Rina Katselli

Rina Katselli lindi në Kirenia më 1938 dhe mbaroi gjimnazin grek të qytetit. Si nxënëse iu bashkua luftës së EOKA-s më 1955–1959 kundër sundimit kolonial britanik, dhe autoritetet britanike e burgosën për rreth një muaj. Më 1958 filloi të regjisonte dhe të luante në teatrin amator të Kirenias, dhe më 1959 shkroi dramën e saj të parë. U martua me Stelios Katsellisin rreth kohës së pavarësisë (burimet japin 1959 ose 1960); familja e tij zotëronte hotelin Dome të Kirenias.

Jeta e saj në Kirenia mori fund në korrik 1974, kur forcat turke pushtuan qytetin dhe pothuajse të gjithë banorët e tij greko-qipriotë u zhvendosën. Ajo u shpërngul fillimisht në Limasol dhe më vonë u vendos në Nikozia. Më 1981 u zgjodh në Dhomën e Përfaqësuesve për Partinë Demokratike (DIKO) dhe përfaqësoi të zhvendosurit e Kirenias deri më 1996. Ishte gruaja e parë greko-qipriote në parlament; një grua turko-qipriote, Ayla Halit Kazım, kishte qenë aty më herët, më 1963. Për dyzet vjet ishte sekretare e Shoqatës Folklorike të Kirenias, dhe më 1973 themeloi shtëpinë botuese Χρυσοπολίτισσα (Hrisopolitisa). Vdiq më 28 maj 2021, në moshën 83 vjeç.

Dramat e hershme të Katsellit, të shkruara nga viti 1959 e këtej, u mblodhën më 1970 në shtatë vëllime të shumëfishuara; Ο ανάξιος (I padenji) u vu në skenë më 1962. Pas vitit 1974, shkulja nga vendlindja u bë tema e saj qendrore. Πρόσφυγας στον τόπο μου (Refugjate në vendin tim), e botuar për herë të parë më 1975 me pseudonimin «Γυναίκα της Κερύνιας» (Grua e Kirenias), është një rrëfim në formë ditari për gjysmën e dytë të vitit 1974. Me gjuhë të thjeshtë e të drejtpërdrejtë regjistron grushtin e shtetit, pushtimin dhe Krishtlindjet e para si refugjatë, dhe jehon me maturi vargje të Seferisit dhe Elitisit. Për të, siç shkroi aty, Kirenia nuk ishte vetëm një hapësirë gjeografike.

Romanet e saj Στα βουνά της Τραμουντάνας (Në malet e Tramontanës) dhe Γαλάζια φάλαινα (Balena blu, 1978) morën të dy çmime shtetërore qipriote. Balena blu ndjek një greko-qipriot të zhvendosur, një njeri të thjeshtë përballë padrejtësive të botës moderne dhe frikës nga armët bërthamore; një version skenik u vu nga Organizata Teatrale e Qipros (THOC) më 1980. THOC vuri në skenë edhe Η τρελή γιαγιά (Gjyshja e çmendur), dhe një nga dramat e saj u luajt në italisht në Akademinë Kombëtare të Artit Dramatik Silvio D’Amico në Romë. Shkroi gjithashtu histori vendore dhe folklor, si Κερύνεια εκ στόματος γερόντων (Kirenia nga goja e pleqve), si dhe një biografi në dy vëllime të avokatit dhe dijetarit nga Kirenia Savas Hristis. Librat e saj janë përkthyer në anglisht, frëngjisht, spanjisht dhe rusisht.

Katselli fitoi katër herë Çmimin Shtetëror të Letërsisë së Qipros, dhe më 2010 Republika e Qipros i dha Vlerësimin për Ekselencë në Letra, Arte dhe Shkenca. Pjesë nga Πρόσφυγας στον τόπο μου gjenden në Κείμενα Κυπριακής Λογοτεχνίας (Tekste të letërsisë qipriote), antologjia shkollore e Ministrisë së Arsimit të Qipros. Biblioteka e Universitetit të Qipros ruan Arkivin e Rina Katsellit dhe të Shoqatës Folklorike të Kirenias në depon e saj dixhitale Λήκυθος. Provoni: lexoni me fjalor shënimin e saj të ditarit të 30 dhjetorit 1974 dhe gjeni një fjali për atë që humbi dhe një për atë që mbetet. Pastaj përdorni tekstin B2 të kësaj faqeje për të paraqitur dy vende nga jeta juaj: Γεννήθηκα στην Κερύνεια, αλλά ζω στη Λευκωσία (Linda në Kirenia, por jetoj në Nikozia). Zëvendësoni qytetet me tuajat.

• Botimi i parë i ditarit të saj si refugjate ishte nënshkruar vetëm «Γυναίκα της Κερύνιας» (Grua e Kirenias).
• Ditari i saj përdor forma foljore qipriote si κάθουμαι dhe εύχουμαι, ku greqishtja standarde ka κάθομαι dhe εύχομαι.
• Më 1974–75 mësoi pikturën e ikonave me tempera veze nga murgeshat e manastirit Agios Minas.
• Më 2015 u bë presidente nderi e Shoqatës Folklorike të Kirenias.