Nena Venecanu

Nena Venecanu (shkruhet edhe Nena Venetsanou ose Nena Benetsanou) lindi në Athinë në vitin 1955. Filloi pianon dhe teorinë e muzikës me Hari Kladakin dhe vazhdoi në Konservatorin Helen të Athinës dhe të Ermupolit në ishullin Siros. Nga 1973 deri në 1977 jetoi në Francë, ku studioi arkeologji dhe histori arti në Universitetin e Franche-Comté dhe mori mësime këndimi në Paris me Irma Kolasin.

Kur u kthye në Athinë në fund të viteve 1970, iu bashkua lëvizjes së grave. Në një intervistë të vitit 2025 kujtoi se rreth 1976–77 shkroi me poeten Beti Komninu pesë a gjashtë këngë brenda grupeve feministe, dhe disa prej tyre hynë në albumin e saj të parë. Fitoi gjithashtu çmimin e parë në një konkurs televiziv për talente të reja të ERT-së dhe nisi të punonte me Manos Haxhidhakisin; një biografi koncerti e llogarit bashkëpunimin e tyre në pesëmbëdhjetë vjet, me vepra si Μυθολογία (Mitologjia) dhe Οι μπαλάντες της οδού Αθηνάς (Baladat e rrugës Athinas).

Albumi i saj i parë doli në vitin 1980 me mbështetjen e Alekos Pacifasit dhe bashkoi pesë poezi frënge të Paul Éluard-it me muzikën e saj dhe gjashtë këngë greke; disa biografi e datojnë regjistrimin në 1979. Me kompozitorin Nikos Mamangakis punoi për Οδύσσεια (Odiseja), Ερωτόκριτος (Erotokriti) dhe këngët popullore të Lorkës. Për shtatë vjet bashkëpunoi edhe me Théâtre de la Méditerranée në Tulon, në më shumë se 250 shfaqje, dhe bëri turne në Francë, Zvicër, Belgjikë, Angli, Skandinavi, Hungari, Itali dhe Spanjë.

Venecanu është njëkohësisht kompozitore dhe interpretuese, dhe poezia është filli që përshkon gjithë punën e saj. Në një intervistë të vitit 2026 tha se është poezia, gjuha poetike, ajo që e lidh me grekësinë. Këngët e saj u vënë muzikë poetëve grekë si Beti Komninu, Odiseas Elitis dhe Viktoria Theodhoru; poetëve francezë dhe italianë si Michel Deguy, Paul Éluard dhe Gaspara Stampa; dhe poeteve në gjuhën gjermane si Nelly Sachs dhe Rose Ausländer, në përkthim grek.

Disa nga albumet e saj janë ndërtuar rreth një ideje të vetme. Sappho de Mytilène (1991), regjistruar me Angélique Ionatos, u vë muzikë poezive të Safos në versionet në greqishten e re të Elitisit; interpretimi i saj aty i solli një çmim nga Akademia Charles Cros në Francë. Πόλεις του Νότου (Qytetet e Jugut, 1993) ka tekste të Komninusë, fjalët e së cilës gjenden edhe te Καφέ Γκρέκο (Café Greco, 2003). Αγήρων ήχος θεάτρου (Tingulli i pamoshë i teatrit, 1997) mbledh muzikën e saj për shfaqje si Τρωάδες (Trojanet) e Euripidit. Ka regjistruar edhe albume me këngë të Haxhidhakisit (1998) dhe të Mikis Theodhorakisit (2000) dhe ka kënduar në filma si Ήσυχες μέρες του Αυγούστου (Ditë të qeta gushti) i Pandelis Vulgarisit, me muzikë të Haxhidhakisit.

Venecanu vazhdon të krijojë programe të reja rreth poezisë. Në vitin 2015 konceptoi koncertin 1000 + 1 Πόλεις (1000 + 1 qytete) për Festivalin e Athinës dhe Epidaurit, dhe në 2025 paraqiti në Athinë Σκληρές βιολέτες (Manushaqe të forta), me poezi të poeteve gjermanishtfolëse dhe greke. Franca e ka nderuar si kalorëse të Urdhrit të Arteve dhe të Letrave, dhe në prill 2026 u ftua të mbante një ligjëratë në internet në Mahindra Humanities Center të Harvardit.

Për ata që mësojnë: gjeni kreditet greke të një albumi ose programin e një koncerti për Πόλεις του Νότου (Qytetet e Jugut). Kërkoni dy fjalë: μουσική (muzikë) dhe ποίηση ose στίχοι (poezi, tekst). Pastaj shkruani tri fjali të shkurtra në greqisht: Η ποιήτρια γράφει το ποίημα (Poetja shkruan poezinë). Η Νένα γράφει τη μουσική (Nena shkruan muzikën). Η Νένα τραγουδά (Nena këndon).

• Albumi i saj i parë flet dy gjuhë: pesë poezi të Paul Éluard-it të kënduara në frëngjisht dhe gjashtë këngë në greqisht.
• Në universitet studioi arkeologji dhe histori arti, jo muzikë.
• Me Orkestrën e Muzikës Bashkëkohore të ERT-së, nën drejtimin e Mikis Theodhorakisit, këndoi ciklet e tij Μαουτχάουζεν (Mauthauzen) dhe Μικρές Κυκλάδες (Cikladet e vogla).
• Ishte presidente themeluese e një shoqate kushtuar poetit Jorgos Sarantaris dhe shkroi muzikën për një album me poezitë e tij të lexuara nga aktorja Eva Kotamanidhu.