Vera Zavitsianou

Vera Zavitsianou (ook gespeld als Zavitsanou) werd in 1927 geboren in Palaio Faliro, een wijk van Athene aan zee. Haar artistieke leven begon met zang, niet met toneel: als jonge vrouw zong ze samen met haar zus. Daarna studeerde ze aan de toneelschool van het Theatro Technis, het kunsttheater dat Karolos Koun had opgericht, en in 1954 stond ze voor het eerst op het podium in een stuk van Thornton Wilder.

In de seizoenen daarna speelde ze bij het Theatro Technis een reeks rollen in stukken die vaak voor het eerst in Griekenland werden opgevoerd: Lorca’s Bloedbruiloft, Tsjechovs De kersentuin, werk van Tennessee Williams, Shakespeares Driekoningenavond en de eerste productie van Iakovos Kambanellis’ Η αυλή των θαυμάτων (Het hof der wonderen) in 1957. Ook speelde ze jarenlang bij het Grieks Volkstheater van Manos Katrakis.

In 1963 kwam ze bij het Nationaal Theater in Athene, dat het belangrijkste podium van haar loopbaan werd; het archief vermeldt tot 2002 zo’n dertig producties met haar, en in 1990 regisseerde ze er ook. Ook leidde ze gezelschappen samen met de acteurs Alekos Alexandrakis en Angelos Antonopoulos. Op televisie was ze maar één keer te zien, in de titelrol van Κυρία Κούλα (Mevrouw Koula), naar een verhaal van Menis Koumantareas. Haar laatste toneelrol was Mary Tyrone in Eugene O’Neills Lange dagreis naar de nacht (2002–2003). Ze overleed op 11 september 2008 op 81-jarige leeftijd in een kliniek in Palaio Faliro.

Zavitsianou’s werk bij het Nationaal Theater bestreek tijdperken en stijlen met ongewone breedte. In augustus 1963 speelde ze onder regie van Alexis Minotis in het Odeion van Herodes Atticus de jongen Isaak in Η θυσία του Αβραάμ (Het offer van Abraham), een religieus drama in rijmende verzen in Kretenzisch Grieks van rond 1600–1635. Op 6 juli 1969 speelde ze de titelrol in Sophocles’ Antigone in het antieke theater van Epidaurus, in de Nieuwgriekse vertaling van de dichter Ioannis Gryparis. In dezelfde jaren was ze Ariel in Shakespeares De storm, Lady Windermere in de komedie van Oscar Wilde en Célimène in Molières De misantroop.

Haar rijpere rollen waren vaak krachtige moeders en vrouwen die hun verleden onder ogen zien: mevrouw Alving in Ibsens Spoken (1988), Claire in Genets De meiden (1991), de ouder wordende Sarah Bernhardt in John Murrells Memoir (1995) en María Josefa, de oude moeder, in Lorca’s Het huis van Bernarda Alba (1996). De meeste waren buitenlandse stukken, gespeeld in Griekse toneelvertalingen.

Ook Grieks toneel hoorde bij haar repertoire. In 1987 speelde ze op het Nieuwe Toneel van het Nationaal Theater de rol die simpelweg Κυρία (de Dame) heet in Οι γάμοι (De bruiloften), een surrealistisch stuk dat Vasilis Ziogas in het Grieks schreef, in regie van Nikos Armaos. In 1990 regisseerde ze daar een programma van drie eenakters van Eugène Ionesco.

Het digitale archief van het Nationaal Theater (nt-archive.gr) bewaart een volledige lijst van haar rollen, met foto’s, programma’s, krantenknipsels en zelfs een kostuum dat in 1998 voor haar werd ontworpen. Veel van deze gegevens zijn ook te vinden via SearchCulture.gr. Probeer een korte opdracht met de pagina van Οι γάμοι (1987). De fotobijschriften zijn in het Grieks en zetten elke rol tussen haakjes na de naam van de acteur, bijvoorbeeld Βέρα Ζαβιτσιάνου (Κυρία) en Γιώργος Μοσχίδης (Γιατρός). Koppel drie acteurs aan hun rollen. Vergelijk daarna de twee gebruiksvormen van κυρία: als naam van een rol, de Dame, en als beleefde aanspreekvorm vóór een achternaam, η κυρία Ζαβιτσιάνου, net zoals ο κύριος voor een man wordt gebruikt. Dezelfde pagina bevat ook opgenomen fragmenten uit het eerste en tweede bedrijf, in het Grieks.

• Ze was rond de 36 toen ze in 1963 in het Odeion van Herodes Atticus de jongen Isaak speelde in Het offer van Abraham.
• Voordat ze actrice werd, trad ze samen met haar zus op als zangeres.
• In 1990 regisseerde ze Ionesco’s De stoelen, De les en De kale zangeres als één programma in het Nationaal Theater.
• De kostuumcollectie van het Nationaal Theater bewaart een tweedelig kostuum, een blouse met grote kraag en een rok, dat Rena Georgiadou en Kenny MacLellan in 1998 voor haar ontwierpen.