Tasos Livaditis

Livaditis lindi në Athinë më 20 prill 1922 dhe u rrit në lagjet e zakonshme të qytetit, që do ta mbushnin poezinë e tij. U regjistrua në Fakultetin e Drejtësisë të Universitetit të Athinës, por lufta dhe pushtimi gjerman i ndërprenë të gjitha. Si shumë të rinj të brezit të tij, iu bashkua Rezistencës përmes organizatave rinore të majta, dhe i mbeti besnik së majtës gjatë pjesës më të madhe të jetës.

Gjatë Luftës Civile u arrestua dhe nga 1948 deri në 1951 u mbajt në kampet ku shteti grek dërgonte kundërshtarët e tij politikë: në ishullin e Limnit, në Makronis, kampi famëkeq i «riedukimit», dhe në Agios Efstratios, që grekët e quajnë Ai Stratis. Atje, mes shkrimtarësh dhe artistësh të tjerë të internuar, vazhdoi të shkruante; në Makronis nisi poezitë e Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου. Pas lirimit botoi përmbledhjen e tij të parë më 1952 dhe punoi si gazetar, mbi të gjitha si kritik poezie i gazetës së majtë Αυγή.

Në vitet 1960 dhe 1970 poezia e tij ndryshoi. Zhgënjimet e së majtës, diktatura e viteve 1967–1974 dhe vetëpërqendrimi i tij gjithnjë e më i thellë e çuan drejt një zëri më të qetë e më personal, dhe në vitet e fundit bëri në Athinë një jetë modeste, gati të tërhequr. Shkroi deri në fund. Vdiq në Athinë më 30 tetor 1988; dorëshkrimet e tij të fundit u botuan pas vdekjes.

Vepra e Livaditisit ndahet në dy periudha. Poezitë e hershme, nga Μάχη στην άκρη της νύχτας (Betejë në skaj të natës, 1952) dhe Φυσάει στα σταυροδρόμια του κόσμου (Fryn era në udhëkryqet e botës, 1953) deri te Καντάτα (Kantata, 1960), janë poezi të gjata e retorike lufte, të shkruara për shokët dhe për të varfrit, plot shpresë për një botë më të mirë. Ato flasin për mërgimin, për të vdekurit e Luftës Civile, për nëna dhe punëtorë, me një zë të zjarrtë e të hapur, të bërë për t'u lexuar me zë.

Tekstet e tij të këngëve i përkasin të njëjtës botë. Me Mikis Theodorakisin shkroi Δραπετσώνα, këngën për një familje të varfër në lagjen e barakave të Pireut, së cilës ia shembin shtëpinë, dhe Βρέχει στη φτωχογειτονιά (Bie shi në lagjen e varfër), të kënduar në filmin Συνοικία το όνειρο (Lagjja e ëndrrës, 1961). Drapetsona, e kënduar nga Grigoris Bithikotsis, u bë klasike e viteve 1960.

Që nga Νυχτερινός επισκέπτης (Vizitori i natës, 1972) e më pas, dhe mbi të gjitha te Βιολέτες για μια εποχή (Manushaqe për një epokë, 1985) dhe Μικρό βιβλίο για μεγάλα όνειρα (Libër i vogël për ëndrra të mëdha, 1987), shkroi poezi të shkurtra në prozë, gati shëmbëlltyra. Një njeri i vetmuar përshkon qytetin natën, flet me Zotin, me të vdekurit, me fëmijërinë e vet; sende të zakonshme, një karrige, një llambë, një pallto, bëhen të çuditshme e të ëmbla. Toni është melankolik, por plot dhembshuri dhe një humor të qetë e të papritur. Këta libra, që shumë kritikë i konsiderojnë më të mirët e tij, e bënë një nga poetët grekë më të dashur të fundit të shekullit të njëzetë.

Livaditis është sot një nga poetët grekë më të shpërndarë: pjesë të shkurtra nga poezitë e tij të vona në prozë qarkullojnë pa pushim në rrjetet sociale, në fletoret e shkollës dhe në postera, shpesh mes njerëzish që s'kanë lexuar kurrë një libër të tërë me poezi. Poezitë e tij të mbledhura janë gjithmonë në shitje. Δραπετσώνα dhe Βρέχει στη φτωχογειτονιά këndohen ende, si në incizimet origjinale ashtu edhe nga këngëtarë më të rinj. Një nxënës mund ta dëgjojë Drapetsonën dhe të ndjekë historinë e saj të thjeshtë e prekëse, pastaj të hapë Βιολέτες για μια εποχή dhe të lexojë vetëm një poezi të shkurtër në ditë: fjalitë janë të qarta, figurat konkrete, dhe çdo pjesë ka vetëm pak rreshta.

• U mbajt në kampe në tre ishuj, Limni, Makronis dhe Ai Stratis, para se të kishte botuar qoftë edhe një libër.
• Poezitë e tij të hershme lexoheshin me zë në tubime politike; të vonat lexohen vetëm, natën.
• Kënga Δραπετσώνα tregon historinë e një familjeje që autoritetet ia shembin barakën.
• Disa nga poezitë e tij të fundit u botuan vetëm pas vdekjes së tij më 1988.