Manos Hacidakis

Hacidakis 23 Ekim 1925'te Trakya'daki İskeçe'de, Giritli bir baba ile Edirneli bir annenin çocuğu olarak doğdu. Aile 1932'de Atina'ya taşındı; babası 1938'de bir uçak kazasında öldü ve geride yoksul bir aile bıraktı. Alman işgali sırasında ne iş bulursa yaptı: liman işçiliği, buz satıcılığı, bir fotoğrafçı dükkânında yardımcılık; üniversitede kısa süre felsefe okudu ve müzik hakkında bildiklerinin çoğunu kendi kendine öğrendi. 1944'te yönetmen Karolos Kun'la tanıştı ve onun Sanat Tiyatrosu (Θέατρο Τέχνης) için beste yapmaya başladı; bu, on yıllarca sürecek bir iş birliğinin başlangıcıydı.

31 Ocak 1949'da, yirmi üç yaşındayken, Sanat Tiyatrosu'nda rebetiko üzerine bir konferans verdi: kent yoksullarının, esrar tekkelerinin ve Anadolu'dan gelen mübadillerin müziği, saygın Atina'nın hor gördüğü bir müzik. Bunun Yunanistan'ın gerçek halk müziği olduğunu savundu ve onu blues'la karşılaştırdı. Konferans skandal yarattı ve Yunan müziğini değiştirdi. 1950'lerde sinema için yazdı; aralarında Michael Cacoyannis'in Melina Merkuri'li Στέλλα'sı (1955) da vardı. 1960'ta Jules Dassin'in Pazar Günleri Asla filmi ona en iyi şarkı Akademi Ödülü'nü kazandırdı; ödülü almak için Hollywood'a gitmedi.

1966'dan 1972'ye kadar New York'ta yaşadı. Atina'ya döndüğünde 1975'ten 1982'ye kadar Yunan devlet radyosunun Üçüncü Programı'nı yönetti ve onu koca bir kuşak için iyi müzik okuluna dönüştürdü; bir plak şirketi ve bir dergi yönetti, 1989'da ise Renkler Orkestrası'nı (Ορχήστρα των Χρωμάτων) kurdu. 15 Haziran 1994'te Atina'da öldü.

Hacidakis'in ilk büyük eseri «Έξι λαϊκές ζωγραφιές» (Altı Halk Resmi, 1951), rebetiko ezgileri üzerine kurulu bir piyano süitiydi: konferansındaki manifestonun uygulamaya konmuş hâli. Lorca'nın «Ματωμένος γάμος» (Kanlı Düğün, 1948) oyunu için yazdığı şarkı dizisi ve Sanat Tiyatrosu için onlarca müzik onu Yunan sahnesinin bestecisi yaptı; 1950'lerin ve 1960'ların film şarkıları ise onu Yunan sokağının bestecisi yaptı: Στέλλα'dan «Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι», Pazar Günleri Asla'dan «Τα παιδιά του Πειραιά», 1962 revüsü «Οδός Ονείρων»'un (Rüyalar Sokağı) şarkıları.

Büyük ortağı şair Nikos Gatsos'tu. Birlikte, «Χάρτινο το φεγγαράκι»den (Kâğıttan Küçük Ay, 1949) «Αθανασία» (Ölümsüzlük, 1976) albümüne kadar her Yunan'ın söyleyebildiği şarkılar yazdılar. «Ο Μεγάλος Ερωτικός»ta (Büyük Âşık, 1972) Sappho ve Neşideler Neşidesi'nden Solomos, Kavafis ve Elitis'e uzanan aşk şiirlerini besteledi; şarkıları Fleury Dadonaki ve Dimitris Psarianos söyledi ve pek çok Yunan bunu onun başyapıtı sayar. New York'ta bir rock grubuyla «Reflections» (1970) albümünü kaydetti; «Το χαμόγελο της Τζοκόντας» (Gioconda'nın Gülümseyişi, 1965) ise en tanınmış salt orkestra eseridir.

Müziği hemen tanınır: berrak, söylenebilir bir melodi, çoğu zaman yumuşak bir vals ya da halk dansından gelen 9/8'lik bir ritim, Yunan'dan çok Fransız olan armoniler ve en neşeli şarkılarda bile bir hüzün havası. Çocuklar için radyo müziği de yazdı; bunların arasında, 1970'lerin sonunda çocuk olan Yunanların hâlâ mırıldandığı «Λιλιπούπολη» (Liliput Kenti) dizisi de vardır.

Pek çok dilde yüz ayrı yorumu bulunan «Τα παιδιά του Πειραιά» ile başlayın, sonra «Χάρτινο το φεγγαράκι» ve «Ο Μεγάλος Ερωτικός»a geçin. Yunan radyosu her gün Hacidakis çalar, şarkıları okul şenliklerinde ve tavernalarda söylenir ve «Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι» insanların her acılı aşk için kullandığı bir deyiş olmuştur. Kurduğu Üçüncü Program hâlâ yayında, Renkler Orkestrası hâlâ Atina'da konser veriyor. Sitede ona eşlik eden, müzik konulu bir A2 kelime alıştırması var. Mikis Teodorakis'le birlikte her Yunan'ın ilk adını andığı iki besteciden biridir ve dost ve rakip bu iki adam genellikle aynı nefeste anılır.

• «Τα παιδιά του Πειραιά», Nisan 1961'de en iyi özgün şarkı Akademi Ödülü'nü kazanan İngilizce dışındaki ilk şarkı oldu.
• 1949'daki rebetiko konferansını yirmi üç yaşındayken verdi; pek çok müzisyen bunu modern Yunan popüler müziğinin doğuşu sayar.
• Hiçbir zaman bir konservatuvarda uzun süre resmî eğitim almadı; besteci olarak büyük ölçüde kendi kendini yetiştirdi.
• Üçüncü Program'ın yöneticisi olarak (1975–1982) Bach'tan rebetikoya her şeyi yayınladı ve kült hâline gelen bir çocuk müzik dünyası, Liliput Kenti'ni yarattı.