Myron

Prawie wszystko, co wiemy o Myronie, pochodzi od autorów żyjących wieki po nim. Rzymski pisarz Pliniusz Starszy w I wieku n.e. podaje, że Myron urodził się w Eleuterach, mieście na granicy Attyki i Beocji, i nazywa go uczniem Hageladasa, rzeźbiarza w brązie z Argos. Grecki autor opisu podróży Pauzaniasz w II wieku n.e. nazywa go Myronem z Aten; Eleutery przyłączyły się do Ateńczyków. Współczesne opracowania umieszczają jego działalność mniej więcej w latach 480–440 p.n.e. Własna lista odlewników Pliniusza stawia go jednak w 90. olimpiadzie (420–417 p.n.e.), co słabo zgadza się z pozostałymi świadectwami; dlatego jego dokładne daty pozostają niepewne.

Myron pracował głównie w brązie, prestiżowym materiale posągów bogów i atletów. Pauzaniasz widział jego dzieła w kilku miejscach: na ateńskim Akropolu Perseusza, który właśnie ściął Meduzę, na Eginie drewniany posąg Hekate, a w Olimpii posągi zwycięzców, w tym pankratiasty Timantesa z Kleonaj. Jego syn Lykios również został rzeźbiarzem; Pauzaniasz widział na Akropolu jego brązowego chłopca z kropidłem. O życiu prywatnym Myrona nie wiadomo nic i nie zachował się żaden jego portret. Łacińska pisownia Myron i greckie Μύρων oznaczają tego samego artystę, którego nie należy mylić z późniejszymi imiennikami, takimi jak historyk Myron z Prieny.

Brązy Myrona zaginęły. Przetrwały rzymskie kopie marmurowe, wykonane wieki później i zidentyfikowane dzięki antycznym opisom. Najbardziej znany jest Δισκοβόλος (Dyskobol), którego oryginał datuje się na około 460–450 p.n.e. W dialogu Φιλοψευδής (Miłośnik kłamstwa) Lukian opisuje posąg dyskobola pochylonego w pozycji rzutu, zwróconego ku ręce trzymającej dysk i lekko zginającego jedno kolano; jego gospodarz potwierdza, że to dzieło Myrona. Ten opis pomógł badaczom rozpoznać kopie, takie jak Dyskobol Lancellottich, znaleziony w Rzymie w 1781 roku i dziś przechowywany w Narodowym Muzeum Rzymskim, oraz Dyskobol Townleya, znaleziony w Willi Hadriana koło Tivoli i dziś znajdujący się w British Museum.

Pliniusz wymienia też satyra podziwiającego flety, razem z Ateną. Zwykle utożsamia się go z brązową grupą Ateny i Marsjasza, która stała na ateńskim Akropolu około 450 roku p.n.e.; marmurowa kopia Ateny znajduje się w Liebieghaus we Frankfurcie. Najsłynniejszym dziełem w starożytności była brązowa jałówka, wysławiana w wielu greckich epigramach, jakby była żywa. Pliniusz uważał, że Myron był chyba pierwszym, który pomnożył realizm, że był bardziej różnorodny niż Poliklet i staranniejszy w proporcjach, lecz nie wyraził uczuć duszy. Jego Dyskobol chwyta ciało w chwili między dwoma ruchami.

Brązy Myrona zaginęły, ale Grecja zachowuje ślady jego świata. Jego rodzinne Eleutery leżą w pobliżu przełęczy Kaza, przy starej drodze Ateny–Teby, gdzie można dojść do późniejszej ateńskiej twierdzy z IV wieku p.n.e. Słowo δισκοβόλος (dyskobol) wciąż należy do zwykłej nowogreczyzny. Spróbuj z fotografią Dyskobola Lancellottich, rzymskiej kopii: opisz go trzema greckimi zdaniami, Σκύβει μπροστά (Pochyla się do przodu), Λυγίζει το δεξί γόνατο (Zgina prawe kolano) i Γυρίζει το κεφάλι προς τον δίσκο (Obraca głowę w stronę dysku). Potem obejrzyj kopię Townleya w British Museum i dodaj czwarte zdanie: jej głowa patrzy w dół, bo dodano ją później i nie należy do posągu.

• Pliniusz podaje, że Myron pochodził z Eleuter, a Pauzaniasz nazywa go Myronem z Aten.
• Dyskobol Townleya w British Museum ma głowę, która do niego nie należy, zrekonstruowaną ze wzrokiem w dół zamiast do tyłu, ku dyskowi.
• W greckim epigramie Marka Argentariusza brązowa jałówka Myrona mówi, że rzeźbiarz ją tu przywiązał.
• Syn Myrona, Lykios, również był rzeźbiarzem; jego brązowy chłopiec stał na Akropolu.