Nossis

Nossis pochodziła z Lokroi Epizefyryjskich (Lokroi Epizephyrioi), greckiej kolonii na jońskim wybrzeżu dzisiejszej Kalabrii w południowych Włoszech. Niemal wszystko, co o niej wiemy, pochodzi z jej własnych wierszy. Epitafium, które napisała dla Rintona z Syrakuz, autora utworów komicznych, jest jedną ze wskazówek sytuujących jej działalność na początku III wieku p.n.e., około 300 r. p.n.e. Nie zachowały się daty urodzin ani śmierci. Łacińska pisownia Nossis i greckie Νοσσίς oznaczają tę samą poetkę; Włosi często nazywają ją Nosside.

Jej wiersze sugerują kobietę o pewnej pozycji. W dedykacji dla Hery wymienia matkę Teofilis i babkę Kleochę, śledząc swój ród dwa pokolenia wstecz w linii żeńskiej. Darem jest szata z cienkiego lnu, kosztowny prezent. Kilka wierszy mówi pewnie w pierwszej osobie: Nossis podaje własne imię, przypisuje sobie przychylność Muz i staje obok Safony z Lesbos.

Jej twórczość przetrwała, ponieważ późniejsi antologiści ją cenili. Około 100 r. p.n.e. Meleager z Gadary włączył ją do swojego Wieńca, antologii, w której każdego poetę porównano do kwiatu; mówi, że sam Eros roztopił wosk jej tabliczek do pisania. Później Antypater z Tesaloniki zaliczył ją do dziewięciu poetek, nazywając ją θηλύγλωσσος (o kobiecym języku). Dawne teorie, że przewodziła kręgowi kobiet podobnemu do tego, który łączy się z Safoną, pozostają spekulacją.

Nossis pisała epigramaty: krótkie wiersze w dystychach elegijnych, formę, która narodziła się na grobach i darach wotywnych, a w epoce hellenistycznej stała się sztuką literacką. Około dwunastu zachowało się w księgach 5, 6, 7 i 9 Antologii greckiej, w literackiej greczyźnie doryckiej (na przykład ἁ zamiast ἡ jako rodzajnik). Większość to dedykacje. Bruttyjscy wojownicy porzucają tarcze pod ciosami Lokrów, a tarcze wiszą teraz w świątyniach bogów; Samyta ofiarowuje Afrodycie zdobiony czepiec pachnący nektarem; Artemida jest proszona, by przybyła do Lokroi i uwolniła kobietę imieniem Alketis od ciężkich bólów porodowych.

Druga grupa przygląda się obrazom. Nossis chwali malowane portrety Melinny, Taumarety, Kallo i Sabaithis za podobieństwo: twarz Melinny przypomina twarz jej matki, a domowy piesek Taumarety merdałby ogonem przed obrazem, sądząc, że widzi swoją panią. Inny wiersz zaprasza kobiety, by obejrzały ozdobiony złotem posąg Afrodyty, ofiarowany przez Polyarchis. Te wiersze poświęcają rzadką uwagę kobietom jako darczyńczyniom, portretowanym i widzkom.

Badacze często odczytują dwa wiersze jako ramę jej zbioru. Jeden głosi, że nic nie jest słodsze od miłości: kogo Afrodyta nie pokochała, ten nie wie, jakimi kwiatami są róże. Drugi prosi cudzoziemca płynącego do Mityleny, by przekazał, że ziemia lokryjska zrodziła kobietę miłą Muzom i że na imię jej Nossis.

Nossis nie ma pomnika w Grecji, ale jej wiersze znajdują się w każdym wydaniu Antologii greckiej, a czyta się ją obok Safony, Erinny i Anyte jako jedną z nielicznych starożytnych greckich poetek, po których zachowały się całe wiersze. W Locri Narodowe Muzeum i Park Archeologiczny chronią miasto, które znała, w tym terakotowe tabliczki wotywne (pinakes) z V wieku p.n.e., inny rodzaj daru z tego samego miasta. Do ćwiczenia C1 zacznij od cytowanej dedykacji i naszej wersji nowogreckiej. Napisz: Η Θευφιλίς προσφέρει στην Ήρα ένα λινό ένδυμα (Teofilis ofiarowuje Herze lnianą szatę). Następnie zastąp oba dopełnienia zaimkami: Της το προσφέρει (Ofiarowuje jej ją). Na koniec opisz własny prezent w tych samych dwóch krokach.

• Jeden czterowierszowy utwór wymienia Nossis, jej matkę Teofilis i babkę Kleochę.
• Antypater z Tesaloniki nazwał swoje dziewięć poetek dziewięcioma ziemskimi Muzami, odpowiednikiem dziewięciu niebiańskich.
• W jednym epigramacie wyobrażamy sobie domowego pieska, który wita malowany portret, jakby był jego panią.
• Jej epitafium dla komediopisarza Rintona jest jedną ze wskazówek pozwalających ją datować.