Nikolaos Mantzaros

Mantzaros urodził się na Korfu w październiku 1795 roku jako jedyny syn arystokratycznej rodziny; jego ojciec Iakovos był prawnikiem. Matka, Regina Turini, której rodzina pochodziła z Zadaru w Dalmacji, dała mu pierwsze lekcje teorii i gry na fortepianie. Ojciec liczył, że syn będzie studiował medycynę, ale chłopiec dalej kształcił się u najlepszych nauczycieli na wyspie. Podobnie jak rodzina, nigdy nie traktował muzyki jako zawodu: do końca życia określał się jako κτηματίας (właściciel ziemski) i uczył, nie przyjmując wynagrodzenia.

Jego pierwsze utwory, trzy arie koncertowe i jednoaktowy utwór komiczny Don Crepuscolo, przedstawiono na Korfu w 1815 roku. Od 1819 roku spędzał długie okresy we Włoszech, zwłaszcza w Neapolu, gdzie poznał doświadczonego kompozytora Niccolò Zingarellego. W 1826 roku ponownie osiadł na Korfu, a później odrzucił propozycję kierowania szkołą muzyczną w Neapolu. Gdy Dionisios Solomos przeniósł się na Korfu w 1828 roku, obaj zostali bliskimi przyjaciółmi. W kwietniu 1841 roku Mantzaros został dożywotnim dyrektorem artystycznym założonego w 1840 roku Towarzystwa Filharmonicznego Korfu, które łączyło bezpłatną szkołę muzyczną z koncertami. Wyspy Jońskie, od 1815 roku pod brytyjskim protektoratem, przyłączono do Grecji w 1864 roku. Zmarł na Korfu w 1872 roku.

Wczesne utwory Mantzarosa, napisane w latach 1815–1827, przyswoiły włoski styl operowy; ich teksty były włoskie. Od końca lat dwudziestych XIX wieku zaczął komponować muzykę do greckiej poezji, w dużej części Solomosa. Jego pierwsza wersja muzyczna Ύμνος εις την Ελευθερίαν, napisana około 1828–1830 na czterogłosowy chór męski, to ta, której początek stał się hymnem. Wracał do poematu kilka razy. W 1844 roku ofiarował królowi Ottonowi nową, bardziej rozbudowaną wersję w nadziei, że zostanie hymnem narodowym; nie została przyjęta, ale otrzymał Srebrny Krzyż Orderu Zbawiciela. W 1861 roku, na prośbę ministra spraw wojskowych, przygotował kolejną wersję w stylu marsza.

Słowa i muzyka mają różnych autorów: Solomos napisał poemat w 1823 roku, a Mantzaros skomponował muzykę później. Po zjednoczeniu w 1864 roku król Jerzy I usłyszał hymn na Korfu, a w 1865 roku dwie pierwsze strofy ustanowiono oficjalnym hymnem narodowym. Mantzaros pisał też muzykę sakralną, fortepianowe sinfonie i utwory na orkiestrę dętą. Od lat czterdziestych coraz bardziej zwracał się ku kontrapunktowi i pisał dla uczniów podręczniki harmonii, takie jak Studio pratico dell’Armonia. Rozprawa doktorska z 2023 roku na Uniwersytecie Jońskim opisuje go jako pierwszego Greka, który systematycznie nauczał zachodniej teorii muzyki.

Podczas greckich uroczystości szkolnych, dekoracji medalowych i świąt narodowych rozbrzmiewa melodia Mantzarosa, zwykle bez jego nazwiska. Na Korfu jego dziedzictwo jest szczególnie widoczne: Towarzystwo Filharmoniczne Korfu wciąż uczy muzyki i gra w publicznych procesjach, inna orkiestra nosi nazwę „Mantzaros”, a w 2022 roku orkiestry filharmoniczne wyspy wpisano do greckiego Krajowego Wykazu Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego. W 2025 roku Akademia Ateńska poświęciła mu wystawę. Spróbuj: posłuchaj chóralnego wykonania hymnu, śpiewanego w grece Solomosa, czytając pierwszą strofę, która zaczyna się od Σε γνωρίζω από την κόψη (Poznaję cię po ostrzu). Potem napisz dwa zdania z ο ένας… ο άλλος…, na przykład Ο ένας έγραψε τους στίχους, ο άλλος τη μουσική (Jeden napisał słowa, drugi muzykę).

• Ta sama melodia jest hymnem narodowym zarówno Grecji (od 1865 roku), jak i Cypru (od 1966 roku).
• Mantzaros nazywał siebie właścicielem ziemskim, a nie zawodowym muzykiem, i uczył bez wynagrodzenia.
• Jego jednoaktowy utwór komiczny Don Crepuscolo z 1815 roku ma włoskie libretto.
• Jego rękopiśmienna sinfonia na fortepian jest wystawiona w Muzeum Muzyki Towarzystwa Filharmonicznego Korfu.