Leven
Bijna alles wat we over Myron weten, komt van auteurs die eeuwen na hem leefden. De Romeinse schrijver Plinius de Oudere zegt in de eerste eeuw n.Chr. dat Myron geboren werd in Eleutherai, een stad op de grens tussen Attika en Boeotië, en noemt hem een leerling van Hageladas, een bronsbeeldhouwer uit Argos. De Griekse reisschrijver Pausanias noemt hem in de tweede eeuw n.Chr. Myron van Athene; Eleutherai had zich bij de Atheners aangesloten. Moderne naslagwerken plaatsen zijn loopbaan ongeveer tussen 480 en 440 v.Chr. Plinius’ eigen lijst van bronsgieters zet hem in de 90e Olympiade (420–417 v.Chr.), een datum die slecht past bij de rest van de gegevens; zijn precieze data blijven dus onzeker.
Myron werkte vooral in brons, het prestigemateriaal voor beelden van goden en atleten. Pausanias zag werken van hem op verschillende plaatsen: een Perseus die net Medusa had onthoofd op de Akropolis van Athene, een houten beeld van Hekate op Aegina en beelden van overwinnaars in Olympia, onder wie de pankratiast Timanthes uit Kleonai. Zijn zoon Lykios werd ook beeldhouwer; Pausanias zag op de Akropolis diens bronzen jongen met een wijwaterkwast. Over Myrons privéleven is niets bekend en er is geen portret van hem bewaard. De Latijnse spelling Myron en het Griekse Μύρων duiden dezelfde kunstenaar aan, die niet verward moet worden met latere naamgenoten, zoals de geschiedschrijver Myron van Priëne.
Werk
Myrons bronzen zijn verloren. Wat overblijft zijn Romeinse marmeren kopieën, eeuwen later gemaakt en geïdentificeerd met behulp van antieke beschrijvingen. De bekendste is de Δισκοβόλος (Discuswerper), waarvan het origineel rond 460–450 v.Chr. wordt gedateerd. In zijn dialoog Φιλοψευδής (De leugenvriend) beschrijft Lucianus het beeld van een discuswerper, voorovergebogen in de houding van de worp, gedraaid naar de hand die de discus vasthoudt en met één knie licht gebogen; zijn gastheer bevestigt dat het een werk van Myron is. Deze beschrijving hielp geleerden kopieën te herkennen zoals de Discobolus Lancellotti, in 1781 in Rome gevonden en nu in het Museo Nazionale Romano, en de Discobolus Townley, gevonden in de Villa van Hadrianus bij Tivoli en nu in het British Museum.
Plinius vermeldt ook een sater die de fluiten bewondert, samen met Athena. Meestal identificeert men dit met de bronzen groep van Athena en Marsyas die rond 450 v.Chr. op de Akropolis van Athene stond; een marmeren kopie van de Athena staat in het Liebieghaus in Frankfurt. Het beroemdste werk in de oudheid was een bronzen vaars, in veel Griekse epigrammen geprezen alsof ze leefde. Plinius oordeelde dat Myron als eerste het realisme lijkt te hebben vermenigvuldigd, dat hij gevarieerder was dan Polykleitos en zorgvuldiger in de verhoudingen, maar dat hij de gevoelens van de ziel niet uitdrukte. Zijn Discuswerper vangt een lichaam op het moment tussen twee bewegingen.
Nalatenschap in het Griekenland van nu
Myrons bronzen zijn verloren, maar Griekenland bewaart sporen van zijn wereld. Zijn geboorteplaats Eleutherai ligt bij de Kaza-pas, langs de oude weg Athene–Thebe, waar bezoekers naar een later Atheens fort uit de vierde eeuw v.Chr. kunnen lopen. Het woord δισκοβόλος (discuswerper) is nog steeds gewoon Nieuwgrieks. Probeer het met een foto van de Discobolus Lancellotti, een Romeinse kopie: beschrijf hem in drie Griekse zinnen, Σκύβει μπροστά (Hij buigt voorover), Λυγίζει το δεξί γόνατο (Hij buigt zijn rechterknie) en Γυρίζει το κεφάλι προς τον δίσκο (Hij draait zijn hoofd naar de discus). Bekijk daarna de kopie Townley in het British Museum en voeg een vierde zin toe: het hoofd kijkt omlaag omdat het later is toegevoegd en niet bij het beeld hoort.
Wist je dat?
- Plinius noemt Myron afkomstig uit Eleutherai, terwijl Pausanias hem Myron van Athene noemt.
- De Discobolus Townley in het British Museum draagt een hoofd dat er niet bij hoort, gerestaureerd met de blik omlaag in plaats van achterom naar de discus.
- In een Grieks epigram van Marcus Argentarius spreekt Myrons bronzen vaars en zegt dat de beeldhouwer haar daar heeft vastgebonden.
- Myrons zoon Lykios was ook beeldhouwer; zijn bronzen jongen stond op de Akropolis.
Belangrijkste werken
| Griekse titel | Titel | Jaar |
|---|---|---|
| Δισκοβόλος | Discobolus, de Discuswerper (verloren brons; Romeinse marmeren kopieën) | c. 460–450 BC |
| Αθηνά και Μαρσύας | Athena en Marsyas, bronzen groep op de Akropolis (verloren; Romeinse kopieën) | c. 450 BC |
| Δάμαλις | Bronzen vaars, geprezen in Griekse epigrammen (verloren) | 5th c. BC |
| Περσεύς | Perseus na het doden van Medusa, op de Akropolis (verloren; gezien door Pausanias) | 5th c. BC |
| Τιμάνθης ο Κλεωναίος | Beeld van de pankratiast Timanthes uit Kleonai in Olympia (verloren) | 5th c. BC |
Een zin om te onthouden
τὸν ἐπικεκυφότα κατὰ τὸ σχῆμα τῆς ἀφέσεως, ἀπεστραμμένον εἰς τὴν δισκοφόρον, ἠρέμα ὀκλάζοντα τῷ ἑτέρῳ
In het Grieks van nuΑυτόν που σκύβει στη στάση της ρίψης, γυρισμένο προς το χέρι που κρατά τον δίσκο, και λυγίζει ελαφρά το ένα γόνατο.
ton epikekyphóta katá to schêma tês aphéseōs, apestramménon eis tēn diskophóron, ēréma okládzonta tôi hetérōi
Degene die voorovergebogen staat in de houding van de worp, gedraaid naar de hand die de discus vasthoudt, met één knie licht gebogen.
