grecfacilegrecfacile
Αρχαία προτομή που ταυτίζεται με τον Ζήνωνα τον Κιτιέα, φωτογραφία του Paolo Monti
Αρχαία προτομή που ταυτίζεται με τον Ζήνωνα τον Κιτιέα, φωτογραφία του Paolo Monti · Paolo Monti · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

B2Antikiteti · Filozof · themelues stoik

Zenoni i Kitionit

Ζήνων ο Κιτιεύς

c. 334–333 BC – c. 262–261 BC · Kition, Qipro · Athinë

Zenoni i Kitionit vinte nga Qiproja dhe mësonte në Athinë në fillim të shekullit IIIp.e.s. Stoikët marrin emrin e portikut të pikturuar. Mbeten fragmente dhe dëshmi, jo libra të plotë. Është tjetër nga Zenoni i Elesë, më i hershëm, me paradokset e lëvizjes.

Jeta

Zenoni lindi në Kition pranë Larnakës. Datat janë rreth 334/333–262/261 p.e.s., me kronologji të lashta të ndryshme. Kitioni e ndan nga Eleja; emri gjeografik shmang biografinë e gabuar.

Në Athinë studioi me cinikun Krates, pastaj mësoi në Stoa Poikile pranë Agorasë, burim i emrit shkollor. Shumë vjen nga Diogjen Laerti, shekuj më vonë, që përzien biografi, thënie e dokumente. Ruan dekret nderimi për mësim/sjellje dhe anekdota. Shakaja peshon ndryshe nga titulli ose nderimi institucional. Karriera lidh Qipron, Athinën dhe pasuesit.

Veprat

Librat e plotë kanë humbur. Diogjeni liston Πολιτεία (Republika), Περὶ τοῦ κατὰ φύσιν βίου (Mbi jetën sipas natyrës), Περὶ παθῶν (Mbi emocionet), Περὶ καθήκοντος (Mbi veprimin e përshtatshëm). Tituj të dëshmuar, jo libra në dispozicion. Datat e rendi nuk njihen; tabela grupon periudhën.

Tradita kërkon jetë të mirë e koherente. Natyra nënkupton arsye e rend, jo vetëm fshat. Virtyti dhe veprimi vlejnë më shumë se ashpërsia e shfaqur. Pasuesit zhvilluan shkollën; jo çdo slogan është i themeluesit. Veshë-gojë është thënie e atribuar nga Diogjeni, jo faqe e tij e ruajtur. Dëgjimi kërkon të kuptosh transmetimin.

Trashëgimia në Greqinë e sotme

Krahasoni ὦτα/αυτιά dhe στόμα. Dëgjoni bisedë greke dy herë, fillimisht pa përgjigje; shkruani saktë tjetrin dhe pyesni përpara mendimit. Thënia bëhet zakon gjuhësor, jo doktrinë e plotë. Gjeni στοά në përshkrim Athine, shpjegoni ndërtesë/shkollë. Mbani «Diogjeni tregon se…» pranë citatit.

A e dinit?

  • Stoik vjen nga στοά, portik.
  • Librat e plotë nuk ruhen.
  • Diogjeni përcjell veshë-gojë.
  • Kitioni dhe Eleja janë filozofë të ndryshëm.

Veprat kryesore

Titulli greqishtTitulliViti
ΠολιτείαRepublika (e humbur)late 4th–early 3rd c. BC (undated)
Περὶ τοῦ κατὰ φύσιν βίουMbi jetën sipas natyrës (e humbur)late 4th–early 3rd c. BC (undated)
Περὶ παθῶνMbi emocionet (e humbur)late 4th–early 3rd c. BC (undated)
Περὶ καθήκοντοςMbi veprimin e përshtatshëm (e humbur)late 4th–early 3rd c. BC (undated)

Një varg për t’u mbajtur mend

δύο ὦτα ἔχομεν, στόμα δὲ ἕν

Në greqishten e sotmeΈχουμε δύο αυτιά, αλλά ένα στόμα.

dyo ota echomen, stoma de hen

Kemi dy veshë, por një gojë.

Diogenes Laertius7.23: saying attributed to Zeno of Citium, not an autograph text
B2

Lexoni për Zenoni i Kitionit në greqisht (B2)

Fjalë nga teksti

  • portik
  • vesh
  • gojë
  • mendim
  • fragment
  • dëgjoj
  • shpreh
  • i plotë

Provoni një mësim falas të nivelit B2Pa llogari për tre ushtrimet e para.

Të tjerë në nivelin B2

Greqia moderne · PoeteKiki Dimula1931 – 2020Greqia moderne · PoetAngjelos Sikelianos1884 – 1951Antikiteti · TragjedianEuripidic. 480 BC – 406 BCGreqia moderne · PoetKostis Palamas1859 – 1943Greqia moderne · Tregimtar dhe poetGeorgios Vizyinos1849 – 1896Antikiteti · Historian dhe ushtarKsenofonic. 430 BC – c. 354 BCAntikiteti · Biograf dhe eseistPlutarkuc. 46 – c. 120Antikiteti · FilozofHeraklitic. 535 BC – c. 475 BCAntikiteti · Burrë shtetiPerikliuc. 495 BC – 429 BCGreqia moderne · Burrë shtetiEleftherios Venizellos1864 – 1936Greqia moderne · Guvernatori i parë i GreqisëJoanis Kapodistrias1776 – 1831Greqia moderne · PoetLorenco Mavilis1860 – 1912Greqia moderne · Romancier, tregimtarAndreas Karkavicas1865 – 1922Greqia moderne · Regjisor filmi dhe teatriMihalis Kakojanis1922 – 2011Greqia moderne · KompozitorVangelis1943 – 2022Greqia moderne · RomanciereDido Sotiriu1909 – 2004Greqia moderne · Dramaturg dhe tekstshkruesJakovos Kambanelis1922 – 2011Greqia moderne · Kryeministër, reformatorHarilaos Trikupis1832 – 1896Greqia moderne · Romancier, eseistJorgos Theotokas1905 – 1966Greqia moderne · RomancierPandelis Prevelakis1909 – 1986Greqia moderne · PoetTasos Livaditis1922 – 1988Greqia moderne · MatematikanKonstandin Karatheodori1873 – 1950Greqia moderne · PiktorKonstandinos Parthenis1878 – 1967Greqia moderne · PiktorJanis Moralis1916 – 2009Greqia moderne · SkulptorTakis (Panajotis Vasilakis)1925 – 2019Greqia moderne · DirigjentDimitri Mitropulos1896 – 1960Greqia moderne · Aktore teatriMarika Kotopuli1887 – 1954Greqia moderne · Shkrimtar, kritik artiZaharias Papantoniu1877 – 1940Greqia moderne · ArkeologSpiridon Marinatos1901 – 1974Greqia moderne · BamirësEvangjelos Zapas1800 – 1865Greqia moderne · Këngëtar roku, kantautorPavlos Sidiropulos1948 – 1990Greqia moderne · Kompozitor rebetiko, buzukiJannis Papaioanu1913 – 1972Greqia moderne · KimistLeonidha Zervas1902 – 1980Greqia moderne · ArkeologJorgos Milonas1898 – 1988Antikiteti · Biograf · histori filozofieDiogjen Laerti3rd c. AD (active)Greqia moderne · Historiane · bizantinisteEleni Glykatzi-Arveler1926 – 2026Greqia moderne · Romanciere · poeteErsi Sotiropoulou1953Greqia moderne · Regjisor · skenaristYorgos Lanthimos1973Greqia moderne · Shkrimtare e prozës fantastikeIoanna Bourazopoulou1968Greqia moderne · RomanciereMargarita Karapanu1946 – 2008Greqia moderne · Poete, dramaturge dhe përkthyeseMaria Laina1947 – 2023Antikiteti · Historian · hetim politikPolibic. 200 BC – c. 118 BCGreqia moderne · Romanciere · prozë historikeRea Galanaki1947Greqia moderne · Romanciere · tregimtareZyranna Zateli1951

Të gjitha personalitetet →