Niki Kanagini

Kanagini urodziła się w 1933 roku w Aleksandropolis, w greckiej Tracji. Na początku lat 50. studiowała w École Cantonale de Dessin et d’Art Appliqué w Lozannie; Galeria Narodowa i Narodowe Muzeum Sztuki Współczesnej (EMST) podają nieco inne lata rozpoczęcia nauki. W latach 1954–1958 studiowała w Szkole Sztuk Pięknych w Atenach, gdzie jej nauczycielami byli malarz Jannis Moralis i grafik Jannis Kefallinos. Dzięki stypendium Greckiej Narodowej Fundacji Badań kontynuowała naukę w Central School of Arts and Design w Londynie w latach 1958–1961.

Jej pierwsza wystawa indywidualna odbyła się w 1962 roku w galerii La Feluca w Rzymie i w tym samym roku osiadła na stałe w Atenach. Przez wiele lat także uczyła: w Szkole Vakalo (1963–1967), w Centrum Zastosowań Technologicznych (1970–1971) oraz jako wykładowczyni specjalistka w Szkole Sztuk Pięknych w Atenach (1984–1986). Pisała artykuły do gazet, czasopism i katalogów wystaw.

W latach 90. tworzyła prace performatywne i instalacje z krytyczką Eleni Varopoulou. Pokazano je na Festiwalu Argos–Mykeny w 1996 roku i w Letniej Akademii Greckiego Teatru Narodowego w latach 2002–2004. Kanagini zmarła w Atenach w 2008 roku. W tym samym roku czasopismo Εξώπολις (Exopolis) opublikowało wspomnienie, które nazywało ją słynną artystką z Aleksandropolis.

Wczesne prace Kanagini były mocno abstrakcyjne i ukształtowane przez idee modernistyczne, w tym Bauhausu; Galeria Narodowa zwraca też uwagę na ekspresjonistyczny styl o intensywnym kolorze. Na początku lat 60. zainteresowanie ubiorem i tkaniną doprowadziło ją do gobelinu. Seria rysunków tuszem i markerami z lat 1966–1967, dziś w MOMus w Salonikach, ukazuje wpływ tkactwa poprzez rytm, powtórzenie i gest. W 1971 roku jej wielkie tkaniny pokazano na 5. Międzynarodowym Biennale Tkaniny w Lozannie. Później łączyła tkaninę, grafikę i techniki tradycyjne w konstrukcjach przestrzennych, które krytykowały niszczenie przyrody i podważały tradycyjną rolę kobiety.

Εν οίκω (W domu, 1975), praca w technice mieszanej z kolekcji EMST, bywa odczytywana przez krytyków jako suszarka na pranie w dialogu ze sztuką feministyczną posługującą się przedmiotami domowymi. Od połowy lat 70. malowała Χειρόγραφα (Rękopisy): olej na płótnie lub zagruntowanym drewnie i technika mieszana na papierze i tkaninie, z kolumnami nieczytelnego osobistego pisma. Nazywała takie prace „tekstami wizualnymi”, a widza traktowała jak „możliwego czytelnika”. Galeria Narodowa posiada Εφημερίδα (Gazeta, 1975), rysunek ołówkiem na papierze o wymiarach 200 × 140 cm, oraz Χειρόγραφο (Rękopis, 1978–1979), olej na drewnie o wymiarach 232 × 160 × 10 cm. Wśród jej wystaw były Biennale w Aleksandrii (1980), Europalia w Brukseli (1982) i Gender: Female w Domu Cypru w Atenach (1993).

Prace Kanagini znajdują się w Galerii Narodowej w Atenach, w EMST i w MOMus w Salonikach. W 2010 roku Państwowe Muzeum Sztuki Współczesnej w Salonikach zorganizowało pośmiertną retrospektywę Domestic Scene. W 2023 roku Roma Gallery w Atenach pokazała jej Rękopisy pod tytułem η υλικότητα της γραφής (materialność pisma). Retrospektywa EMST An Ode to Things, której kuratorką jest Tina Pandi, trwa od 2 kwietnia 2026 do 14 lutego 2027 roku. Spróbuj: otwórz stronę Galerii Narodowej poświęconą pracy Χειρόγραφο i przeczytaj opis Λάδι σε ξύλο (olej na drewnie). Potem obejrzyj obraz i sprawdź trzy nasze zdania: Βλέπω σημάδια σαν γράμματα (Widzę znaki podobne do liter), Δεν μπορώ να διαβάσω ούτε μία λέξη (Nie potrafię przeczytać ani jednego słowa) i Το έργο μοιάζει με μεγάλη σελίδα (Dzieło wygląda jak wielka strona). Zachowaj te, które pasują, a pozostałe popraw.

• Kanagini studiowała sztukę w trzech krajach: Szwajcarii, Grecji i Wielkiej Brytanii.
• W 1971 roku jej tkaniny wróciły do Lozanny, miasta jej pierwszych studiów, na Międzynarodowe Biennale Tkaniny.
• Tytuł retrospektywy EMST z 2026 roku pochodzi z wiersza Pabla Nerudy znalezionego w jej papierach.
• Jej obraz Χειρόγραφο ma wymiary 232 × 160 cm i jest namalowany na drewnie, a nie na płótnie.