Rita Bumi-Papa

Rita Bumi lindi në Siros më 1906. Që fëmijë, rreth vitit 1919, botonte poezi në revistën jetëgjatë për fëmijë Η Διάπλασις των Παίδων (Edukimi i fëmijëve). Rreth vitit 1920, ende adoleshente, u vendos në Sirakuzë të Siçilisë, ku studioi pedagogji dhe u specializua në metodën Montessori; burimet ndryshojnë pak për moshën e saj të saktë kur u shpërngul. U kthye në Siros më 1929, vit kur poezia e saj Μικρέ μου αλήτη… (Endacaku im i vogël…) doli në revistën athinase Νέα Εστία (Vatra e re).

Në Greqi, nga viti 1929 ishte kryeredaktore e revistës Ιόνιος Ανθολογία (Antologjia jonike), nga 1930 deri më 1932 botoi revistën Κυκλάδες (Kikladet) dhe nga 1930 deri më 1933 drejtoi një fondacion për kujdesin ndaj fëmijëve. Më 1936 u martua me poetin Nikos Papas. Çifti jetoi në qytetin e lindjes së tij, Trikala, deri rreth vitit 1940 dhe pastaj u vendos përgjithmonë në Athinë.

Ajo e fitonte jetesën si gazetare dhe përkthyese për revista dhe gazeta, mes tyre Νέα Εστία dhe, nga 1957 deri më 1960, e përditshmja e majtë Η Αυγή (Agimi). E angazhuar me të majtën, ajo e përjetoi pushtimin gjerman në Athinë dhe e ktheu atë përvojë në poezi. Nga 1956 deri më 1958 botoi edhe gazetën e saj poetike, Εφημερίδα των ποιητών (Gazeta e poetëve). Vdiq në Athinë më 1984.

Përmbledhja e saj e parë, Τα τραγούδια στην αγάπη (Këngë për dashurinë), doli më 1930. E dyta, Οι σφυγμοί της σιγής μου (Pulsi i heshtjes sime), mori më 1935 një vlerësim nga Akademia e Athinës: arkivi i Qendrës Kombëtare të Librit e quan lavdërim të parë, ndërsa inventari i arkivit të saj në Prinston e quan çmim të parë. Lufta ia ndryshoi zërin. Αθήνα · Δεκέμβρης 1944 (Athinë · Dhjetor 1944) fitoi më 1945 Çmimin e Parë të Rezistencës Kombëtare. Më 1949, vit i përmbledhjes së saj në italisht Ritorno in Ortigia (Kthim në Ortixhia), ajo mori Çmimin Ndërkombëtar të Sirakuzës.

Libri i saj më i njohur, Χίλια σκοτωμένα κορίτσια (Një mijë vajza të vrara, 1963), jep fjalët e fundit të grave të ekzekutuara pse morën pjesë në Rezistencë dhe e kthen një listë emrash në monument poetik. Ndër përmbledhjet e mëvonshme është Φως ιλαρόν (Dritë e gëzueshme, 1966), që e merr emrin nga një himn i lashtë i krishterë i mbrëmjes. Më 1975 botoi tregimet Όταν πεινούσαμε και πολεμούσαμε (Kur ishim të uritur dhe luftonim), që zhvillohen në vitet 1941–45. Kritikët e përshkruajnë shkrimin e saj si të rrënjosur në dashurinë për natyrën, sensual dhe lirik, me çështje politike dhe shoqërore që forcohen pas luftës.

Përkthimi ecte krahas poezive të saj. Ajo përktheu në greqisht Doni i qetë të Sholohovit, Merfi të Beketit dhe shumë poetë bullgarë e rumunë, dhe bashkë me Nikos Papasin përgatiti antologji të poezisë botërore.

Bumi-Papa i përket brezit grek të viteve midis dy luftërave, dhe librat e saj të pasluftës e bënë një zë kryesor të kujtesës së Rezistencës. Kritiku Markos Avgeris e quajti Pasionaria e poezisë greke, sipas oratores republikane spanjolle Dolores Ibárruri. Arkivi i saj, bashkë me atë të Nikos Papasit, ruhet në bibliotekën e Universitetit të Prinstonit. Në Athinë, Arkivat e Historisë Sociale Bashkëkohore (ΑΣΚΙ) ruajnë një kopje njëfaqëshe të poezisë së saj Αν βγω περίπατο με τις νεκρές μου φίλες (Nëse dal shëtitje me shoqet e mia të vdekura), e cila më vonë frymëzoi një poemë filmike të shkurtër gjermano-greke. Provo: kërko këtë titull në SearchCulture.gr. Pastaj rendit pesë nga titujt e saj nën tri etiketa greke, ποίημα (poezi), συλλογή (përmbledhje) ose μετάφραση (përkthim), dhe numëro përmbledhjet me radhë: η πρώτη συλλογή, η δεύτερη συλλογή, η τρίτη συλλογή.

• Si fëmijë, rreth vitit 1919, botoi poezi në revistën për fëmijë Η Διάπλασις των Παίδων.
• Në Siçili u përgatit si edukatore sipas metodës Montessori.
• Një nga librat e saj me poezi, Ritorno in Ortigia, është shkruar në italisht.
• Ajo u nderua edhe nga shteti rumun dhe Akademia e Bukureshtit.