Mariza Koch

Mariza Koch urodziła się w Atenach 14 marca 1944 roku jako córka Greczynki z Santorynu i niemieckiego ojca, oficera, którego nigdy nie poznała. Pierwsze lata spędziła w Anafiotice, małej, bielonej wapnem dzielnicy Plaki u stóp Akropolu. W wieku szkolnym wysłano ją do wioski matki na Santorynie, gdzie mieszkała aż do lat nastoletnich; jej wspomnienia z 2018 roku, Το ξανθό κορίτσι της Σαντορίνης (Jasnowłosa dziewczynka z Santorynu), opowiadają o tym powojennym dzieciństwie. Pierwszymi muzycznymi wspomnieniami były pieśni Azji Mniejszej śpiewane przez uchodźców w Atenach; potem przyszły śpiew bizantyjski i wyspiarskie pieśni Santorynu i Cyklad. W wywiadzie z 2024 roku wspominała, że kreteńskich mantinad nauczyła się od Kreteńczyka, który przybył na wyspę po trzęsieniu ziemi w 1956 roku.

Jej kariera zaczęła się w połowie lat sześćdziesiątych: w październiku 2015 roku Uniwersytet w Patras uczcił jej pięćdziesiąt lat w muzyce hołdem i dyplomem honorowym. Album Αραμπάς przyniósł jej rozgłos w 1971 roku. Na prośbę Manosa Hadjidakisa napisała balladę protestu przeciw tureckiej inwazji na Cypr z 1974 roku i zaśpiewała ją na Eurowizji w Hadze 3 kwietnia 1976 roku. Od lat siedemdziesiątych koncertowała w Europie Zachodniej, Rosji, obu Amerykach, Australii, Indiach, na Bliskim Wschodzie i w Afryce; jej biografia odnotowuje, że w 1980 roku jako pierwsza zachodnia piosenkarka wystąpiła w Chinach. W 1996 roku założyła wytwórnię VERSO MUSIC i zaczęła uczyć dzieci, a w 2004 roku otworzyła ośrodek muzyki, ruchu i słowa opartych na doświadczeniu.

Brzmienie Koch wychodzi od tradycji. Αραμπάς (Arabas, 1971) zestawił tradycyjne pieśni z niezwykłymi rytmami i elektronicznymi fakturami, czasem zostawiając jej głos niemal bez akompaniamentu; jej biografia na Uniwersytecie Jońskim określa go jako pierwszą złotą płytę na greckim rynku. Późniejsze albumy, jak Αιγαίο (Morze Egejskie, 1979), wróciły do tradycyjnych instrumentów. Do większości swoich piosenek pisze zarówno słowa, jak i muzykę; skomponowała muzykę do wierszy Safony, Kostasa Warnalisa, Nikosa Kawadiasa i Jorgosa Sarandarisa, a w 2020 roku opublikowała cykl pięciu wierszy Kiki Dimuli. Jej piosenka Φάτα Μοργκάνα (Fata Morgana) pojawia się na ścieżce dźwiękowej filmu Marca Ferreriego Storia di Piera (1983).

Παναγιά μου, Παναγιά μου to lament w duchu ludowego μοιρολόι (pieśni żałobnej). Dane Eurowizji przypisują muzykę Koch, a słowa Michalisowi Fotiadisowi; utwór zdobył 20 punktów i zajął trzynaste miejsce na osiemnaście. Jak opowiedziała gazecie To Vima w 2025 roku, Hadjidakis zadzwonił do niej pewnego wieczoru z tą prośbą, a wśród protestów podpisała oświadczenie, że występuje na własne ryzyko. Jej późniejsza twórczość zwróciła się ku dzieciom: albumy z tradycyjnymi zabawami śpiewanymi, spektakle takie jak Η Γοργόνα ταξιδεύει τον μικρό Αλέξανδρο (Syrena zabiera małego Aleksandra w podróż) oraz książki z płytami CD, wśród nich Με τη Μαρίζα τραγουδώ, ελληνικά μαθαίνω (Z Marizą śpiewam, greckiego się uczę, 2010), napisana dla dzieci uczących się języka greckiego i jego tradycji muzycznej.

Działalność edukacyjna Koch ma dziś siedzibę w Katedrze Studiów Muzycznych Uniwersytetu Jońskiego, gdzie jej zeszyt repertuarowy wykorzystuje się na studiach licencjackich i magisterskich. Bezpłatna strona Τραγουδώντας ελληνικά με τα τραγούδια της Μαρίζας Κωχ (Śpiewając po grecku piosenkami Marizy Koch) porządkuje jej piosenki według tematu, wieku i poziomu językowego, a jeden z tematów dotyczy samego języka greckiego. Spróbuj: otwórz stronę, wybierz temat Ελληνική γλώσσα (Język grecki) i wysłuchaj jednej piosenki, notując trzy rozpoznane słowa. Potem przeczytaj ponownie jej zdanie w części Zdanie do zapamiętania. Jej biografia mówi dalej: Καμαρώνω το ίδιο και για το ένα και για το άλλο (Jestem równie dumna z jednego, jak i z drugiego). Napisz według tego wzoru własne zdanie o dwóch bardzo różnych miejscach, które są dla ciebie ważne. Piosenki powstały dla młodych uczniów; na poziomie C1 wyzwaniem jest twoje własne zdanie.

• Kreteńskich mantinad nauczyła się na Santorynie od Kreteńczyka, który przybył po trzęsieniu ziemi w 1956 roku.
• Jej piosenka na Eurowizję 1976 zaczęła się od wieczornego telefonu Manosa Hadjidakisa.
• Jej piosenka Φάτα Μοργκάνα (Fata Morgana) rozbrzmiewa w filmie Marca Ferreriego Storia di Piera (1983).
• W 2009 roku zdobyła nagrodę dla najlepszej piosenkarki na festiwalu International Country Music Week w Chinach.