Arleta

Arleta urodziła się w Atenach 3 marca 1945 roku jako Argyro-Nikoleta Tsapra, ale od dziecka wszyscy nazywali ją Arletą. (Niektóre anglojęzyczne doniesienia podają jako jej imię Ariadne; greckie nekrologi podają Argyro-Nikoleta.) Dorastała w Metaksurjio, potem przez dziesięciolecia mieszkała w Eksarchii, dzielnicy, którą nazywała swoją ojczyzną, a w końcu w Kipseli. Po szkole Arsakeio rozpoczęła studia malarstwa w ateńskiej Szkole Sztuk Pięknych. W czerwcu 1965 roku, podczas studenckiej wycieczki, student prawa Giorgos Papastefanou usłyszał, jak śpiewa Άξιον Εστί (Godne jest) Theodorakisa, i przedstawił ją Alekosowi Patsifasowi z wytwórni Lyra.

Jej pierwszy singiel ukazał się w 1966 roku, a w tym samym roku pierwszy album z piosenkami Giannisa Spanosa, Notisa Mavroudisa, Nikosa Chouliarasa i Giorgosa Kontogiorgosa. Śpiewała w boîtes w Place, takich jak Η Παράγκα (Szopa) i Οι Νεφέλες (Chmury). Jednak w czasie dyktatury wojskowej 1967–1974 dwie piosenki z jej pierwszego albumu ocenzurowano, a ona wycofała się ze sceny, gdy zrozumiała, że każdy lokal, w którym zaśpiewa, zostanie zamknięty. Po upadku junty, na zaproszenie Georges’a Moustakiego, śpiewała w paryskim teatrze Bobino.

Jej zdrowie było kruche. 11 lutego 2008 roku, kilka minut przed koncertem w Wolos, doznała krwotoku mózgowego, ale wróciła do zdrowia i w 2009 roku powróciła z podwójnym albumem. Po wielu miesiącach w szpitalu w następstwie udaru i zawału serca zmarła w ateńskim szpitalu Evangelismos 8 sierpnia 2017 roku w wieku 72 lat.

Arleta należała do Νέο Κύμα, stylu, który Lyra promowała od 1964 roku: delikatnych, starannie pisanych piosenek dla nowych głosów i małych zespołów, bliższych piosence lekkiej niż opartemu na buzuki λαϊκό (piosence ludowej). Krytycy porównywali ją z Joan Baez i Judy Collins, ale ona chciała przede wszystkim opowiadać historie swoją gitarą. Wśród jej wczesnych płyt są Αρλέτα 2 (Arleta 2, 1967), 12+1 τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι (12+1 piosenek Manosa Hatzidakisa, 1969) i Έξι μέρες (Sześć dni, 1970), wiersze Pavliny Pampoudi z jej własną muzyką.

Była też interpretatorką poezji. Τρίτη Ανθολογία (Trzecia antologia, 1975) Spanosa była muzyczną oprawą wierszy Varnalisa, Kavvadiasa i innych, a w 1978 roku nagrała Romancero gitano Theodorakisa, wiersze Lorki w greckim przekładzie Odisseasa Elitisa. W 1981 roku ukazała się płyta Ένα καπέλο γεμάτο τραγούδια (Kapelusz pełen piosenek), jej pierwszy album z własnymi piosenkami.

Największy sukces przyszedł we współpracy z kompozytorem Lakisem Papadopoulosem i autorką tekstów Marianiną Kriezi: albumy Περίπου (Mniej więcej, 1984) i Τσάι γιασεμιού (Herbata jaśminowa, 1985) zawierały Σερενάτα (Serenadę) i Batida de coco. Później ukazał się album Άσε τα κρυφά κρυμμένα (Zostaw sekrety ukryte, 1991) z jej znaną piosenką Μπαρ «Το ναυάγιο» (Bar „Wrak”). Mówiła, że odrzucała piosenki, o których wiedziała, że staną się przebojami, bo do niej nie pasowały. W 1997 roku wydawnictwo Kastaniotis opublikowało jej książkę Από πού πάνε για την άνοιξη; (Którędy do wiosny?) z tekstami, słowami piosenek i rysunkami.

Gdy Arleta zmarła w 2017 roku, minister kultury Lydia Koniordou nazwała ją latarnią współczesnej greckiej piosenki. We wrześniu 2018 roku przyjaciele i koledzy, wśród nich Foteini Velesiotou, Tania Tsanaklidou i Phoebe Killdeer z Nouvelle Vague, dali w Odeonie Heroda Attyka koncert w hołdzie Ακόμη και αν φύγεις (Nawet jeśli odejdziesz). Jej nagrania łatwo znaleźć, w tym Demo (2010), dziesięć anglojęzycznych piosenek odnalezionych w archiwum Lyry około 35 lat po ich nagraniu. Krótkie zadanie: posłuchaj Τσάι γιασεμιού (1985), do słów Marianiny Kriezi, nie czytając tekstu. Potem oceń piosenkę jednym greckim zdaniem na wzór jej własnego komentarza o Nowej Fali, na przykład Το τραγούδι μπορεί να είναι απλό, βαρετό όμως δεν είναι (Piosenka może jest prosta, ale nudna nie jest). To nasze własne zdanie do ćwiczeń, nie wers piosenki.

• Na etykiecie jej pierwszego singla z 1966 roku widniało «Παρουσιάζουμε την Αρλέττα με την κιθάρα της» (Przedstawiamy Arlettę z jej gitarą), z podwójnym τ; na następnym singlu imię pisano już Αρλέτα.
• Jako mała dziewczynka chciała zostać pucybutem, a potem przez jakiś czas koniem.
• Choć nazywano ją „królową boîtes”, mówiła, że w Place śpiewała tylko około półtora roku.
• Mówiła, że jedyne, co kiedykolwiek w życiu zgromadziła, to gitary.