Νίκη Μαραγκού

Η Νίκη Μαραγκού γεννήθηκε στη Λεμεσό της Κύπρου το 1948. Ο πατέρας της καταγόταν από την Αμμόχωστο και η μητέρα της από την Κοζάνη, στη βόρεια Ελλάδα. Σε συνέντευξη του 2008 στον συγγραφέα Μισέλ Φάις είπε ότι είχε την τύχη να μεγαλώσει σε ένα σπίτι με βιβλία, παλιά βιβλία. Από το 1965 έως το 1970 σπούδασε κοινωνιολογία στο Δυτικό Βερολίνο. Αργότερα έγραψε ότι χρειάστηκε τα «αποχαυνωτικά» μεσημέρια της Λευκωσίας για να ξαναθυμηθεί ποια είναι.

Μετά την επιστροφή της στην Κύπρο εργάστηκε για περίπου δέκα χρόνια ως δραματολόγος στον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου. Το 1980 άνοιξε στη Λευκωσία το βιβλιοπωλείο «Κοχλίας», που έκανε και εκδόσεις, και το διηύθυνε έως το 2007. Ήταν επίσης ζωγράφος και χαράκτρια: έκανε επτά ατομικές εκθέσεις, την πρώτη το 1975, και συμμετείχε στη Μπιενάλε Χαρακτικής της Λιουμπλιάνας (1993) και στη Μπιενάλε του Καΐρου (1996). Για ένα διάστημα δίδαξε κεραμική σε τυφλά παιδιά. Ήταν μέλος της Εταιρείας Συγγραφέων και της Ένωσης Λογοτεχνών Κύπρου, και ταξίδευε πολύ, κυρίως στη Μέση Ανατολή, στην Τουρκία και στην Αίγυπτο.

Στις 7 Φεβρουαρίου 2013, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της ίδιας μέρας, σκοτώθηκε όταν ανατράπηκε το αυτοκίνητο που τη μετέφερε κοντά στο Φαγιούμ, περίπου 100 χιλιόμετρα νότια του Καΐρου. Εκείνη την περίοδο έγραφε ένα μυθιστόρημα που διαδραματίζεται στην Αθήνα του 19ου αιώνα, με παράλληλες ιστορίες στην Αμμόχωστο του 1945 και στο παρόν.

Η Μαραγκού έγραψε στα ελληνικά σε πολλά είδη. Η πρώτη ποιητική της συλλογή, «Τα από κήπων», κυκλοφόρησε γύρω στο 1981. Η «Αρχή Ινδίκτου» (1987) παίρνει τον τίτλο της από το βυζαντινό ημερολόγιο, στο οποίο ο χρόνος άρχιζε την 1η Σεπτεμβρίου. Η ποίηση και η πεζογραφία της τιμήθηκαν με κυπριακά κρατικά βραβεία, ανάμεσά τους για την «Αρχή Ινδίκτου» και για τα διηγήματα «Μια στρώση άμμου» (1990). Το 1998 έλαβε το Βραβείο Ποίησης Καβάφη στην Αλεξάνδρεια, και το 2006 η Ακαδημία Αθηνών βράβευσε τη συλλογή «Divan» (2005), συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων της από το 1967 έως το 2000.

Τόποι και ταξίδια διατρέχουν τα βιβλία της. Ο «Γιατρός από τη Βιέννη» (2003), που η νεκρολογία της LiFO χαρακτήρισε αυτοβιογραφικό, ακολουθεί την ιστορία ενός Κύπριου γιατρού ανάμεσα στην Αμμόχωστο και τη Βιέννη· η γερμανική του μετάφραση (2008) έχει τίτλο «Von Famagusta nach Wien». Η ίδια είπε ότι το βιβλίο αυτό τής επέτρεψε να γράψει για τη Βιέννη και την Αλεξάνδρεια. Η συλλογή διηγημάτων «Ο δαίμων της πορνείας» επιλέχθηκε από το περιοδικό «Διαβάζω» ανάμεσα στις δέκα καλύτερες ελληνικές συλλογές διηγημάτων του 2007, και το «Γεζούλ» (2010) είναι μυθιστόρημα που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Εστία στην Αθήνα. Έγραψε επίσης κυπριακά παραμύθια για παιδιά και μετέφρασε στα ελληνικά το βιβλίο «Αλεξάνδρεια» του Joachim Sartorius.

Το όνομά της ζει κυρίως μέσα από το Niki Marangou Project του King’s College London. Το βραβείο μετάφρασης, που ιδρύθηκε το 2016, ζητά από το 2019 από φοιτητές βρετανικών πανεπιστημίων να μεταφράσουν ένα ποίημά της από τα νέα ελληνικά στα αγγλικά, και κάθε χρόνο δίνεται διάλεξη στη μνήμη της: η όγδοη έγινε στο Σπίτι της Κύπρου στην Αθήνα τον Απρίλιο του 2026, με θέμα τον ορισμό της ποίησης. Δοκιμάστε μια μικρή άσκηση διαδρομής με αφορμή τον «Γιατρό από τη Βιέννη»: γράψτε τις δύο πόλεις του γερμανικού τίτλου, Αμμόχωστος και Βιέννη, και έπειτα αφηγηθείτε ένα δικό σας ταξίδι σε τρεις ελληνικές προτάσεις, για παράδειγμα «Πήγα από τη Λεμεσό στη Λευκωσία» και «Γύρισα το βράδυ». Σημειώστε ποιες προτάσεις βγαίνουν από τη μνήμη και ποιες θα μπορούσατε να αποδείξετε. Αυτές είναι δικές μας προτάσεις εξάσκησης, όχι λόγια της.

• Το 2004 το ποίημά της «Τριαντάφυλλα» επιλέχθηκε για να αναρτηθεί σε αίθουσες αναμονής νοσοκομείων του NHS στο Ηνωμένο Βασίλειο.
• Η οικογένειά της ένωνε δύο άκρες του ελληνισμού: πατέρας από την Αμμόχωστο της Κύπρου και μητέρα από την Κοζάνη της Μακεδονίας.
• Λίγο πριν από τον θάνατό της έστειλε στη LiFO ανταπόκριση από το Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Τζαϊπούρ στην Ινδία· το περιοδικό την αναδημοσίευσε το 2022.
• Το όνομα του βιβλιοπωλείου της, «Κοχλίας», είναι λόγια ελληνική λέξη για το σπειροειδές κέλυφος του σαλιγκαριού, που σήμερα σημαίνει και τη βίδα.