Spiros Melas

Melas urodził się 13 stycznia 1882 roku w Nafpaktos, małym portowym miasteczku nad Zatoką Koryncką, znanym Europejczykom jako Lepanto. Dzieciństwo i młodość spędził w różnych greckich miastach; rodzina osiadła w końcu w Pireusie, a po śmierci ojca musiał pracować, by ją utrzymać. Pierwsze kroki w dziennikarstwie stawiał w pirejskiej gazecie Φωνή του Πειραιά (Głos Pireusu) i nigdy naprawdę nie rozstał się z prasą: przez dziesięciolecia pisał reportaże, kroniki i artykuły polemiczne dla ateńskich gazet, takich jak Ακρόπολις i Άστυ, a w ostatnich latach dla Ελευθερία (1957–1966). Był członkiem założycielem związku dziennikarzy ateńskich (ΕΣΗΕΑ) i słynął z ostrego, bojowego i żywego stylu.

Jednocześnie pisał dla teatru. Jego pierwszą sztukę, Ο γιος του ίσκιου (Syn cienia), wystawił w 1907 roku zespół Eftychiosa Vonaserasa, gdy Ateny odkrywały nowoczesny dramat Ibsena i jego naśladowców, a w kolejnych dziesięcioleciach przeszedł od dramatu do komedii i sztuk historycznych. W okresie międzywojennym był jedną z dobrze znanych postaci życia teatralnego stolicy, jako autor, krytyk i polemista.

Mniej więcej od 1930 roku coraz bardziej zwracał się ku historii, pisząc popularne biografie ludzi 1821 roku w żywym stylu raczej dziennikarza niż uczonego. Jego pozycję jako literata uznała Akademia Ateńska, która w 1936 roku uroczyście przyjęła go w poczet członków; w 1959 roku był jej prezesem. Pisał do późnej starości i zmarł w Atenach 2 kwietnia 1966 roku.

Wczesne sztuki Melasa należą do nowego greckiego teatru idei lat 1900–1910: Ο γιος του ίσκιου (1907) i Το άσπρο και το μαύρο (Białe i czarne, 1913), wystawiona przez zespół wielkiej aktorki Kyveli.

Najszerszą publiczność zdobył komedią. Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται (Tata idzie do szkoły), wystawiona po raz pierwszy w 1935 roku, opowiada o Prokopisie, prostym, naiwnym ojcu, który z miłości do syna odkłada na bok własne interesy, a nawet własne życie; jej humor rodzi się z jego niewinności i spontaniczności. Stała się ulubienicą greckich scen, Teatr Narodowy wznowił ją w 1954 roku, a w 1953 roku ją sfilmowano. Jego późna sztuka Ο βασιλιάς και ο σκύλος (Król i pies, 1953) przedstawia słynne spotkanie Aleksandra Wielkiego z Diogenesem Cynikiem, zdobywcy świata i filozofa, który prosi go tylko, by odsunął się od jego słońca.

Jego pisarstwo historyczne jest być może najtrwalszą częścią dorobku. Ο γέρος του Μωριά (Starzec z Morei, 1931, dwa tomy), życiorys Teodorosa Kolokotronisa, opowiada o rewolucji w tempie powieści i z kolorytem reportażu prasowego. W tym samym roku wydał życiorys admirała Miaulisa, a potem przyszło wiele podobnych książek, aż po Φιλικοί: οι πρόδρομοι του '21 (Filikowie: prekursorzy roku 1821, 1960). Napisał też dramat Παπαφλέσσας (Papaflessas, 1937) o płomiennym kapłanie, który poległ pod Maniaki w 1825 roku.

Dla dzisiejszego ucznia najłatwiejszą drogą do Melasa jest film z 1953 roku według Ο μπαμπάς εκπαιδεύεται, czarno-biała grecka komedia z lat 50. Jego biografie bohaterów 1821 roku wciąż pojawiają się w antykwariatach i wznowieniach, a przez większą część XX wieku kształtowały popularny obraz Kolokotronisa jako «ο Γέρος του Μωριά» (Starca z Morei). Historie nowogreckiego teatru zaliczają go do dramatopisarzy, którzy wprowadzili dramat idei na grecką scenę, a jego nazwisko kojarzy się z Nafpaktos, miastem, w którym się urodził.

• Obok kariery dramatopisarza przez ponad pół wieku był czynnym dziennikarzem.
• Jego komedię Tata idzie do szkoły (prapremiera 1935) sfilmowano w 1953 roku.
• Jego jednoaktówka Król i pies przedstawia spotkanie Aleksandra Wielkiego z Diogenesem.
• W 1936 roku został przyjęty do Akademii Ateńskiej, a w 1959 roku był jej prezesem.