Manolis Kalomiris

Kalomiris 1883'te İzmir'de (Smyrna), Küçük Asya'nın zengin Rum topluluğunda doğdu. Atina'da ve İstanbul'da müzik okudu, ardından 1901'den itibaren Viyana Konservatuvarı'nda piyano ve kompozisyon eğitimi aldı; Wagner'in, Liszt'in ve Rus ulusalcı bestecilerin müziğini özümsedi. 1906'da piyano öğretmek için Rus İmparatorluğu'ndaki Harkov'a gitti ve orada Rus bestecilerin halk türküsü üzerine ulusal bir üslubu nasıl kurduklarını yakından gördü.

Haziran 1908'de Atina'da kendi eserlerinden oluşan bir konser verdi; konsere eşlik eden basılı program aslında bir manifestoydu: Yunan bestecilerin, Rusların, Çeklerin ve Norveçlilerin yaptığı gibi, ilhamlarını Yunan halk türküsünden ve kendi çağlarının dimotiki şiirinden almaları gerektiğini savundu. 1910'da Atina'ya yerleşti ve Atina Konservatuvarı'nda ders verdi.

Uzun kariyerinin geri kalanını beste kadar kurumlara da adadı. 1919'da Helen Konservatuvarı'nı (Ελληνικό Ωδείο), 1926'da ise hâlâ onun verdiği adı taşıyan ve kuşaklar boyu Yunan müzisyen yetiştiren Ulusal Konservatuvar'ı (Εθνικό Ωδείο) kurdu. Armoni ve teori üzerine kitaplar yazdı, konferanslar verdi ve Yunan müziği ile dimotiki dili için basında bitmek bilmeyen mücadeleler yürüttü. 1945'te Atina Akademisi'ne (Ακαδημία Αθηνών) üye seçildi. Sonuna kadar beste yaptı ve Nisan 1962'de Atina'da öldü.

Kalomiris'in programını ifade etmek kolay, gerçekleştirmek zordu: Avrupa geleneğinin biçimlerini, operayı, senfoniyi, senfonik şiiri kullanan ama kökleri Yunan ezgilerinde, ritimlerinde ve sözcüklerinde olan bir Yunan sanat müziği. Halk türkülerinden, Bizans yankılarından ve dimotiki kuşağının şiirinden, en çok da birçok şiirini bestelediği Kostis Palamas'tan beslendi.

İlk kez 1916'da Atina'da sahnelenen Ο Πρωτομάστορας (Baş Usta) operasının librettosu Nikos Kazancakis'in tragedyasına dayanır; bu tragedya da ünlü Arta Köprüsü halk baladından alınmıştır: köprü ancak baş usta kendi karısını temellerine gömerse ayakta kalacaktır. Bu, Yunan halk konulu ilk büyük Yunan operasıydı. Ardından Το δαχτυλίδι της μάνας (Annenin Yüzüğü, 1917) ve çok daha sonra Ανατολή (Anatoli) ile Τα ξωτικά νερά (Perili Sular) geldi. Yine Kazancakis'ten uyarlanan son operası Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Bizans'ın son imparatorunu anlatır.

Orkestra eserleri arasında en tanınanları, adını yiğit ve gösterişli erkekliği anlatan çevrilemez bir sözcükten alan Συμφωνία της Λεβεντιάς (Levendia Senfonisi, 1918–1920) ile geç dönem eseri Παλαμική Συμφωνία'dır (Palamas Senfonisi, 1956). Üslubu geç romantiktir, zengin biçimde orkestralanmıştır, çoğu zaman köyden çok Wagner'e ve Rimski-Korsakov'a yakındır ve sonraki Yunan besteciler onu eleştirecekti; ama yolu o açtı.

Kalomiris'in en görünür mirası kurumsaldır: Yunanistan'ın dört bir yanında şubeleri olan Ulusal Konservatuvar (Εθνικό Ωδείο) hâlâ onun verdiği adı taşıyor ve binlerce Yunan çocuğu müzik derslerini orada alıyor. Her Yunan müzik tarihi modern bölümüne onunla ve kurduğu «Εθνική Σχολή» (Ulusal Okul) ile başlar; ardından Lavrangas, Riadis, Petridis ve diğerleri gelir. Operaları zaman zaman Yunan Ulusal Operası tarafından yeniden sahnelenir, senfonilerinin ve şarkılarının kayıtları bulunur. Atina'da ve başka kentlerde sokaklara onun adı verilmiştir. Bir öğrenci Palamas'ın şiirleri üzerine yazılmış şarkılarla ya da her Yunan çocuğunun bildiği Arta Köprüsü öyküsüyle başlayabilir.

• Yunanistan'a dönmeden önce bugünkü Ukrayna'daki Harkov'da piyano öğretti.
• 1908 Atina konserinin programı, Yunan Ulusal Müzik Okulu'nun kuruluş manifestosu olarak kabul edilir.
• Baş Usta operası, kendisi de Arta Köprüsü halk baladından yararlanan Kazancakis'in bir oyununa dayanır.
• Atina'da 1919'da ve 1926'da olmak üzere iki konservatuvar kurdu.