Rina Katselli

Rina Katselli urodziła się w Kyrenii w 1938 roku i ukończyła greckie gimnazjum w tym mieście. Jako uczennica przyłączyła się do walki EOKA w latach 1955–1959 przeciwko brytyjskim rządom kolonialnym, a władze brytyjskie uwięziły ją na około miesiąc. W 1958 roku zaczęła reżyserować i grać w amatorskim teatrze w Kyrenii, a w 1959 roku napisała swoją pierwszą sztukę. Około czasu uzyskania niepodległości poślubiła Steliosa Katsellisa (źródła podają 1959 lub 1960 rok); jego rodzina była właścicielem hotelu Dome w Kyrenii.

Jej życie w Kyrenii skończyło się w lipcu 1974 roku, gdy wojska tureckie zajęły miasto, a niemal wszyscy jego greckocypryjscy mieszkańcy zostali wysiedleni. Przeniosła się najpierw do Limassol, a później osiadła w Nikozji. W 1981 roku została wybrana do Izby Reprezentantów z ramienia Partii Demokratycznej (DIKO) i reprezentowała wysiedlonych z Kyrenii do 1996 roku. Była pierwszą Greczynką cypryjską w parlamencie; Turczynka cypryjska, Ayla Halit Kazım, zasiadała w nim wcześniej, w 1963 roku. Przez czterdzieści lat była sekretarzem Towarzystwa Folklorystycznego Kyrenii, a w 1973 roku założyła wydawnictwo Χρυσοπολίτισσα (Chrysopolitissa). Zmarła 28 maja 2021 roku w wieku 83 lat.

Wczesne sztuki Katselli, pisane od 1959 roku, zebrano w 1970 roku w siedmiu powielanych tomach; Ο ανάξιος (Niegodny) wystawiono w 1962 roku. Po 1974 roku wykorzenienie stało się jej głównym tematem. Πρόσφυγας στον τόπο μου (Uchodźczyni we własnym kraju), wydana po raz pierwszy w 1975 roku pod pseudonimem «Γυναίκα της Κερύνιας» (Kobieta z Kyrenii), to opowieść w formie dziennika z drugiej połowy 1974 roku. Prostym, bezpośrednim językiem zapisuje zamach stanu, inwazję i pierwsze Boże Narodzenie na uchodźstwie, a dyskretnie przywołuje wersy Seferisa i Elytisa. Dla niej, jak tam napisała, Kyrenia nie była tylko przestrzenią geograficzną.

Jej powieści Στα βουνά της Τραμουντάνας (W górach Tramontany) i Γαλάζια φάλαινα (Błękitny wieloryb, 1978) otrzymały cypryjskie nagrody państwowe. Błękitny wieloryb opowiada o wysiedlonym Greku cypryjskim, prostym człowieku w obliczu niesprawiedliwości współczesnego świata i strachu przed bronią jądrową; wersję sceniczną wystawiła w 1980 roku Cypryjska Organizacja Teatralna (THOC). THOC wystawiła też Η τρελή γιαγιά (Szaloną babcię), a jedną z jej sztuk zagrano po włosku w Narodowej Akademii Sztuki Dramatycznej im. Silvia D’Amico w Rzymie. Pisała również historię lokalną i prace o folklorze, takie jak Κερύνεια εκ στόματος γερόντων (Kyrenia z ust starszych), oraz dwutomową biografię adwokata i uczonego z Kyrenii Savasa Christisa. Jej książki przetłumaczono na angielski, francuski, hiszpański i rosyjski.

Katselli czterokrotnie zdobyła Państwową Nagrodę Literacką Cypru, a w 2010 roku Republika Cypryjska przyznała jej Wyróżnienie za Doskonałość w Literaturze, Sztuce i Nauce. Fragmenty Πρόσφυγας στον τόπο μου znajdują się w Κείμενα Κυπριακής Λογοτεχνίας (Teksty literatury cypryjskiej), szkolnej antologii cypryjskiego Ministerstwa Edukacji. Biblioteka Uniwersytetu Cypryjskiego przechowuje Archiwum Riny Katselli i Towarzystwa Folklorystycznego Kyrenii w swoim cyfrowym repozytorium Λήκυθος. Spróbuj: przeczytaj ze słownikiem jej wpis z 30 grudnia 1974 roku i znajdź jedno zdanie o tym, co stracone, i jedno o tym, co pozostaje. Następnie użyj tekstu B2 z tej strony, aby przedstawić dwa miejsca ze swojego życia: Γεννήθηκα στην Κερύνεια, αλλά ζω στη Λευκωσία (Urodziłam się w Kyrenii, ale mieszkam w Nikozji). Zastąp miasta własnymi.

• Pierwsze wydanie jej dziennika uchodźczyni było podpisane tylko «Γυναίκα της Κερύνιας» (Kobieta z Kyrenii).
• Jej dziennik używa cypryjskich form czasownikowych, takich jak κάθουμαι i εύχουμαι, tam gdzie standardowa greka ma κάθομαι i εύχομαι.
• W latach 1974–75 uczyła się malowania ikon temperą jajeczną u mniszek z klasztoru Agios Minas.
• W 2015 roku została honorową przewodniczącą Towarzystwa Folklorystycznego Kyrenii.