Niki Marangou

Niki Marangou werd in 1948 geboren in Limassol op Cyprus. Haar vader kwam uit Famagusta en haar moeder uit Kozani in Noord-Griekenland. In een interview uit 2008 met de schrijver Michel Fais zei ze dat ze het geluk had op te groeien in een huis met boeken, oude boeken. Van 1965 tot 1970 studeerde ze sociologie in West-Berlijn. Later schreef ze dat ze de verdovende middagen van Nicosia nodig had om zich weer te herinneren wie ze was.

Terug op Cyprus werkte ze ongeveer tien jaar als dramaturg bij het Staatstheater van Cyprus. In 1980 opende ze in Nicosia de boekhandel Kochlias, die ook boeken uitgaf, en ze leidde die tot 2007. Ze was ook schilder en grafisch kunstenaar: ze had zeven solotentoonstellingen, de eerste in 1975, en nam deel aan de grafiekbiënnale van Ljubljana (1993) en de biënnale van Caïro (1996). Een tijdlang gaf ze pottenbakles aan blinde kinderen. Ze was lid van de Griekse Schrijversvereniging en de Cypriotische Schrijversbond en reisde veel, vooral in het Midden-Oosten, Turkije en Egypte.

Op 7 februari 2013 kwam ze volgens berichten van die dag om het leven toen de auto waarin ze reisde over de kop sloeg bij Fayoum, ongeveer 100 kilometer ten zuiden van Caïro. Ze werkte toen aan een roman die speelt in het Athene van de negentiende eeuw, met parallelle verhalen in Famagusta in 1945 en in het heden.

Marangou schreef in het Grieks in veel genres. Haar eerste dichtbundel, Τα από κήπων (Uit de tuinen), verscheen rond 1981. Αρχή Ινδίκτου (Begin van de indictie, 1987) ontleent zijn titel aan de Byzantijnse kalender, waarin het jaar op 1 september begon. Haar poëzie en proza kregen Cypriotische staatsprijzen, onder meer voor Αρχή Ινδίκτου en voor de verhalen van Μια στρώση άμμου (Een laag zand, 1990). In 1998 kreeg ze in Alexandrië de Kavafis-prijs voor poëzie, en in 2006 bekroonde de Academie van Athene Divan (2005), een verzamelde uitgave van haar gedichten van 1967 tot 2000.

Plaatsen en reizen lopen door haar boeken. Γιατρός από τη Βιέννη (Arts uit Wenen, 2003), dat haar necrologie in LiFO autobiografisch noemde, volgt het verhaal van een Cypriotische arts tussen Famagusta en Wenen; de Duitse vertaling (2008) heet Von Famagusta nach Wien. Ze zei dat dit boek haar in staat stelde over Wenen en Alexandrië te schrijven. Haar verhalenbundel Ο δαίμων της πορνείας (De demon van de wellust) werd door het tijdschrift Diavazo gekozen tot een van de tien beste Griekse verhalenbundels van 2007, en Γεζούλ (Gezoul, 2010) is een roman die bij Estia in Athene verscheen. Ze schreef ook Cypriotische sprookjes voor kinderen en vertaalde het boek Alexandrië van Joachim Sartorius in het Grieks.

Haar naam leeft vooral voort via The Niki Marangou Project van King’s College London. De vertaalprijs, opgericht in 2016, vraagt sinds 2019 studenten van Britse universiteiten om een gedicht van haar uit het Nieuwgrieks in het Engels te vertalen, en elk jaar wordt een herdenkingslezing gehouden: de achtste vond in april 2026 plaats in het Huis van Cyprus in Athene, over de definitie van poëzie. Probeer een korte route-oefening bij haar Γιατρός από τη Βιέννη: schrijf de twee steden uit de Duitse titel op, Αμμόχωστος (Famagusta) en Βιέννη (Wenen), en vertel dan een eigen reis in drie Griekse zinnen, bijvoorbeeld Πήγα από τη Λεμεσό στη Λευκωσία (Ik ging van Limassol naar Nicosia) en Γύρισα το βράδυ (Ik kwam ’s avonds terug). Markeer welke zinnen uit je geheugen komen en welke je zou kunnen bewijzen. Dit zijn onze eigen oefenzinnen, niet haar woorden.

• In 2004 werd haar gedicht Τριαντάφυλλα (Rozen) gekozen om in wachtkamers van NHS-ziekenhuizen in het Verenigd Koninkrijk te hangen.
• Haar familie verbond twee uiteinden van de Griekse wereld: een vader uit Famagusta op Cyprus en een moeder uit Kozani in Macedonië.
• Kort voor haar dood stuurde ze LiFO een verslag van het literatuurfestival van Jaipur in India; het blad publiceerde het in 2022 opnieuw.
• De naam van haar boekhandel, Κοχλίας, is een geleerd Grieks woord voor het spiraalvormige slakkenhuis, dat tegenwoordig ook schroef betekent.