Leven
Karyofyllia Karabeti, ook gespeld als Karampeti of Karambeti, werd in 1958 geboren en groeide op in Doxa, een dorp bij Didymoteicho in Evros, in het uiterste noordoosten van Griekenland; sommige naslagwerken noemen 5 juli 1958 als geboortedatum. In Thessaloniki studeerde ze bouwkunde aan de Polytechnische School terwijl ze tegelijk een opleiding volgde aan de Toneelschool van het Staatstheater van Noord-Griekenland. Daar was volgens haar de actrice Maya Lymperopoulou een beslissende docent. Vanaf haar 21e onderhield ze zichzelf met wiskundebijles, oppaswerk en werk als serveerster in bars.
Haar eerste jaren op het toneel waren onbetaald, bij het Experimentele Podium van het gezelschap Τέχνη (Kunst) in Thessaloniki, dus werkte ze tegelijk elders. Daarna sloot ze zich aan bij Giorgos Michailidis in het Ανοιχτό Θέατρο (Open Theater), waar ze Annabella speelde in ’Tis Pity She’s a Whore, Lulu van Wedekind en Masja in Drie zusters van Tsjechov. Ze herinnert zich die tijd als een van de mooiste periodes van haar leven.
In 1997 gaf het Nationaal Theater van Griekenland haar de rol van Medea van Euripides, in een regie van Nikaiti Kontouri met muziek van Savina Yannatou. Na Epidaurus ging de voorstelling op tournee in het buitenland, onder meer naar Melbourne, Montreal en New York. Sindsdien beweegt ze zich tussen antieke tragedie, modern drama, televisie en film.
Werk
Karabeti is vooral bekend als tragische actrice. Onder de rollen die ze het meest waardeert noemt ze Antigone, die ze verbindt met de herinnering aan regisseur Minos Volanakis, Medea, meerdere Elektra’s en Klytaimnestra’s, vooral de Klytaimnestra die ze leerde van Peter Stein, Lady Macbeth en zelfs Hamlet. Met Michail Marmarinos speelde ze Megara in De razende Herakles van Euripides, en bij Yannis Houvardas was ze Christine Mannon in Rouw past Elektra van Eugene O’Neill.
Het moderne Griekse drama gaf haar enkele van haar vreemdste rollen. In 2015 speelde ze Norma Desmond, de vergeten ster van de stomme film, in Στροχάιμ (Strochaim) van Dimitris Dimitriadis, in een regie van Stamatis Fasoulis. In 2017 was ze Atossa, de Perzische koningin, in De Perzen van Aischylos door de Theaterorganisatie van Cyprus, in een regie van Aris Biniaris in Epidaurus. Voor die rol ontving ze de Karolos Koun-prijs voor antiek drama, uitgereikt in Athene in februari 2019.
Op het scherm speelde ze de tekstschrijfster Eftychia Papagiannopoulou op latere leeftijd in Ευτυχία (Eftychia, 2019) van Angelos Frantzis, met Katia Goulioni als de jongere Eftychia. In 2023 had ze de hoofdrol in Φόνισσα (De moordenares) van Eva Nathena, naar de novelle van Alexandros Papadiamantis over Hadoula, een oude weduwe op een Grieks eiland rond 1900. Haar methode, zegt ze, is alleen werk: concentratie, aantekeningen tijdens de repetitie en studie van elke beweging en elke zin.
Nalatenschap in het Griekenland van nu
Het digitale archief van het Nationaal Theater bewaart foto’s, programma’s en persknipsels van haar Medea uit 1997, waaronder een foto van haar als Medea naast Lazaros Georgakopoulos als Jason. Haar recente films brachten twee Griekse vrouwen van het woord bij een breed publiek: een schrijfster van populaire liedteksten en de heldin van een klassieker van het Griekse proza. In 2026 keerde ze, 29 jaar later, terug naar Medea in een regie van Nikita Milivojević.
Probeer dit: lees haar zin in modern Grieks uit een interview van 2015 in Το Βήμα, «Ο ηθοποιός γίνεται το όχημα για να συμβεί αυτό» (De acteur wordt het voertuig om dit te laten gebeuren). Schrijf daarna twee eigen zinnen: een over de actrice, beginnend met Η Καραμπέτη λέει ότι… (Karabeti zegt dat…), en een over een personage, beginnend met Η Μήδεια αποφασίζει να… (Medea besluit om…). Controleer of elke zin duidelijk maakt wie er spreekt of handelt.
Wist je dat?
- Ze studeerde bouwkunde aan de Polytechnische School van Thessaloniki terwijl ze ook toneel studeerde.
- De Medea van 1997 had muziek van Savina Yannatou, gespeeld op instrumenten als de Pontische lyra en de volksklarinet.
- Ze speelde zowel Elektra als Klytaimnestra, de dochter en de moeder die in dezelfde mythe tegenover elkaar staan.
- In Strochaim speelde ze een ster van de stomme film: een filmactrice op het toneel.
Belangrijkste werken
| Griekse titel | Titel | Jaar |
|---|---|---|
| Μήδεια | Medea — titelrol, Nationaal Theater van Griekenland, regie Nikaiti Kontouri | 1997 |
| Στροχάιμ | Strochaim van Dimitris Dimitriadis — als Norma Desmond, regie Stamatis Fasoulis | 2015 |
| Πέρσες | De Perzen — als Atossa, Theaterorganisatie van Cyprus in Epidaurus, regie Aris Biniaris | 2017 |
| Ευτυχία | Eftychia — film van Angelos Frantzis, als tekstschrijfster Eftychia Papagiannopoulou | 2019 |
| Φόνισσα | De moordenares — film van Eva Nathena naar Papadiamantis, als Hadoula | 2023 |
Een zin om te onthouden
Είμαι η Καρυοφυλλιά, αυτό δεν με αφήνει ποτέ, όποιον ρόλο κι αν παίξω.
Eímai i Karyofylliá, aftó den me afínei poté, ópoion rólo ki an paíxo.
Ik ben Karyofyllia; dat verlaat me nooit, welke rol ik ook speel.
