Margarita Karapanu

Margarita Karapanu lindi në Athinë më 1946 dhe u rrit mes Greqisë dhe Francës. E ëma ishte romancierja dhe dramaturgia Margarita Lymberaki. Emri i njëjtë nuk duhet të na bëjë të ngatërrojmë dy karriera të veçanta letrare. Karapanu studioi kinematografi në Paris dhe, pas kthimit në Athinë, punoi si edukatore kopshti. Të dy qytetet na ndihmojnë të kuptojmë jetën e saj dhe qarkullimin ndërkombëtar të romaneve që shkroi në greqisht.

Botimi i parë grek i Η Κασσάνδρα και ο λύκος (Kasandra dhe ujku) doli më 1976. Rrëfimtarja fëmijë dallon hollësi të çuditshme dhe shqetësuese brenda një bote të njohur. Ο υπνοβάτης (Somnambuli), botuar më 1985, doli frëngjisht më 1987 dhe mori çmimin Prix du Meilleur Livre Étranger më 1988. Pasuan Rien ne va plus më 1991 dhe Μαμά (Nëna) më 2004. Megjithëse ka titull francez, Rien ne va plus është roman i shkruar në greqisht.

Në një intervistë të vitit 2004, Karapanu shpjegoi punën e përsëritur që kërkon arritja e një fjalie të shkurtër dhe të saktë. Ajo vdiq më 2008. Dorëshkrimet, letrat dhe fotografitë e ruajtura në arkivin e Shkollës Amerikane të Studimeve Klasike në Athinë dokumentojnë punën e saj. Koleksioni përmban edhe materiale për të ëmën. Këto burime lejojnë të studiojmë lidhjen mes dy shkrimtareve, duke mbajtur të dallueshme veprat dhe zërat e tyre letrarë.

Romanet e Karapanusë na shtyjnë të pyesim kush flet dhe sa e kupton atë që sheh. Në Η Κασσάνδρα και ο λύκος, këndvështrimi fëmijëror e shndërron botën e të rriturve në skena të çuditshme dhe ndonjëherë shqetësuese. Është roman për lexues të rritur. Sende të njohura dhe fjalë të jetës familjare mund të marrin kuptime të papritura. Në fragmentin Εθνική εορτή (Festë kombëtare), të përzgjedhur nga Qendra e Gjuhës Greke, fëmija vështron një shfaqje dhe e mendon Greqinë si figurë në skenë. Lexuesi duhet të dallojë atë që përshkruan fëmija nga interpretimi i vet.

Ο υπνοβάτης bashkon një komunitet ishullor me njerëz të ndryshëm, satirën, misterin dhe atmosferën e ëndrrës. Rien ne va plus e ritregon një marrëdhënie përmes versioneve që ndryshojnë besimin tonë tek ajo që rrëfehet. Titulli francez nuk do të thotë se vepra është shkruar frëngjisht: romani është në greqisht. Μαμά e përmbledh kujtesën familjare dhe drejtimin ndaj nënës në një formë të ngjeshur. Procesi i ripunimit që autorja përshkruan në intervistën e vitit 2004 tregon sa punë mund të kërkojë një tekst i shkurtër.

Këto veçori ofrojnë detyra konkrete për nxënësin: të përcaktojë rrëfimtarin, të ndjekë kundërvëniet dhe të gjejë foljet e të parit ose të dëgjuarit. Megjithatë, fjalitë e shkurtra nuk e bëjnë të lehtë gjithë romanin. Një fragment i vogël me shpjegime fjalori ndihmon të diskutojmë ngjarjen dhe kuptimet e nënkuptuara të rrëfimit.

Në seksionin Ιστορία και Λογοτεχνία të Qendrës së Gjuhës Greke, hapni fragmentin Εθνική εορτή nga Kasandra dhe ujku. Lexoni fillimin me ndihmën e shpjegimeve të fjalorit dhe gjeni foljet πήγε dhe είδα. Kush flet në vetën e parë dhe çfarë sheh në stadium? Përshkruajeni skenën me një fjali neutrale, duke dalluar përshtypjen e fëmijës nga interpretimi juaj. Pastaj shkruani një fjali tuajën për të shkuarën, duke nisur me Χθες. Kthehuni te citati i shkurtër nga intervista dhe krahasoni ό,τι, “çfarëdo që”, me όσο, “sa”. Këto janë detyra të vogla, të zbatueshme, që mbështeten në një tekst të caktuar grek. Fjalitë e shkurtra të Karapanusë kërkojnë përsëri vëmendje ndaj ironisë dhe këndvështrimit. Leximi i përshtatur B2 në këtë faqe ndihmon të flisni për rrëfimtarin dhe interpretimin përpara se të kaloni te romani origjinal.

• Nëna Lymberaki është romanciere-dramaturge tjetër.
• Rien ne va plus është greqisht me titull francez.
• Intervista 2004 ribotuar nga LiFO 2016.