Longos

O Longosie jako osobie nie wiadomo prawie nic. Nie zachowała się żadna starożytna biografia i żaden inny starożytny pisarz o nim nie wspomina. Jego imię, zapisywane też jako Longus, dotarło do nas dzięki rękopisom jednej powieści, Δάφνις και Χλόη (Dafnis i Chloe). Historie literatury umieszczają go zwykle w II lub III wieku n.e., w epoce cesarstwa rzymskiego, ale tę datę szacuje się na podstawie stylu i powiązań literackich, a nie dokumentów. Niektóre greckie historie literatury nazywają go po prostu Longosem z Lesbos. Inne są ostrożniejsze: powieść pokazuje dobrą znajomość wyspy i okolic Mityleny, ale nie dowodzi, gdzie autor się urodził ani gdzie mieszkał.

Jedyny osobisty głos, jaki słyszymy, należy do narratora prologu. Mówi on, że podczas polowania na Lesbos zobaczył w gaju Nimf obraz pełen scen miłosnych. Pełen podziwu znalazł kogoś, kto objaśnił mu obraz, i w odpowiedzi ułożył cztery księgi, jako dar dla Erosa, Nimf i Pana oraz jako miłą własność dla wszystkich. Ta rama należy do fikcji: to zabieg literacki, który zamienia obraz w opowieść, a nie wiarygodna autobiografia. Każdy pełniejszy życiorys Longosa musiałby zostać wymyślony, dlatego ta strona trzyma się samej powieści.

Δάφνις και Χλόη (Dafnis i Chloe), przekazywana też pod tytułem Ποιμενικά (Opowieści pasterskie), to starogrecka powieść w czterech księgach. W majątku niedaleko Mityleny koziarz Lamon znajduje chłopczyka karmionego przez jedną z jego kóz. Dwa lata później pasterz Dryas znajduje w grocie Nimf dziewczynkę karmioną przez owcę. Dwoje podrzutków, Dafnis i Chloe, dorasta, pasąc razem swoje stada. Powoli, z początku tego nie rozumiejąc, zakochują się w sobie. Stary człowiek, Filetas, wyjaśnia im, kim jest Eros. Przygody przerywają idyllę: piraci z Tyru porywają Dafnisa, a spór między Metymną a Mityleną sprowadza na pola uzbrojonych młodzieńców. W czwartej księdze Dafnis zostaje rozpoznany jako syn Dionizofanesa, właściciela majątku, a Chloe jako córka Megaklesa. Opowieść kończy się ich ślubem.

Tym, co wyróżnia tę powieść, jest jej rytm. Pory roku kształtują fabułę: wiosenne kwiaty i pszczoły w księdze 1, potem przejście od wiosny do lata; jesienne winobranie w księdze 2; a w księdze 3 zima z obfitym śniegiem, która rozdziela młodą parę aż do powrotu wiosny. Longos przenosi kozy, fletnie Pana i wiejskich bogów dawniejszej poezji pasterskiej, znanej z Teokryta, do eleganckiej prozy zbudowanej z krótkich, wyważonych fraz.

Dafnis i Chloe miał długie życie poza Grecją. Francuski przekład Jacques’a Amyota z 1559 roku sprawił, że powieść stała się szeroko czytana w Europie. W 1809 roku francuski uczony Paul-Louis Courier znalazł w rękopisie z Biblioteki Laurenziana we Florencji fragment, którego brakowało w innych kopiach, a potem, jak głosi słynna historia, poplamił stronę atramentem. Balet Maurice’a Ravela Daphnis et Chloé miał premierę w Paryżu 8 czerwca 1912 roku. W Grecji Orestis Laskos nakręcił niemy film Δάφνις και Χλόη (1931). Dla ćwiczenia przeczytaj zdanie do zapamiętania na tej stronie wraz z jego nowogreckim przekładem. Porównaj starożytne słowa ἦρος i θέρους z nowożytnymi η άνοιξη (wiosna) i το καλοκαίρι (lato). Potem napisz dwa własne zdania o końcu wiosny na wyspie: jedno o tym, co widzisz, drugie o tym, co słyszysz.

• Prolog przedstawia całą powieść jako pisemną odpowiedź na obraz zobaczony na Lesbos.
• Wiosna, lato, winobranie i śnieżna zima mijają w pierwszych trzech księgach.
• Kleks Couriera z 1809 roku utrudnił sprawdzenie w rękopisie fragmentu, który właśnie przepisał.
• Balet Ravela poznał tę historię przez francuską tradycję przekładu Amyota.