Rina Katselli

Rina Katselli werd in 1938 in Kyrenia geboren en maakte het Griekse gymnasium van de stad af. Als scholiere sloot ze zich aan bij de EOKA-strijd van 1955–1959 tegen het Britse koloniale bewind, en de Britse autoriteiten zetten haar ongeveer een maand gevangen. In 1958 begon ze te regisseren en te spelen in het amateurtoneel van Kyrenia, en in 1959 schreef ze haar eerste toneelstuk. Rond de tijd van de onafhankelijkheid trouwde ze met Stelios Katsellis (de bronnen noemen 1959 of 1960); zijn familie bezat het Dome Hotel in Kyrenia.

Haar leven in Kyrenia eindigde in juli 1974, toen Turkse troepen de stad bezetten en bijna alle Grieks-Cypriotische inwoners ontheemd raakten. Ze verhuisde eerst naar Limassol en vestigde zich later in Nicosia. In 1981 werd ze voor de Democratische Partij (DIKO) in het Huis van Afgevaardigden gekozen en vertegenwoordigde ze de ontheemden van Kyrenia tot 1996. Ze was de eerste Grieks-Cypriotische vrouw in het parlement; een Turks-Cypriotische vrouw, Ayla Halit Kazım, had er al eerder gezeten, in 1963. Veertig jaar lang was ze secretaris van de Folkloristische Vereniging van Kyrenia, en in 1973 richtte ze de uitgeverij Χρυσοπολίτισσα (Chrysopolitissa) op. Ze overleed op 28 mei 2021, 83 jaar oud.

Katselli’s vroege toneelstukken, geschreven vanaf 1959, werden in 1970 gebundeld in zeven gestencilde delen; Ο ανάξιος (De onwaardige) werd in 1962 opgevoerd. Na 1974 werd ontworteling haar centrale thema. Πρόσφυγας στον τόπο μου (Vluchteling in mijn eigen land), voor het eerst verschenen in 1975 onder het pseudoniem «Γυναίκα της Κερύνιας» (Vrouw uit Kyrenia), is een dagboekverhaal over de tweede helft van 1974. In eenvoudige, directe taal legt het de staatsgreep, de invasie en de eerste kerst als vluchtelingen vast, en het echoot ingetogen verzen van Seferis en Elytis. Voor haar was Kyrenia, zoals ze daar schreef, niet alleen een geografische ruimte.

Haar romans Στα βουνά της Τραμουντάνας (In de bergen van de Tramontana) en Γαλάζια φάλαινα (De blauwe walvis, 1978) kregen allebei een Cypriotische staatsprijs. De blauwe walvis volgt een ontheemde Grieks-Cyprioot, een eenvoudige man die tegenover de onrechtvaardigheden van de moderne wereld en de angst voor kernwapens staat; een toneelversie werd in 1980 geproduceerd door de Theaterorganisatie van Cyprus (THOC). De THOC bracht ook Η τρελή γιαγιά (De gekke oma), en een van haar stukken werd in het Italiaans opgevoerd aan de Nationale Academie voor Toneelkunst Silvio D’Amico in Rome. Ze schreef ook lokale geschiedenis en volkskunde, zoals Κερύνεια εκ στόματος γερόντων (Kyrenia uit de mond van de ouderen), en een tweedelige levensbeschrijving van de advocaat en geleerde Savas Christis uit Kyrenia. Haar boeken zijn vertaald in het Engels, Frans, Spaans en Russisch.

Katselli won vier keer de Cypriotische Staatsprijs voor Literatuur, en in 2010 kende de Republiek Cyprus haar de Onderscheiding voor Uitmuntendheid in Letteren, Kunsten en Wetenschappen toe. Fragmenten uit Πρόσφυγας στον τόπο μου staan in Κείμενα Κυπριακής Λογοτεχνίας (Teksten uit de Cypriotische literatuur), de schoolbloemlezing van het Cypriotische ministerie van Onderwijs. De bibliotheek van de Universiteit van Cyprus bewaart het Archief van Rina Katselli en de Folkloristische Vereniging van Kyrenia in haar digitale repository Λήκυθος. Probeer dit: lees met een woordenboek haar dagboekaantekening van 30 december 1974 en zoek één zin over wat verloren ging en één over wat blijft. Gebruik daarna de B2-tekst van deze pagina om twee plaatsen uit je eigen leven voor te stellen: Γεννήθηκα στην Κερύνεια, αλλά ζω στη Λευκωσία (Ik ben geboren in Kyrenia, maar ik woon in Nicosia). Vervang de steden door je eigen steden.

• De eerste uitgave van haar vluchtelingendagboek was alleen ondertekend met «Γυναίκα της Κερύνιας» (Vrouw uit Kyrenia).
• Haar dagboek gebruikt Cypriotische werkwoordsvormen zoals κάθουμαι en εύχουμαι, waar het standaardgrieks κάθομαι en εύχομαι heeft.
• In 1974–75 leerde ze iconen schilderen in eitempera bij de nonnen van het klooster Agios Minas.
• In 2015 werd ze erevoorzitter van de Folkloristische Vereniging van Kyrenia.