Spiros Ewangelatos

Spiros Ewangelatos urodził się w Atenach 20 października 1940 roku jako syn kompozytora Andiochosa Ewangelatosa i harfistki Kseni Bureksaki. W 1961 roku ukończył szkołę dramatyczną Teatru Narodowego i studiował filologię na Uniwersytecie Ateńskim, gdzie w 1970 roku uzyskał doktorat. W latach 1966–1970 studiował teatrologię na Uniwersytecie Wiedeńskim dzięki stypendium. Zawodowo zaczął reżyserować w wieku około dwudziestu jeden lat sztuką Φορτουνάτος (Fortunatos), kreteńską komedią Markosa Andoniosa Foskolosa, której tekst znalazł w ateńskiej księgarni.

Na początku kariery założył zespół o nazwie Νεοελληνική Σκηνή (Scena Nowogrecka); źródła podają rok 1962 lub 1972. W latach siedemdziesiątych reżyserował dla Teatru Narodowego w Epidaurze, a w 1975 roku założył Amfi-Teatro. W latach 1977–1980 był dyrektorem generalnym Teatru Państwowego Grecji Północnej, a w latach 1984–1987 Greckiej Opery Narodowej, której radzie później także przewodniczył. W 1989 roku został profesorem Uniwersytetu Ateńskiego, a w 1991 roku przeszedł do jego nowego Wydziału Studiów Teatralnych. W 2005 roku wybrano go do Akademii Ateńskiej; w 2012 roku był jej wiceprezesem, a w 2013 roku prezesem. W lutym 2011 roku trudności finansowe zmusiły go do zawieszenia działalności Amfi-Teatro. Zmarł 24 stycznia 2017 roku.

Ewangelatos podchodził do sztuki najpierw jako filolog, badając jej tekst i historię, a potem jako człowiek sali prób. Napisał wiele studiów o teatrze kreteńskim i tradycji teatralnej Wysp Jońskich i przeniósł te badania na scenę. Wśród dawnych dzieł, które wskrzesił, były Ερωτόκριτος (Erotokritos) Kornarosa, Ερωφίλη (Erofili) Chorcacisa, Ιφιγένεια εν Ληξουρίω (Ifigenia w Liksuri) Kacaitisa, którą pokazał na festiwalu w Edynburgu, oraz Ευγένα (Ewgena) Monselezego. Tłumaczył też sztuki autorów greckich i obcych.

Dramat antyczny zajmował centralne miejsce w jego pracy. Dla Teatru Narodowego wyreżyserował Ηλέκτρα (Elektrę) Sofoklesa w Epidaurze w 1972 roku i Βάκχαι (Bachantki) Eurypidesa w 1975 roku. Amfi-Teatro, przez wiele lat mające siedzibę przy ulicy Adrianu w Place, zrealizowało 95 produkcji i wystąpiło na około trzydziestu międzynarodowych festiwalach, wydając do każdego przedstawienia naukowy program. Wyreżyserował też wiele oper dla Greckiej Opery Narodowej; ostatnią był Werter Masseneta w 2014 roku. Wśród jego nagród była Nagroda im. Karolosa Kuna w 1988 roku za Oresteję. Jego ostatnia inscenizacja, Αμύντας (Amyntas), przypisywana Jeorjosowi Mormorisowi, miała premierę w Odeonie Heroda Attyka 8 lipca 2016 roku.

Jego dorobek żyje w greckiej teatrologii i na scenie. W 2017 roku Festiwal Ateński wznowił Αμύντας (Amyntas) pod nadzorem jego córki, reżyserki Kateriny Ewangelatu, która w 2019 roku została dyrektorką artystyczną Festiwalu Aten i Epidauru. W 2022 roku międzynarodowa konferencja na Kefalinii, zorganizowana we współpracy z Akademią Ateńską, poświęcona była jego teatrowi. Wiele recenzji greckiej prasy z jego przedstawień zdigitalizowano w archiwum Teatru Narodowego. Znajdź wycinek z 1972 roku zatytułowany Μία νέα «Ηλέκτρα» του ’72 (Nowa „Elektra” z ’72) i przeczytaj grecki nagłówek. Następnie weź jedno działanie sceniczne i sformułuj je dwa razy po grecku: jako sugestię, Ίσως θα μπορούσες να γυρίσεις αργά (Może mógłbyś powoli się odwrócić), i jako rozkaz, Γύρνα αμέσως! (Odwróć się natychmiast!). To nasze własne zdania do ćwiczeń.

• Tekst swojej pierwszej inscenizacji, Fortunatosa, znalazł w księgarni, gdy wspomniał mu o nim pewien profesor.
• Jego ostatnia inscenizacja operowa, Werter Masseneta, była grana w 2014 roku w Teatrze Olympia w Atenach.
• Każdej produkcji Amfi-Teatro towarzyszył program przygotowany pod naukową odpowiedzialnością teatrologów.
• Zapytany w 2016 roku, co go prowadziło przez tyle lat, odpowiedział jednym słowem: Το ψώνιο (obsesja).