Dimitris Pikionis

Pikionis urodził się w Pireusie w 1887 roku. Studiował inżynierię lądową na Politechnice Ateńskiej, którą ukończył w 1908 roku, ale jego pierwszą pasją było malarstwo. Wyjechał następnie do Monachium, gdzie uczył się rysunku i rzeźby, a potem do Paryża, gdzie studiował malarstwo i chłonął nową sztukę swoich czasów. W tamtych latach był bliskim przyjacielem Giorgia de Chirico, malarza urodzonego w Wolos, z którym dzielił fascynację ciszą i tajemnicą miejsc starożytnych – nastrojem, który później pojawił się w jego własnej twórczości.

Po powrocie do Grecji wybrał architekturę i przez ponad trzy dekady wykładał na Politechnice, gdzie przez jego zajęcia przeszły pokolenia greckich architektów. Jednocześnie podróżował po greckich wsiach, rysując i mierząc domy, dziedzińce i mury: dla niego anonimowi budowniczowie wysp i gór byli nauczycielami równie ważnymi jak starożytni. W latach 30. należał do kręgu intelektualistów, którzy chcieli określić nowoczesną kulturę grecką zakorzenioną w tradycji, i wraz z malarzem Nikosem Hadzikiriakosem-Gikasem redagował pismo Το Τρίτο Μάτι (Trzecie oko, 1935–1937). Wśród jego budynków z tej dekady są szkoła podstawowa na zboczach Likavitosu i Szkoła Eksperymentalna Uniwersytetu w Salonikach. Po wojnie przyszło jego wielkie zlecenie: zagospodarowanie terenu wokół Akropolu i wzgórza Filopapposa. W 1966 roku został wybrany członkiem Akademii Ateńskiej (Ακαδημία Αθηνών). Zmarł w Atenach w 1968 roku.

Pikionis był modernistą, który odmawiał zerwania z przeszłością. W jego wczesnych budynkach, takich jak szkoła w Pefkakii na Likavitosie (1932) i Szkoła Eksperymentalna w Salonikach (połowa lat 30.), czyste nowoczesne bryły spotykają się z lokalnymi materiałami, drewnem, dachami z dachówki i dziedzińcami inspirowanymi tradycyjnymi domami. W swoich pismach, przede wszystkim w eseju Συναισθηματική τοπογραφία (Topografia uczuciowa), opublikowanym w Το Τρίτο Μάτι w połowie lat 30., dowodził, że architektura zaczyna się od wsłuchania się w miejsce: w jego światło, kamienie, zbocza, pamięć, którą przechowuje.

Jego arcydzieło wprowadza tę ideę w życie. W latach 1954–1957 zaprojektował dojścia do Akropolu i ścieżki na leżącym naprzeciwko wzgórzu Filopapposa. Zamiast asfaltu i betonu użył kamienia, a także fragmentów marmuru, cegieł i dachówek z neoklasycystycznych domów Aten, które wówczas burzono. Pracował na miejscu z kamieniarzami, wybierając i układając kawałki niemal jeden po drugim, tak że ścieżki wyglądają, jakby wyrosły z ziemi, a ich wzory przypominają jednocześnie bizantyjskie posadzki, ogrody japońskie i wiejskie dziedzińce. Przy okazji odrestaurował kościółek Άγιος Δημήτριος Λουμπαρδιάρης (św. Demetriusza Lumbardiarisa) i zbudował obok niewielki pawilon. Rezultatem nie jest pomnik rywalizujący z Partenonem, lecz skromna, kontemplacyjna trasa, która przygotowuje wędrowca do jego ujrzenia.

Najlepszym hołdem dla Pikionisa jest przejście jego ścieżkami. Zacznijcie od deptaka Dionysiou Areopagitou, wejdźcie na wzgórze Filopapposa obok kościoła Agios Dimitrios Loumbardiaris i spójrzcie na kamienie pod stopami: niemal każdy wybrał on sam. Architekci z całego świata przyjeżdżają, by badać to dzieło, regularnie przywoływane jako wzór projektowania krajobrazu z szacunkiem dla historii. W Grecji jego nazwisko oznacza architekturę nowoczesną, a zarazem grecką, zakorzenioną w świetle i materiale; jego rysunki i pisma zostały wydane i wystawione, a jego nauczanie ukształtowało wielu czołowych architektów kraju.

• Wiele kamieni jego ścieżek przy Akropolu pochodzi z wyburzonych XIX-wiecznych domów Aten.
• W młodości przyjaźnił się z Giorgiem de Chirico.
• Najpierw wykształcił się na inżyniera budownictwa i chciał zostać malarzem, zanim zwrócił się ku architekturze.
• Za swoich nauczycieli uważał, obok starożytnych, anonimowych budowniczych greckich wsi.