Jeta
Zyranna Zateli, e shkruar edhe Ziranna Zateli, lindi në Soho të Greqisë veriore më 1951. Studioi teatër në Athinë para se t’i përkushtohej shkrimit. Libri i parë, përmbledhja Περσινή αρραβωνιαστικιά (E fejuara e vitit të kaluar), doli më 1984. Një tjetër përmbledhje, Στην ερημιά με χάρι (Me hir në vetmi), pasoi më 1986. Kështu forma e shkurtër zuri vend krahas romaneve të gjera që më vonë do të përcaktonin bibliografinë e saj.
Και με το φως του λύκου επανέρχονται (Dhe me dritën e ujkut rikthehen), botuar më 1993, shpalosi sagën familjare në dhjetë histori të lidhura dhe mori Çmimin Shtetëror të Romanit më 1994. Ο θάνατος ήρθε τελευταίος (Vdekja erdhi e fundit), i vitit 2001, mori të njëjtin çmim më 2002. Ai hapi një trilogji që vazhdoi më 2009 dhe përfundoi më 2021. Akademia e Athinës nderoi tërësinë e veprës së saj me çmimin e romanit më 2010.
Librat e Zatelit kanë udhëtuar përmes përkthimeve dhe botimeve greke. Yale University Press botoi më 2016 përkthimin anglisht të David Connolly-t të romanit të vitit 1993, At Twilight They Return. Τετράδια ονείρων (Fletoret e ëndrrave), i vitit 2017, ofron një hyrje tjetër: ëndrra të shënuara e të formësuara në libër, në vend të një romani familjar të pandërprerë.
Veprat
Në Και με το φως του λύκου επανέρχονται (Dhe me dritën e ujkut rikthehen), brezat mblidhen rreth Christoforos-it dhe një shtëpie që zgjerohet. Dhjetë histori të lidhura kalojnë nëpër marrëdhënie familjare, humbje dhe kthime. Mitologjia, tradita popullore dhe ngjarjet historike takojnë shpikjen. Titulli anglisht At Twilight They Return hap një derë tjetër gjuhësore drejt romanit grek, duke ruajtur strukturën me dhjetë histori.
Trilogjia Με το παράξενο όνομα Ραμάνθις Ερέβους (Me emrin e çuditshëm Ramanthis Erevous) përfshin Ο θάνατος ήρθε τελευταίος (Vdekja erdhi e fundit, 2001), Το πάθος χιλιάδες φορές (Pasioni mijëra herë, 2009) dhe Ορατή σαν αόρατη (E dukshme si e padukshme, 2021). Në vëllimin e fundit, Lefka e trilluar përpiqet të shkruajë një histori: ngurrimi, nxitja dhe vështirësia për t’i dhënë fjalë përvojës bëhen material rrëfimtar. Lexuesi takon një shkrimtare brenda trillimit, krahas shqetësimit më të gjerë për praninë dhe mungesën.
Τετράδια ονείρων (Fletoret e ëndrrave, 2017) mbledh pamje ëndrrash të regjistruara që ushqejnë edhe prozën. Leximi shkon përtej ndjekjes së ngjarjeve. Pamjet, zërat dhe kufijtë e pasigurt tregojnë si fjalia e bën të njohurën të çuditshme.
Trashëgimia në Greqinë e sotme
Shihni titullin Ορατή σαν αόρατη dhe gjeni σαν, fjalë e dobishme për krahasim. Vizatoni një pemë dhe hijen e saj, pastaj shkruani tri fjali tuajat në greqishten e sotme me βλέπω, θυμάμαι e φαντάζομαι. Me σαν krahasojeni hijen me një kafshë; thoni cilin hollësi shihni vërtet dhe cilin shpikni. Lexojini me zë, duke ndërruar një emër ose mbiemër herën e dytë. Ushtroni krahasimin dhe dallimin mes perceptimit, kujtesës e përfytyrimit. Teksti i përshtatur B2 ndihmon; një roman i plotë i Zatelit kërkon lexim më të ngadaltë, fjalor ose përkthim krahas greqishtes. Përgjigjja e saj e shkurtër për leximin fton në këtë vëmendje më të thellë.
A e dinit?
- Romani i vitit 1993 përbëhet nga dhjetë histori të lidhura.
- Tre romanet e trilogjisë dolën më 2001, 2009 dhe 2021.
- David Connolly përktheu romanin e vitit 1993 në anglisht; Yale e botoi më 2016.
Veprat kryesore
| Titulli greqisht | Titulli | Viti |
|---|---|---|
| Περσινή αρραβωνιαστικιά | E fejuara e vitit të kaluar | 1984 |
| Και με το φως του λύκου επανέρχονται | Dhe me dritën e ujkut rikthehen | 1993 |
| Ο θάνατος ήρθε τελευταίος | Vdekja erdhi e fundit | 2001 |
| Το πάθος χιλιάδες φορές | Pasioni mijëra herë | 2009 |
| Τετράδια ονείρων | Fletoret e ëndrrave | 2017 |
| Ορατή σαν αόρατη | E dukshme si e padukshme | 2021 |
Një varg për t’u mbajtur mend
Να αφεθεί σε βαθύτερα σκιρτήματα, να μην πλατσουρίσει στα ρηχά.
Na afethei se vathytera skirtimata, na min platsourisei sta richa.
T’u dorëzohet drithërimave më të thella, të mos çapitet në ujërat e cekëta.
