 | ? |
| Ἔντεα Βρέττιοι ἄνδρες (Ἑλληνικὴ Ἀνθολογία 6.132) | Brettioi kalkanları (adak) — Yunan Antolojisi 6.132 | ? |
| Ἥρα τιμήεσσα (Ἑλληνικὴ Ἀνθολογία 6.265) | Hera’ya keten bir giysi (adak) — Yunan Antolojisi 6.265 | ? |
| Θαυμαρέτας μορφάν (Ἑλληνικὴ Ἀνθολογία 9.604) | Thaumareta’nın portresi — Yunan Antolojisi 9.604 | ? |
| Ὦ ξεῖν’, εἰ τύ γε πλεῖς (Ἑλληνικὴ Ἀνθολογία 7.718) | Midilli’ye yelken açan bir yabancıya — Yunan Antolojisi 7.718 | ? |
Akılda kalacak bir söz
δέξαι βύσσινον εἷμα, τό τοι μετὰ παιδὸς ἀγαυᾶς Νοσσίδος ὕφανεν Θευφιλὶς ἁ Κλεόχας.
Bugünün YunancasıylaΔέξου το λινό ένδυμα που ύφανε για σένα η Θευφιλίς, η κόρη της Κλεόχας, μαζί με την ευγενική της κόρη, τη Νοσσίδα.
déxai býssinon heîma, tó toi metà paidòs agauâs / Nossídos hýphanen Theuphilìs ha Kleóchas.
Kleokha’nın kızı Theophilis’in soylu kızı Nossis’le birlikte senin için dokuduğu bu keten giysiyi kabul et.
