Wybierz język

grecfacilegrecfacile
Ο λόφος του Στρέφη (μπροστά, με τα δέντρα) και τα Τουρκοβούνια πίσω του, από τον Άρειο Πάγο, 2020· στα Εξάρχεια, κοντά στον Στρέφη, μεγάλωσε η Ματούλα Ζαμάνη. Σύγχρονη φωτογραφία τοπίου, όχι πορτρέτο της τραγουδίστριας.
Ο λόφος του Στρέφη (μπροστά, με τα δέντρα) και τα Τουρκοβούνια πίσω του, από τον Άρειο Πάγο, 2020· στα Εξάρχεια, κοντά στον Στρέφη, μεγάλωσε η Ματούλα Ζαμάνη. Σύγχρονη φωτογραφία τοπίου, όχι πορτρέτο της τραγουδίστριας. · George E. Koronaios · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

C1Współczesna Grecja · Piosenkarka · autorka piosenek

Matula Zamani

Ματούλα Ζαμάνη

1981 · Region Trikala · Ateny · Amorgos

Matula Zamani (Ματούλα Ζαμάνη), urodzona w 1981 roku, to grecka piosenkarka i autorka piosenek, której rodzina to Wołosi z Panagii, wsi w regionie Trikala. Znana jest z długiej współpracy scenicznej z kompozytorem Thanasisem Papakonstantinu i z własnych albumów, od Varligali (2012) po Nuka (2018). Te tytuły to wołoskie słowa objaśnione po grecku, dlatego są żywym sposobem ćwiczenia definiowania słów w języku nowogreckim.

Życie

Rodzina Matuli Zamani to Wołosi z Panagii, wsi w regionie Trikala w Tesalii, i tam spędziła wczesne dzieciństwo, wśród rzek, dziadków i krewnych. Gdy miała siedem lat, rodzina przeniosła się do Aten, gdzie dorastała w dzielnicy Exarchia, przy wzgórzu Strefi. W wywiadzie dla LiFO w 2013 roku wspominała babcię, która przywiozła jej mały keyboard Casio, gdy miała około czterech lat, oraz dom, w którym śpiewali matka, ojciec i siostra; słuchano tam Hadjidakisa i Theodorakisa, ale też Beatlesów.

Uczęszczała do Gimnazjum i Liceum Muzycznego w Pallini, a następnie studiowała na Wydziale Filozoficznym, który ukończyła w pięć lat, nie przestając śpiewać. Z przyjaciółmi wykonywała rebetiko, pieśni tradycyjne i dawne piosenki ze Smyrny. Jej pierwszy występ na scenie, jak opowiedziała w 2017 roku dziennikowi Ta Nea, odbył się w małym barze w Exarchii, z grupą przyjaciół grających muzykę tradycyjną. W 2013 roku współpracowała już od około trzech lat z Thanasisem Papakonstantinu, a w 2020 roku powiedziała gazecie To Vima, że to jej dziesiąty rok występów z własnymi piosenkami. Mieszkała wtedy już na wyspie Amorgos, a koncerty zaprowadziły ją po całej Grecji i na Cypr.

Dzieła

Pierwszy album Zamani, Varligali (2012), ukazał się nakładem Antart Productions i składa się głównie z jej własnych tekstów i muzyki. Tytuł, jak wyjaśniła LiFO, to wołoskie wyrażenie oznaczające πέρα δώθε (tam i z powrotem). Piosenki nazwane od wysp Donusa i Folegandros sąsiadują z nową wersją utworu Τα χεράκια μου δεμένα (Moje rączki związane) Apostolosa Kaldarasa i Lefterisa Papadopulosa. W styczniu 2012 roku zaprezentowała album w ateńskim klubie Stavros tou Notou z zespołem Burger Project; recenzentka Eleni Lampraki nazwała ją autentyczną, czystą interpretatorką. Muma (2014, Sui Generis Music) bierze tytuł od wołoskiego słowa oznaczającego matkę i zawiera utwór Μπανιστηρτζού, nagrany z Eisvoleasem.

5 χειμώνες, 6 καλοκαίρια (5 zim, 6 lat, 2016) zbiera piętnaście nagrań koncertowych piosenek Papakonstantinu z jego koncertów z lat 2012–2015, z Zamani jako głównym głosem. W swojej notce kompozytor napisał, że zmagała się z jego trudnymi piosenkami i wyszła z tego zwycięsko; krytyk Jorgos Charonitis chwalił interpretacyjną prawdę jej śpiewu. Nuka, dziesięć piosenek wydanych w grudniu 2018 roku, znów ma wołoski tytuł, oznaczający καρυδιά (orzech włoski, drzewo), i jest zadedykowana jej ojcu, Jannisowi Zamanisowi. Od tego czasu wydaje głównie single, wśród nich Αλιάκμονας (2024), którego tytuł to nazwa rzeki w północnej Grecji. W 2020 roku opisała swój nowszy materiał jako emocjonalnie elektroniczny i rasowo tradycyjny.

Dziedzictwo w dzisiejszej Grecji

Zamani należy do pokolenia greckich wykonawców, którzy swobodnie poruszają się między pieśnią tradycyjną, rebetiko i piosenkami entechno kompozytorów takich jak Papakonstantinu, pisząc przy tym własny materiał. Jej tytuły albumów wprowadzają arumuński (wołoski), język romański od dawna używany w części Grecji, do greckiej muzyki popularnej, zawsze z objaśnieniem po grecku. Spróbuj: znajdź listy utworów z Varligali, Muma i Nuka i napisz po jednym greckim zdaniu dla każdego tytułu według wzoru jej własnej notki o Nuka: «Nuka», που στα βλάχικα σημαίνει «καρυδιά» (Nuka, co po wołosku znaczy orzech włoski). Następnie dodaj po grecku powód: dlaczego piosenkarka mogłaby wybrać słowo z języka swojej rodziny? Porównaj swoje zdania z dostosowanym tekstem na tej stronie. Pamiętaj, że same wołoskie słowa nie są greckie; greckie są objaśnienia wokół nich.

Czy wiesz, że…?

  • Tytuły jej albumów Varligali, Muma i Nuka to wszystko wołoskie słowa.
  • Uczyła się w muzycznej szkole średniej w Pallini pod Atenami.
  • Jej album koncertowy z Papakonstantinu nagrano na koncertach w latach 2012–2015.
  • Album Nuka (2018) zadedykowała ojcu.

Najważniejsze dzieła

Tytuł greckiTytułRok
VarligaliVarligali — Tam i z powrotem2012
MumaMuma — Matka2014
5 χειμώνες, 6 καλοκαίρια5 zim, 6 lat — piosenki Thanasisa Papakonstantinu, na żywo2016
NukaNuka — Orzech włoski (drzewo)2018
ΑλιάκμοναςAliakmonas — singiel2024

Wers do zapamiętania

Πιστεύω στην αγάπη και στην ελευθερία.

Pistévo stin agápi ke stin elefthería.

Wierzę w miłość i w wolność.

Ματούλα Ζαμάνη, συνέντευξη στο «118' με τη Ματούλα Ζαμάνη», LiFO, 9 Οκτωβρίου 2013
C1

Przeczytaj o pisarzu Matula Zamani po grecku (C1)

Słowa z tekstu

  • tytuł
  • objaśnienie
  • towarzyszę
  • tok myśli
  • nieznany
  • most
  • dedykuję
  • pochodzenie

Wypróbuj bezpłatną lekcję C1Pierwsze trzy ćwiczenia bez konta.

Inni na poziomie C1

Współczesna Grecja · Powieściopisarz i nowelistaAleksandros Papadiamandis1851 – 1911Starożytność · Poetka lirycznaSafonac. 630 BC – c. 570 BCStarożytność · TragediopisarzAjschylosc. 525 BC – 456 BCStarożytność · HistorykHerodotc. 484 BC – c. 425 BCRenesans · Poeta (renesans kreteński)Witsendzos Kornaros1553 – 1613 or 1614Starożytność · FilozofSokratesc. 470 BC – 399 BCStarożytność · FilozofEpikur341 BC – 270 BCStarożytność · Mówca i mąż stanuDemostenes384 BC – 322 BCRenesans · HymnografRoman Melodosc. 490 – c. 556Współczesna Grecja · Generał z 1821 roku, pamiętnikarzJoannis Makrijannis1797 – 1864Współczesna Grecja · PoetaNapoleon Lapatiotis1888 – 1944Współczesna Grecja · PowieściopisarzKonstandinos Teotokis1872 – 1923Współczesna Grecja · Reżyser filmowyTheo Angelopoulos1935 – 2012Współczesna Grecja · Poeta, satyrykKostas Warnalis1884 – 1974Współczesna Grecja · Reżyser teatralnyKarolos Kun1908 – 1987Starożytność · MatematykEuklidesc. 325 BC – c. 265 BCWspółczesna Grecja · Poeta, powieściopisarzKonstandinos Chadzopulos1868 – 1920Współczesna Grecja · PowieściopisarzM. Karagatsis1908 – 1960Współczesna Grecja · Powieściopisarz, dramatopisarzAngelos Terzakis1907 – 1979Współczesna Grecja · PoetaManolis Anagnostakis1925 – 2005Współczesna Grecja · PowieściopisarzKostas Tachtsis1927 – 1988Współczesna Grecja · Uczony, oświecenieEugeniusz Bulgaris1716 – 1806Współczesna Grecja · Artysta (arte povera)Jannis Kounellis1936 – 2017Współczesna Grecja · RzeźbiarkaChryssa (Vardea)1933 – 2013Współczesna Grecja · KompozytorNikos Skalkottas1904 – 1949Współczesna Grecja · KompozytorManolis Kalomiris1883 – 1962Współczesna Grecja · Dziennikarka, feministkaKalliroi Parren1861 – 1940Współczesna Grecja · Poetka, aktorkaKaterina Gogu1940 – 1993Współczesna Grecja · FolklorystaNikolaos Politis1852 – 1921Współczesna Grecja · ArchitektDimitris Pikionis1887 – 1968Współczesna Grecja · KompozytorThanos Mikrucikos1947 – 2019Współczesna Grecja · Dramatopisarz, dziennikarzSpiros Melas1882 – 1966Współczesna Grecja · PowieściopisarkaAlkyoni PapadakiWspółczesna Grecja · Historyczka teatru · badaczka przekładuAnna TabakiWspółczesna Grecja · ChoreografAndonis Foniadakis1971Współczesna Grecja · Pieśniarka · malarkaArleta1945 – 2017Współczesna Grecja · Aktorka teatralna i filmowaBetty Arvaniti1939Współczesna Grecja · Śpiewaczka muzyki wyspiarskiejEleni Legaki1956Współczesna Grecja · Piosenkarka · rebetiko i laïkoFoteini Velesiotou1958Współczesna Grecja · Choreograf · tancerzIoannis Mandafounis1981Współczesna Grecja · Poetka · tłumaczka · redaktorkaKaterina Iliopoulou1967Współczesna Grecja · Aktorka teatralnaKyveli1888 – 1978Współczesna Grecja · Piosenkarka · autorka tekstówLizeta Kalimeri1969Starożytność · Starożytny powieściopisarzLongosWspółczesna Grecja · PiosenkarzLoukas GiorkasWspółczesna Grecja · Malarka i graficzkaLukia Madżoru1914 – 2008Starożytność · Logograf i mówcaLizjaszc. 445 BC – c. 380 BCWspółczesna Grecja · ŚpiewaczkaMarika Papagika1890 – 1943Współczesna Grecja · Tenor · wokalista crossoverMario Frangoulis1966Współczesna Grecja · Piosenkarka · kompozytorka · pedagog muzycznaMariza Koch1944Współczesna Grecja · Poetka · tłumaczkaMelissanthi1907 – 1990Starożytność · Rzeźbiarz w brązieMyronWspółczesna Grecja · Malarka i artystka tkaninyNiki Kanagini1933 – 2008Współczesna Grecja · Śpiewak laïkoNikos Vertis1976Współczesna Grecja · Aktorka teatralna · tłumaczkaNonika Galinea1938 – 2023Starożytność · Poetka · epigramatyczkaNossisWspółczesna Grecja · RaperPavlos Fyssas1979 – 2013Współczesna Grecja · Piosenkarka · autorka piosenekPenny BaltatziStarożytność · FilozofPlotync. AD 204–205 – 270Współczesna Grecja · ChoreografkaSofia Mavragani1978Współczesna Grecja · Reżyser teatralny i operowySpiros Ewangelatos1940 – 2017Starożytność · AntologistaStobajosStarożytność · Poeta elegijnyTyrtajos7th c. BCWspółczesna Grecja · Piosenkarz · autor piosenekVictor Vernicos2006Współczesna Grecja · Poetka · prozaiczkaWiktoria Theodoruc. 1925 – 2019Współczesna Grecja · Hellenistka i badaczkaJacqueline de Romilly1913 – 2010

Wszystkie postacie →