Kostas Varnalis

Varnalis 14 Şubat 1884'te Karadeniz'in Bulgaristan kıyısındaki Pirgos'ta, bugünkü Burgaz'da, adını Varna şehrinden alan Rum bir ailede doğdu. Filibe'deki Rum okulunda okudu ve 1902'de üniversitede edebiyat okumak için Atina'ya geldi; burada Νουμάς dergisi çevresinde toplanan genç dimotikçilerin arasına katıldı. 1908'de mezun olduktan sonra çeşitli kasabalarda ve Atina'da ortaokul Yunanca öğretmeni olarak çalıştı ve Palamas'ın etkisiyle özenli, duyusal, oldukça Parnasçı şiirler yayımladı.

Bir devlet bursu onu 1919'da, Birinci Dünya Savaşı ve Rus Devrimi'nin hemen ardından, felsefe ve edebiyat okumak için Paris'e götürdü. Marksist olarak döndü ve insanla birlikte şair de değişti. 1925–26'da Marasleio öğretmen okulundaki ilerici eğitim tartışması sırasında Dimitris Glinos ve Alexandros Delmouzos ile birlikte gençliği yoldan çıkarmakla suçlandı ve 1926'da öğretmenlikten ihraç edildi. O andan itibaren gazetecilikle geçindi; neredeyse elli yıl boyunca Atina gazetelerine edebî ve siyasi köşe yazıları yazdı, çeviri ve kitaplarıyla da hayatını kazandı.

Siyasi görüşleri ona işinden fazlasına mal oldu: Metaksas diktatörlüğü, iç savaş yılları ve albaylar cuntası döneminde yasaklandı, izlendi ve zaman zaman kovuşturuldu. Görüşlerinden asla dönmedi. 1959'da Lenin Barış Ödülü'nü aldı ve son yıllarında, diktatörlük altında, en öfkeli dizelerinden bazılarını yazdı. Demokrasinin yeniden kurulmasından birkaç ay sonra, 16 Aralık 1974'te Atina'da öldü ve cenazesine büyük kalabalıklar katıldı.

Varnalis'in başlıca şiirleri iki kitapta toplanır. Το φως που καίει (Yakan Işık, 1922), ilk kez İskenderiye'de Dimos Tanalias takma adıyla basılmış, şiir ve düzyazı karışımı bir eserdir: Prometheus, İsa ve alay ruhu olan Momos adlı bir figür insanlığın neye ihtiyacı olduğunu tartışır; cevap, ışığı ne mitin ne de dinin, emekçi halkın kendisinin getireceğidir. İçindeki en tanınmış parçalar Μοιραίοι (Kadere Mahkûmlar), bodrum katındaki bir meyhanede onları ezen kaderi sayıp döken ve hiçbir zaman ayaklanmaya cesaret edemedikleri için suçun kendilerinde olduğunu itiraf ederek biten bir erkekler korosu, ve Μάνα του Χριστού (İsa'nın Annesi), Meryem'in çarmıh başındaki ağıtıdır. Σκλάβοι πολιορκημένοι (Kuşatılmış Köleler, 1927) adını Solomos'un Özgür Kuşatılmışlar'ından alır ve onu tersine çevirir: kuşatılmışlar artık açlık ve efendilerin yalanlarıyla içeride tutulan yoksullardır.

Düzyazısı klasik türden bir hicivdir. Η αληθινή απολογία του Σωκράτη (Sokrates'in Gerçek Savunması, 1931) Platon'u yeniden yazar: Atina sokaklarının dilini konuşan bir Sokrates yargıçlarının, rahiplerin ve demagogların maskesini düşürür ve halka da dalkavukluk etmeyi reddeder. Το ημερολόγιο της Πηνελόπης (Penelope'nin Günlüğü, 1947) Odysseus'un sadık karısına alaycı, özel bir ses verir ve Homeros'un hanesi savaştaki bir yönetici sınıfın portresine dönüşür. Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική (Metafiziksiz Solomos, 1925) adlı deneme ulusal şairi sınıfının ve çağının bir ürünü olarak okur; bu, zamanında bir skandaldı. Sonraki derlemeler, Ποιητικά (1956), Ελεύθερος κόσμος (Özgür Dünya, 1965) ve ölümünden sonra yayımlanan Οργή λαού (Halkın Öfkesi, 1975), daha doğrudandır; ayrıca Aristophanes, Euripides ve Molière çevirdi.

İlk dizesi «Μες την υπόγεια την ταβέρνα» olan «Οι Μοιραίοι», yirminci yüzyılın en çok kaydedilen Yunan şarkılarından biridir: Mikis Theodorakis onu 1960'larda besteledi, o zamandan beri Grigoris Bithikotsis ve daha birçokları tarafından söylendi; ona eşlik edenlerin çoğu sözlerin 1920'lerde bir Yunanca öğretmeninin yazdığı bir şiir olduğunu bilmez. Bitkin bir eşeğin sonunda çifte attığı Η μπαλάντα του κυρ Μέντιου (Bay Mentios'un Baladı) da Nikos Ksiluris'in sesinden tanınan bir başka şarkıdır. Varnalis lise edebiyat derslerinde, genellikle Οι Μοιραίοι ya da Gerçek Savunma'dan bölümlerle okutulur ve Atina'da ve başka şehirlerde sokaklar onun adını taşır. Yunanca öğrenen biri Οι Μοιραίοι'yi metin elinde dinlemeli: kader, şarap ve pişmanlık sözcüklerini öğreten, gündelik Yunancayla yazılmış dört kısa kıta.

• Bulgaristan'da doğdu ve hayatı boyunca Bulgaristan doğumlu bir Rum'un Atina'ya dışarıdan bakışını korudu; soyadı «Varnalı» anlamına gelir.
• Yakan Işık ilk kez 1922'de İskenderiye'de Dimos Tanalias takma adıyla yayımlandı, çünkü yazarı görevdeki bir devlet öğretmeniydi.
• 1926'da fikirleri yüzünden öğretmenlikten ihraç edildi ve neredeyse yarım yüzyıl gazete köşe yazılarıyla geçindi.